Ponuda Tema

Na Ovaj Dan - 13. Mart

   Pogledajte događaje koji su se desili na ovaj dan, 13. marta! Šta se sve nekada dešavalo trinaestog marta, šta je posebno ovog datuma, koje su poznate ličnosti rođene a koje umrle ovog datuma?
874. - Kosti svetog Nikifora sahranjene su u Konstantinopolju.

1177. - Papa Aleksandar III na putu za Veneciju ušao na belom konju u Zadar gde je, kako je zapisao kroničar u papinoj pratnji, svečano dočekan od naroda i svećenstva uz gromko pevanje na hrvatskom jeziku te je odatle produžio duž istarske obale prema Veneciji ususret caru Fridriku I. Barbarossi.

1325. - Asteci su osnovali svoju naseobinu Tenočtitlan, kasnije prestonicu Asteškog carstva, na mestu gde je današnji grad Sijudad Meksiko.

1567. - Nemački plaćenici koje je unajmila holandska vladarka Margareta od Parme ubili su 2.000 kalvinista.

1572. - U Starigradu na ostrvu Hvar umro je Petar Hektorović, autor speva 'Ribanje i ribarsko prigovaranje', izuzetno vrednog književno-istorijskog dokumenta, u kojem je Hektorović, pored autobiografskih zabeležio i dragocene etnografske podatke, kao i neke narodne lirske i epske pesme, među kojima i srpsku narodnu pesmu 'Kraljević Marko i brat mu Andrijaš'. Preveo je spev 'Remedia amoris' rimskog pesnika Ovidija - Ovidius.

1639. - Univerzitet Harvard u Kembridžu, Masačusetsu nazvano je prema svom prvom upraviteljskom darovatelju, teologu Džonu Harvardu.

1733. - Rođen je Džozef Prisli, engleski materijalistički filozof, fizičar i hemičar. Otkrio je kiseonik, amonijak, hlorovodinik, sumpornu kiselinu, azot-oksid i ugljenodioksid. Kao psiholog, bio je jedan od osnivača asocijalne psihologije.

1741. - Rođen je austrijski car Josif Drugi, apsolutista, sin carice Marije Terezije i njen savladar od 1765. do 1780. U interesu buržoazije, na koju se oslanjao u borbi protiv feudalaca i Rimokatoličke crkve, proveo je reforme, oslobodivši seljake vezanosti za zemlju i lične zavisnosti od feudalaca, ali ih je ipak ostavio pod vlašću vlastelinskog suda. Počeo je da oporezuje i plemstvo i sveštenstvo, a 1781. je izdao 'Patent o toleranciji' kojim je nekatolicima dozvolio slobodu veroispovesti i pristup u državnu i javnu službu, ali je istovremeno jačao apsolutizam i provodio germanizaciju. Reforme su posebno pozdravili Srbi u Vojvodini, jer je trebalo da ih u verskom i građanskom pogledu izjednače sa rimokatolicima. Zaplašen Francuskom revolucijom, poništio je mnoge reforme, a njegov brat i nasljednik Leopold Drugi je posle smrti Josifa Drugog 1790. sve vratio u pređašnje stanje.

1781. - Engleski astronom nemačkog porekla Vilijam Heršel otkrio je 7. planetu Sunčevog sistema, koja je kasnije nazvana Uran. Heršelovo otkriće bilo je prvo otkriće učinjeno uz pomoć teleskopa, koji je Heršelu omogućio da prepozna Uran kao planetu, a ne kao zvezdu, kao što su mislili njegovi prethodnici. Ovo otkriće Heršelu je najpre donelo članstvo, a potom i predsednički položaj u Londonskom kraljevskom društvu.

1809. - Nakon neuspeha u ratu s Rusijom i Danskom 1808, oficirskom zaverom zbačen je s prestola švedski kralj Gustav IV.

1848. - Početak Martovske revolucije u Beču. Pod pritiskom demonstracija i pobune u Beču austrijski kancelar Klemens Meternih podneo je ostavku. Kancelar je pobegao u Veliku Britaniju, a hiljadama gnevnih Bečlija koje su opkolile dvor car Ferdinand I je obećao ustav.

1852. - Debi crtanog junaka Ujka Sema.

1865. - Tokom Američkog građanskog rata, Kongres Konfederacije, pod predsednikom Džefersonom Dejvisom, žestokim protivnikom ukidanja ropstva, doneo je zakon kojim je robovima dozvoljeno, u zamenu za slobodu, da budu vojnici u južnjačkoj armiji.

1871. - Rođen je srpski general i vojni pisac Živko Pavlović, član Srpske kraljevske akademije, učesnik oba balkanska rata i Prvog svetskog rata. U Prvom balkanskom ratu bio je načelnik štaba Primorskog kora, koji je opsedao Skadar, a u Drugom načelnik Operativnog odeljenja srpske Vrhovne komande. Dela su: vojne studije 'Bitka na Jadru avgusta 1913. godine', 'Opsada Skadra 1912-1913.', 'Bitka na Kolubari' (dva toma), 'Beogradska operacija'.

1881. - U atentatu u Petrogradu ubijen je ruski car Alksandar II. Atentat su izvršili članovi tajnog terorističkog udruženja 'Narodna volja'.

1895. - U Njujorku je izgorela laboratorija srpskog pronalazača Nikole Tesle. Tako je nestala ogromna naučna baština koju je on godinama stvarao.
1903. - Rođen je srpski geolog Kosta Petković, profesor Univerziteta u Beogradu, član Srpske akademije nauka i umetnosti, upravnik Geološkog zavoda i Geološkog instituta, urednik 'Geoloških anala Balkanskog poluostrva', 'Zbornika' i 'Glasnika Geološkog instituta SANU'. Objavio je više od 200 naučnih radova i izradio prvu geološku kartu Jugoslavije po internacionalnoj normi.

1906. - Umrla je Suzan Entoni, začetnica i vođa pokreta za prava žena u SAD. Napisala je 'Istoriju ženskog prava glasa'.

1913. - Kanbera je postala glavni grad Australije.

1915.  - Rođen je Melih Cevdet, turski književnik.

1920. - U Kapovom puču na kratko je oborena vlada nemačke Vajmarske republike.

1928. - Posle pucanja brane 'St. Frensis', oko 60 kilometara severno od Los Anđelesa, u vodi koja je preplavila dolinu utopilo se više od 450 ljudi.

1933. - U Nemačkoj otvoreno nacističko minstarstvo propagande čiji je prvi ministar posato Joseph Goebbels.

1938. - U Francuskoj socijalista Leon Blum formirao vladu Narodnog fronta.

1943. - Nemački okupatori uništavaju židovski geto u Krakovu.

1946. - Pripadnici jugoslovenske službe Državne bezbednosti uhapsili su generala i komandanta četničkih snaga u Drugom svetskom ratu Dragoljuba Dražu Mihailovića.

1950. - Dženeral Motors objavio je rekordnu zaradu - 656.434.232 $.

1954. - Viet Minh snage pod vodstvom Vo Nguyen Giapa pokrenule su masivnu artiljerijsku baražu na francusku vojsku čime su započeli bitku kod Dien Bien Phua, završnu bitku u Prvom indokineskom ratu.

1961. - Pablo Pikaso (79) oženio se svojim modelom Žaklinom Rok (37).

1964. - Ubojstvo Kitty Genovese dovodi do stvaranja psihološkosociološke teorije efekta promatrača.

1972. - Velika Britanija i Kina saglasile su se da razmene ambasadore 22 godine nakon što je London priznao vladu u Pekingu. Britanci su zatvorili konzulat na Tajvanu.

1974. - Otvoren je aerodrom Šarl de Gol u blizini Pariza.

1975. - Umro je srpski pisac Ivo Andrić, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1961, član Srpske akademije nauka i umetnosti. Studirao je književnost i istoriju u Zagrebu, Beču, Krakovu i Gracu, doktorirao istoriju u Gracu 1924. delom 'Razvoj duhovnog života u Bosni pod uticajem turske vladavine'. U Prvom svetskom ratu je hapšen i interniran, između dva svetska rata bio je ambasador Jugoslavije u Berlinu, a posle Drugog svetskog rata živeo je u Beogradu. Koristeći narodna predanja, legende, istorijsku faktografiju, bogatstvo mašte i osećanja sveta, podigao je monumentalnu književnu građevinu, posebno romanima 'Na Drini ćuprija', 'Travnička hronika', 'Gospođica', 'Prokleta avlija', 'Omer-paša Latas' (nedovršen). Ostala dela su mu: zbirke pripovedaka 'Nemirna godina', 'Žeđ', 'Jelena, žena koje nema', 'Znakovi', 'Deca', 'Kuća na osami', putopisi i skice 'Staze, lica, predeli', meditativna proza 'Znakovi pored puta', 'Eseji, kritike, članci I i II', 'Sveske'.

1986. - Kosmonauti Vladimir Solovjov i Leonid Kizim postali prvi članovi posade sovjetske kosmičke stanice 'Mir'.

1990. - Sovjetski parlament izglasao je uvođenje višepartijskog sistema, nakon 72-godišnjeg monopola na vlast Komunističke partije.

1992. - U zemljotresu na istoku Turske je poginulo najmanje 570 ljudi.

1993. - Umro je srpski slikar i istoričar umetnosti Pavle Vasić, profesor Filozofskog fakulteta i Univerziteta umetnosti u Beogradu. Slikarstvo je učio u Umetničkoj školi u Beogradu, privatnoj školi Jovana Bijelića i u Parizu. Dela su: 'Uvod u likovne umetnosti', 'Doba baroka', 'Anastas Jovanović', 'Dimitrije Avramović', 'Uroš Knežević', 'Nošnja naroda Jugoslavije kroz istoriju', 'Uniforme srpske vojske 1808-1918.', 'Primenjena umetnost kod Srba', 'Umetnički život I i II'.

1995. - U Beogradu je u 72. godini umro popularni pozorišni i filmski glumac Mija Aleksić.

1996. - U mestu Danblejn, oko 40 kilometara severno od Glazgova, naoružani čovek je u gimnastičkoj sali osnovne škole ubio 16 učenika prvog razreda, uzrasta između pet i šest godina i njihovu učiteljicu, ranio još 13 đaka i potom izvršio samoubistvo.

1998. - Predsednik Južne Koreje Kim Dae Džong, koji je i sam bio zatvaran zbog političkih uverenja, doneo je odluku o masovnoj amnestiji koja je obuhvatila preko pet miliona osoba, od političkih zatvorenika do pijanih vozača kojima su bile oduzete vozačke dozvole.

1999. - Na Kosovu, u eksplozijama bombi u centru Podujeva i na pijaci u Kosovskoj Mitrovici poginulo je šestoro i ranjeno više od 50 ljudi, a u napadima oružane formacije kosovskih Albanaca 'Oslobodilačka vojska Kosova' kod Vučitrna poginula su dva pripadnika Vojske Jugoslavije.

2001. - Bivši gradonačelnik Bosanskog Šamca Blagoje Simić, protiv koga je Međunarodni sud za ratne zločine podigao optužnicu 1995. za zločine počinjene tokom rata u BiH 1992-95, dobrovoljno se predao sudu.

2002. - Vlada Angole je proglasila jednostrano primirje u 27-godišnjem građanskom ratu sa pobunjenicima-pripadnicima Nacionalne Unije za nezavisnost Angole (UNITA).

2002. - Umro je Spiros Kiprijanu, kiparski političar i državnik, predsednik Kipra.

2004. - Umro je austrijski kardinal Franc Kenig, poznat po zaslugama u povezivanju vera. Godinama je radio na uspostavljanju veza između Vatikana i komunističkih država, na njegovu inicijativu 1964. godine osnovana je Fondacija 'Pro orijente', koja se bavi dijalogom između rimokatoličke i pravoslavne crkve.

2006. - Predsednik Srbije Boris Tadić izjavio da je Haški tribunal odgovoran za smrt Slobodana Miloševića.

2012. - U saobraćajnoj nesreći u tunelu Sijera u Švajcarskoj poginulo je 28 osoba, uključujući 22 dece. U autobusu, koji je udario u betonski zid tunela, bilo je 52 dece iz Belgije, koja su se vraćala kući posle zimskog odmora.

2013. - Nakon dvodnevne konklave u Vatikanu argentinski kardinal Jorge Mario Kardinal Bergoglio SJ, papinskim imenom Franjo, izabran je za novog papu.

2016. – U eksploziji koju je, na autobuskoj stanici u glavnom gradu Turske Ankari, izazvao automobil bomba 37 ljudi je poginulo, a 125 povređeno.

2017. - Kandidatu vladajuće partije Fides, Janošu Aderu poveren je novi mandat predsednika Mađarske, nakon drugog kruga glasanja u Parlamentu.
   RSS FEED-OVI ZA VAŠ SAJT NAJBOLJA WEB SKOLA NAJBOLJI SAJT SA BESPLATNIM SLIKAMA