Ponuda Tema

Desilo Se u Ovaj Dan - 05. Septembar

   Šta se sve događalo i koji važni događaji su se desili na ovaj dan, 05. septembra! Šta se sve nekada dešavalo petog septembra, šta je posebno ovog datuma, koje su poznate ličnosti rođene a koje umrle ovog datuma?
1187. - Rođen je Luj VIII - zvani Lav. Bio je francuski kralj.

1514. - Turski sultan Selim I ušao je u Tabriz u Persiji.

1568. - Rođen je italijanski filozof, dominikanac Tomazo Kampanela, zastupnik utopijske filozofije. Optužen da širi jeretičku nauku, osuđen je 1599. na doživotni zatvor. Oslobođen je nakon 27 godina na intervenciju pape Urbana VIII. Svoj ideal države opisao je u delu 'Grad sunca' koje je postalo udžbenik utopijske filozofije.

1600. - Poveljom engleske kraljice Elizabete osnovana je 'Istočnoindijska kompanija' koja je dobila monopol na trgovinu sa Istokom, čime je počela britanska trgovačka, a potom i kolonijalna ekspanzija na indijskom potkontinentu.

1638. - Rođen je francuski kralj Luj Četrnaesti, nazvan 'kralj Sunce', koji je na presto stupio 1643, posle smrti oca Luja Trinaestog. Vladao je 72 godine, najduže u istoriji Evrope. Vodio je mnoge ratove da bi obezbedio hegemoniju Francuske i vladao autokratski u duhu prosvećenog apsolutizma, čiji je začetnik. Sagradio je Versaj i bio mecena mnogih umetnika. Posle smrti ostavio je zemlju u velikim privrednim teškoćama - produbljenim tokom vladavine Luja Petnaestog i Luja Šesnaestog - što je krajem XVIII veka bio jedan od uzroka Francuske revolucije.

1733. - Rođen je Christoph Martin Wieland, nemački pesnik.

1735. - Rođen je nemački kompozitor, pijanista i dirigent Johan Kristijan Bah, najmlađi sin Johana Sebastijana, koji je živio i u Milanu i Londonu, pa je nazivan 'italijanski Bah' i 'engleski Bah'. U Engleskoj se proslavio kao pijanista i organizator muzičkog života i postao muzički učitelj kraljice Šarlot. Značajan je kao kompozitor sonata i koncerata za klavir u rokoko stilu, po čemu je preteča mladog Volfganga Amadeusa Mocarta. Dela su mu: 15 opera, više od 60 simfonija, 37 klavirskih koncerata, 13 uvertira, klavirske sonate, kamerna muzika.

1764. - Rođena je Henriette Herz, jevrejska književnica.

1774. - U Philadelphiji je počeo prvi kontinentalni kongres severnoameričkih kolonija Velike Britanije na kojem su izaslanici učvrstili odbijanje londonskoga carinskog zakona i pozvali na nastavak bojkota britanske robe. Takvi će odnosi dovesti 1775. godine do početka američkog rata za neovisnost.

1791. - Rođen je nemački kompozitor Jakob Libman Ber, poznat kao Đakomo Majerber. Živeo je u Parizu gde je komponovao svoja glavna dela i odigrao značajnu ulogu u stvaranju francuske velike opere ('Hugenoti', 'Afrikanka', 'Robert Đavo', 'Prorok').

1798. - Otomansko carstvo objavilo rat Francuskoj.

1800. - Britanci pod komandom admirala Nelsona preuzeli su od Francuza Maltu. Pariskim mirom 1814. Britanija je i zvanično dobila Maltu koja je postala važna britanska baza na putu prema Indiji.

1829. - Rođen je Lester Allan Pelton, izumitelj Peltonove turbine.

1847. - Rođen je Džesi Džejms, američki bandit.

1857. - Umro je francuski filozof i matematičar Ogist Kont, jedan od osnivača filozofije pozitivizma i sociologije ('Kurs pozitivne filozofije', 'Sistem pozitivne politike').

1860. - Rusija, Velika Britanija, Francuska, Pruska, Austrija i Otomansko carstvo potpisali ugovor o uspostavljanju reda u Siriji poslije masakra koji su nad hrišćanima počinili muslimani.

1864. - Flote Velike Britanije, Francuske i Holandije napale su Japance u tesnacu Šimonoseki, za odmazdu zbog odluke Japana da zatvori svoje luke i istera strance.

1866. - Na otvorenju nove berlinske sinagoge učestvovao je pruski premijer Otto von Bismarck. Građevina je podignuta prema uzoru na maursku arhitekturu i mogla je primiti 3000 vjernika, a predstavljala je izraz židovske samosvesti u tzv. doba utemeljenja Nemačke.

1869. - Položen kamen temeljac za dvorac Neuschwanstein.

1872. - Rođen je Carl Friedrich von Siemens, nemački industrijalac.

1876. - Poginuo Major Mihailo Ilić, srpski vojskovođa, ratnik, vojni pisac, naučnik i prevodilac, u borbama na Javoru kod Ivanjice u Prvom srpsko-turskom ratu.

1885. - Rođen je Uzeir Gadžibekov, azerbejdžanski kompozitor.

1888. - Rođen je indijski filozof i državnik Sarvepali Radakrišnan, predsednik Indije od 1962. do 1967, profesor filozofije na indijskim univerzitetima i na Oksfordu. U svojim delima zastupa filozofski univerzalizam i ideju integracije istočne i zapadne filozofije ('Indijska filozofija', 'Istočna religija i misao Zapada', 'Istorija istočne i zapadne filozofije').

1900. - Francuska je proglasila protektorat nad Čadom.

1902. - Rođen je američki filmski producent Daril Frensis Zanuk, koji je 1933. osnovao filmsku kompaniju 'Tventi senčeri foks'. Bio je producent niza značajnih filmova: 'Plodovi gneva', 'Sve o Evi', 'Viva Zapata', 'Najduži dan', 'Korijeni neba', 'Mladi gospodin Linkoln'.

1905. - Mirom u Portsmutu (Nju Hempšir), uz posredovanje američkog predsednika Teodora Ruzvelta završen je Rusko-japanski rat. Rusija je predala Japanu Port Artur i priznala japanske interese u Koreji.

1914. - Počela je bitka na Marni, 30 milja severoistočno od Pariza, između francuske i nemačke vojske. Bitka je trajala sedam dana, u njoj je učestvovalo oko milion vojnika, od čega je oko 100.000 vojnika poginulo. Bitka na Marni je prva velika saveznička pobeda u Prvom svetskom ratu koja je sačuvala Pariz i osujetila nemački plan za brzu pobedu nad Francuskom.

1914. - Nemački vojnici u Prvom svetskom ratu ubili francuskog pisca i filozofa Šarla Pjera Pegija, jednu od ključnih javnih ličnosti u oslobađanju nevino osuđenog kapetana Alfreda Drajfusa. Kao urednik lista 'Petnaestodnevne sveske' razobličio je pozadinu montiranog sudskog procesa Drajfusu kao navodnom nemačkom špijunu. Dela su mu: drama 'Jovanka Orleanka', eseji 'Naša mladost', 'Novac'.

1919. - U napadu belogardejaca na njegov štab, poginuo ruski revolucionar Vasilij Ivanovič Čapajev, komandant 25. streljačke divizije, legendarni junak Crvene armije u građanskom ratu koji je posle Oktobarske revolucije izbio u Rusiji. U Prvom svetskom ratu više puta je odlikovan za hrabrost, a početkom 1918. formirao je odrede za borbu protiv kontrarevolucije.

1929. - Rođen je Andrijan Grigorjevič Nikolajev, sovjetski kosmonaut.

1939. - SAD su proglasile neutralnost u Drugom svetskom ratu, ali su kasnije zakonima 'Cash and Carry' (Plati pa nosi) i 'Leand-Lesa Act', (Zakon o zajmu i najmu) pomagali oružjem savezničke snage. Amerikanci su ušli u rat 7. decembra 1941. kada su japanske trupe napale američku pomorsku bazu Perl Harbur.

1939. - Jugoslavija je na početku Drugog svetskog rata proglasila neutralnost i najavila da će raditi na 'unapređenju odnosa sa susednim zemljama', što se odnosilo na nacističku Nemačku i fašističku Italiju. Vlada je ubrzo s namesnikom knezom Pavlom Karađorđevićem pripremila pristupanje zemlje Trojnom paktu Nemačke, Italije i Japana.

1940. - Rođen je Rakel Velč, američka glumica.

1942. - Rođen je Verner Hercog, nemački reditelj.
1944. - Saveznici su oslobodili Brisel.

1946. - Rođen je Fredi Merkuri, rođen kao Farok Bulsara, britanski pevač grupe Queen.

1948. - Rođen je Efraim Zurof je izraelski istoričar američkog porekla, koji igra važnu ulogu u otkrivanju nacista.

1958. - U SAD-u je objavljen roman Borisa Pasterneka 'Doktor Živago'. Iste godine, Pasternak je dobio Nobelovu nagradu za ovo delo.

1960. - Predsednik Konga (Zaira) Žozef Kasavubu smenio je vođu nacionalno-oslobodilačkog pokreta i prvog kongoanskog premijera Patrisa Lumumbu.

1967. - Rođen je Nikola Kojo, srpski glumac.

1972. - Upad palestinskih terorista iz organizacije Crni septembar u olimpijsko selo, tijekom održavanja Olimpijskih igara u Minhenu, ubistvo dvojice izraelskih sportista i početak krvave talačke krize.

1977. - Zapadnonemački teroristi su oteli predsednika Federacije zapadnonemačke industrije Hansa Martina Šlejera, čije je telo pronađeno 19. oktobra 1977. u Francuskoj.

1980. - U Švajcarskoj je pušten u promet najduži tunel na svetu, 16,3 kilometara dugačak put kroz alpski masiv St. Gotthard. Tom betonskom cevi putovanje sa severa Švajcarske prema jugu skraćeno je oko dva sata.

1990. - Premijeri Severne i Južne Koreje susreli su se u Seulu, na prvim zvaničnim razgovorima na visokom nivou između dveju zemalja podeljenih posle Korejskog rata 1953.

1995. - Francuska je izvela prvu u seriji atomskih proba na pacifičkom ostrvu Mururoa, što je izazvalo osudu širom sveta i masovne proteste, posebno u Australiji i na Tahitiju.

1997. - Na stadionu u glavnom gradu Paragvaja - Asunsionu, u vrijeme održavanja političkog mitinga, usljed iznenadne oluje, srušila se tribina i usmrtila 37 ljudi.

1997. - U Kalkuti je umrla Majka Tereza, misionarka koja je život posvetila siromašnim i bolesnim. Za svoj humanitarni rad dobila je 1979. Nobelovu nagradu za mir. Albanka rođena u Skoplju, stupila je 1928. u družbu Majke Božije od Loreta u Irskoj, a potom je u Kalkuti 1950. osnovala novu družbu Sestre misionarke ljubavi.

2000. - U Beogradu je umro Slavko Leovac, predsednik Akademije nauka i umetnosti Republike Srpske, jedan od najistaknutijih književnih kritičara i istoričara srpske književnosti u drugoj polovini XX veka (zbirke eseja 'Svetlo i tamno', 'Mit i poezija', 'Metamorfoze').

2001. - Državni tužilac Perua podigao je optužnicu protiv bivšeg predsednika Alberta Fudžimorija zbog umešanosti u dva masakra koje su izvršili paramilitarni odredi ranih devedesetih.

2003. - Sjedinjene Američke Države su zamrznule finansijska sredstva desetorici članova azijske terorističke grupe Džema Islamija, koja se dovodi u vezu sa mrežom iste orijentacije Osame bin Ladena Al Kaida.

2005. - U padu aviona Boing 737-200 indonežanske aviokompanije Mandela na naseljeno područje na severu ostrva Sumatra poginulo je 149 osoba. Pad aviona preživelo je 15 putnika.

2008. - Tomislav Nikolić podneo ostavku na dužnost zamenika predsednika Srpske radikalne stranke i šefa poslaničke grupe SRS u Skupštini Srbije, nakon što je Predsednički kolegijum stranke odlučio da SRS glasa protiv Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju sa Evropskom unijom.

2009 - Na Ohridskom jezeru je potonuo brod 'Ilinden' na plovidbi do Svetog Nauma pri čemu je poginulo 15 državljana Bugarske od 57 turista i osoblja koliko se nalazilo na brodu.

2013. - U norveškom gradu Tromsou završen Svetski šahovski kup 2013. Na turniru je pobedio ruski velemajstor Vladimir Kramnik.

2014 - U Minsku je, uz posredovanje OEBS-a, potpisan Protokol o prekidu vatre na istoku Ukrajine, koji predviđa 'specijalni status' za regione koje kontrolišu separatisti i izbore u oblastima Donjecka i Luganska, uporištima proruskih pobunjenika.
   RSS FEED-OVI ZA VAŠ SAJT NAJBOLJA WEB SKOLA NAJBOLJI SAJT SA BESPLATNIM SLIKAMA