Ponuda Tema

Na Ovaj Dan - 09. Mart

   Pogledajte događaje koji su se desili na ovaj dan, 09. marta! Šta se sve nekada dešavalo devetog marta, šta je posebno ovog datuma, koje su poznate ličnosti rođene a koje umrle ovog datuma?
1074. - Boreći se protiv kršenja celibata, papa Grgur III naredio ekskomunikaciju svih oženjenih rimo-katoličkih sveštenika.

1230. - U bitci kod Klokotnice Bugarski car Jovan Asen II nanosi težak poraz solunskom caru Teodoru Anđelu. Bugarska postaje vodeća sila na Balkanu, a u Srbiji 1234. epirskog zeta Stefana Radoslava smenjuje bugarski zet Stefan Vladislav.

1454. - Rođen je Amerigo Vespuči, italijanski moreplovac iz Firence, savremenik Kolumbov. Od 1490. bio je u službi španskog i portugalskog kralja. Preduzimao je više putovanja u Novi svet i stigao na obale Srednje i Južne Amerike. Opisao ih je u pismima Lorencu Medičiju i Pjeru Soderiniju. Po Vespučijevom latinskom imenu (Americus), nemački geograf M. Valdzemiler nazvao je zemlje novog sveta - Amerika, što je kasnije i usvojeno.

1495. - Tokom opsade Napulja, u vojsci francuskog kralja Šarla VIII pojavila se epidemija sifilisa koja se brzo proširila po celoj Evropi. Smatra se da su, dotad nepoznatu bolest, doneli Kolumbovi moreplovci s Novog kontinenta.

1497. - Kopernik je prvi put zabeležio astronomska zapažanja.

1617. - Zaključen Stolbovski mir, čime je okončan rusko-švedski rat.

1661. - Umro je kardinal Žil Mazaren, francuski političar italijanskog porekla. Posle smrti kardinala Rišeljea 1642. postao je ministar za vreme regentstva kraljice Ane i kao jedan od najveštijih diplomata svoga doba, učvrstio temelje na kojima je Luj XIV gradio hegemonističku politiku Francuske prema Evropi. Okončao je 1648. Tridesetogodišnji rat, posle kojeg je Vestfalskim mirom Francuska od Nemačkog carstva preuzela Alzas i neke lorenske gradove. Takođe je savladao bunu plemića Fronda od 1648. do 1652. i učvrstio kraljev apsolutizam poljuljan tokom pobune.

1749. - Rođen je francuski političar i pisac Onore Gabrijel Viktor Riketi de Mirabo, najbolji govornik Francuske revolucije i jedan od glavnih zastupnika interesa trećeg staleža. Doprinio je pobedi Ustavotvorne skupštine nad kraljem, ali ne kao principijelan protivnik monarhije. Njegov cilj je bila liberalna reforma društva uz održavanje monarhije. Ubijen je 1791. pod optužbom da je paktirao s dvorom. Dela su mu: 'Esej o despotizmu', 'O pruskoj monarhiji pod Fridrihom Velikim'.

1796. - Napoleon Bonaparta oženio je Žozefinu Boarne (Josephine de Beauharnais), udovicu bivšeg francuskog oficira koji je giljotiniran za vreme Francuske revolucije.

1807. - Predvođeni Karađorđem, srpski ustanici su potpuno oslobodili Beograd od Turaka, iako je grad, kao politički centar pašaluka, bio čvrsto utvrđen i posednut jakim janičarskim snagama. Ustanici su tokom 1804, 1805. i 1806. bezuspešno pokušavali da zauzmu beogradsku tvrđavu i tek 8. januara 1807. beogradski vezir Sulejman-paša bio je prinuđen da preda Karađorđu Gornji grad, a dva meseca potom i Donji grad. Beograd je postao politički, vojni i kulturni centar nove Srbije i ostao je u srpskoj vlasti do propasti Prvog srpskog ustanka 1813.

1814. - Rođen je ukrajinski pisac i slikar Taras Ševčenko, najveći ukrajinski pesnik XIX veka, romantičar i revolucionar. Poezijom inspirisanom narodnim stvaralaštvom razvio je književni ukrajinski jezik i otvorio puteve novoj ukrajinskoj poeziji. Dela su mu: zbirka pesama 'Kobzar', poema 'Hajdamaki' ...

1817. - Srpski vojvoda i popečitelj (ministar) finansija u Prvom srpskom ustanku knez Sima Marković pogubljen je u beogradskoj tvrđavi prema naređenju Marašli Ali-paše. Od početka ustanka bio je blizak saradnik Karađorđa, s kojim je emigrirao posle propasti ustanka. Vratio se u Srbiju zahvaljujući nagodbi Miloša Obrenovića i Ali-paše, ali je nastavio prepisku sa srpskim starešinama u Besarabiji, pozivajući ih da se vrate i nastave borbu protiv Turaka. S vojvodom Pavlom Cukićem i bivšim Karađorđevim kapetanom Dragićem Gorunovićem podigao je bunu koju su Miloš i Turci brzo ugušili, a Marković i Gorunović su uhvaćeni i pogubljeni.

1831. - Kralj Luj Filip osnova Francusku Legiju stranaca sa sedištem u Alžiru.

1841. - Vrhovni sud SAD donosi presudu u korist pobunjenih robova na brodu Amistad.

1842. - Premijera opere 'Nabuko' Đuzepea Verdija, u Milanu.

1847. - U toku američko-meksičkog rata, američke snage pod generalom Skotom izvršile su invaziju na Meksiko tri milje južno od Vera Kruza. Naišavši na neočekivano slab otpor Meksikanaca, 10.000 američkih vojnika zauzelo je Vera Kruz, pri čemu nijedan vojnik nije poginuo. Ovo je bilo najveće vodozemno iskrcavanje u američkoj istoriji koje nije prevaziđeno sve do Drugog svetskog rata.
1851. - Umro je danski fizičar Hans Kristijan Ersted, osnivač nauke o elektromagnetizmu. Otkrio je magnetski učinak električne struje. Njegovo glavno delo 'Experimenta circa effectum conflistus electrici in acum magneticam' znatno je uticalo na francuskog fizičara i matematičara Andrea Maria Ampera. Njemu u čast jedinica za jačinu magnetskog polja u elektormagnetskom CGS sistemu nazvana je 'ersted' (oznaka Oe).

1858. - Albert Pots patentirao je poštansko sanduče.

1862. - Tokom Američkog građanskog rata dogodio se prvi sukob oklopnih brodova između Monitora, broda armije Unije i broda Konfederalne vojske Merimak. U četvoročasovnoj bici nijedan brod nije oštećen.

1885. - Rođena je ruska balerina Tamara Platonovna Karsavina, jedna od najvećih predstavnika klasičnog baleta u prvoj polovini XX veka. S Anom Pavlovnom i Vaclavom Nižinskim bila je među glavnim zvezdama Ruskog baleta Sergeja Đagiljeva, u Imperatorskom baletu u Petrogradu nastupala je kao primabalerina i gostovala je na scenama u Parizu u Londonu, gde je 1928. osnovala baletsku školu. Upamćena je kao nezamenljiva partnerka Nižinskog u baletu 'San o ruži' i po sjajnim rolama u baletima 'Šeherezada', 'Žar-ptica', 'Petruška', 'Fantastični dućan', 'Trorogi šešir'.

1888. - Umro je Vilhelm I, pruski kralj od 1861, koji je uz pomoć moćnog kancelara Ota fon Bizmarka 1871. ujedinio 25 nemačkih država u Nemačko Carstvo i proglasio se carem.

1890. - Rođen je ruski državnik Vjačeslav Mihajlovič Molotov, šef sovjetske diplomatije od 1939. do 1949. i od 1953. do 1956, glavni pregovarač s nacističkom Nemačkom u pripremi sovjetsko-nemačkog pakta o nenapadanju u avgustu 1939. Nakon 30 godina koje je proveo u najvišem partijskom i državnom vrhu u vreme Staljinove diktature, isključen je iz Centralnog komiteta Komunističke partije i smenjen sa svih funkcija u junu 1957.

1905. - Sima Lozanić postaje prvi rektor Beogradskog univerziteta.

1908. - Pobunjeni igrači AC MILAN osnivaju Fudbalski klub INTERNACIONALE 1908 FC.

1916. - Nemačka u Prvom svetskom ratu objavila rat Portugalu, koji je prethodno u svojim lukama zaplenio nemačke brodove.

1916. - Pancho Villa vodi 1500 meksičkih pobunjenika u napad na američki grad Columbus u saveznoj državi New Mexico.

1919. - Britanci deportovali na Maltu vođu egipatskog pokreta za nezavisnost Saada Zaglula

1924. - Italija anektirala Rijeku, koja je od potpisivanja jugoslovensko-italijanskog ugovora u Rapalu, novembra 1920. imala status nezavisnog grada.

1933. - Američki Kongres, nastojeći se suprotstaviti Velikoj depresiji, donosi prve zakone iz paketa New Deala. Predsednik Roosevelt Kongresu predlaže posebne zakone o bankarstvu.

1934. - Rođen je Jurij Gagarin, sovjetski pilot-kosmonaut, pukovnik i vojni novinar za pitanja astronautike, prvi čovek koji je Zemlju obleteo u veštačkom stelitu i boravio u vasioni. U Luberecku je završio zanatsku školu 1951, a u Saratovu 1955. industrijski tehnikum i pilotski kurs u aeroklubu. Po završetku Orenburškog vazduhoplovnog učilišta 1957, postao je pilot-lovac. Dvanaestog aprila 1961. obleteo je Zemlju za 108 minuta u kosmičkom brodu satelitu 'Vastok'.

1942. - U Drugom svetskom ratu japanske su invazione snage okončale zauzimanje indonežanskog ostrva Jave, tada pod holandskom kolonijalnom vlašću.

1945. - Za vreme drugog svetskog rata američki bombarderi B-29 zapaljivim bombama napadaju Tokyo, izazivajući smrt 100.000 ljudi.

1954. - Američka TV-kuća CBS u produkciji Edwarda R. Murrowa emitira dokumentarni program See It Now u kojoj se kritizira senator Joseph McCarthy.

1956. - Englezi deportovali kiparskog arhiepiskopa Makariosa Trećeg na Sejšelska ostrva u Indijskom okeanu.

1957. - Na Aleutima zabilježen rekordni potres magnitude od 9,1.

1959. - Pojava prve Barbie lutke.

1961. - Pas Černuška je prva životinja koja se vratila iz svemira, na brodu Sputnik 9.

1964. - Proizveden je prvi 'Ford mustang'.

1967. - Staljinova kći Svetlana Alilujeva beži u SAD.

1976. - Kod grada Trento na severu Italije srušila se žičara, usmrtivši 42 skijaša.

1977. - Dvanaestorica pripadnika Hanafi muslimanske sekte preuzimaju tri zgrade u Wahingtonu, ubivši jednog čoveka i uzevši 130 talaca.

1986. - Američki mornarički ronioci pronalaze ostatke svemirskog šatla Challenger među kojima su se nalazila tela svih sedmoro članova posade.

1989. - Vlasti u Varšavi i zvanično optužile sovjetske službe bezbednosti za likvidaciju više od 4.200 poljskih oficira u Katinskoj šumi u proljeće 1940.

1991. - U Beogradu su održane prve masovne demonstracije protiv režima Slobodana Miloševića, prilikom kojih je smrtno stradalo dvoje ljudi. Bilo je predviđeno da desetine hiljada demonstranata s Trga republike krenu ka sedištu TV. U sukobu demonstranata i milicije - za koji su krivicu dve strane pripisale jedna drugoj - poginuli su učenik Branivoje Milinović i milicionar Nedeljko Kosović. Pod pritiskom demonstranata, rukovodeća ekipa Informativnog programa TV Beograd i generalni direktor RTV Beograd Dušan Mitević podneli su ostavke. Ostavku je dao i ministar unutrašnjih poslova Srbije Radmilo Bogdanović. Uveče, posle demonstracija, centar Beograda zaposela je armija s desetinama tenkova.

1992. - Umro je bivši premijer Izraela Menahem Begin. Lider ilegalne cionističke grupe 'Irgun Cevai Leumi' četrdesetih, a nakon osnivanja Izraela 1948. šef desničarske partije 'Likud', potpisao je 1997. u Kemp Dejvidu mirovni ugovor s egipatskim predsednikom Anvarom el Sadatom, za šta je s egipatskim predsednikom podelio Nobelovu nagradu za mir 1978.

1993. - Srpski neuropsihijatar i profesor Filozofskog fakulteta u Beogradu dr Milan Popović dobio je nagradu '20. vek' Međunarodnog instituta u Kembridžu za dostignuća u nauci. Prethodno je na kongresu Svetskog udruženja lekara za prevenciju u Beču ukazao na moralnu neopravdanost sankcija i to izlaganje je objavio prestižni časopis 'Medicina i rat'.

1993. - Umro je srpski građevinski inženjer Siniša Obradović, projektant pruge Beograd-Bar, brzih pruga u Srbiji i železničkog čvora u Kosovu Polju.

1994. - Američki pesnik, pripovedač i romanopisac Čarls Bukovski umro je u San Pedru. Poznat po eksplicitnom, sirovom, ponekad i vulgarnom književnom izrazu najčešće je pričao o simpatičnim gubitnicima sa margina društva. Najpoznatiji njegovi romani su 'Zabeleške starog pokvarenjaka', 'Bludni sin', 'Šekspir ovo nikad nije radio' i zbirke kratke proze 'Đavo je bio vruć' i 'Priče o običnom ludilu'.

1994. - Teroristi Irske republikanske armije izveli prvi u seriji minobacačkih napada na londonski aerodrom Hitrou.

1999. - Iranski predsednik Mohamad Hatami doputovao je u Italiju, što je bila prva poseta šefa iranske države jednoj Zapad|zapadnoj zemlji od islamske revolucije 1979. Tokom trodnevne posete Hatami se susreo i sa poglavarom Rimokatoličke crkve Jovanom Pavlom II u Vatikanu, kao najviši iranski verski lider koji je posetio papu.

2000. - NATO je odbacio izveštaje o tome da je špijun unutar Zapadne alijanse snabdevao Srbe tajnim detaljima tokom agresije NATO na Jugoslaviju u proleće 1999.

2001. - U napadima albanskih separatista na selo Lučane na jugu Srbije, poginuo jedan pripadnik srpskih snaga bezbednosti, a dvojica su ranjena.

2002. - Ponovo otvoren tunel Mon Blan u Alpima, nakon velikog požara u njemu 1999. kada je poginulo 39 osoba.

2002. - U samoubilačkoj eksploziji u prepunom kafiću Moment u Jerusalimu, u blizini rezidencije izraelskog premijera Arijela Šarona, poginulo je 13 a povređeno više od 50 osoba.

2003. - U Havani, glavnom gradu Kube, Evropska unija je otvorila svoje diplomatsko predstavništvo.

2003 - Tajlandska policija je saopštila da je u tromesečnoj akciji, koja je sprovedena širom zemlje u potrazi za proizvođačima i dilerima sintetičke droge metafetamina ubijeno više od 2.200 ljudi.

2006. - Od strane opštinskog suda u Banjoj Luci osuđen ratni zločinac Milanko Vujanović za ratne zločine počinjene nad civilnim stanovništvom u mestu Blagaj Rijeka, Bosanski Novi.

2008. - Na parlamentarnim izborima u Španiji pobedila je vladajuća Socijalistička partija.

2015. - Švajcarski avion 'Solar impuls 2', koji leti isključivo na solarni pogon, poleteo je iz Abu Dabija na put oko sveta bez ijedne kapi goriva. Svet je obišao u 16 etapa i ponovo sleteo u Abu Dabi 26. jula 2016.

2017. - Masovni pokušaj bekstva iz očajnih uslova uzrok su požara u domu za nezbrinutu decu u Gvatemali u kojem su poginule 33 devojčice.

2017. - Donald Tusk izabran je na novi dvoipogodišnji mandat za predsednika Evropskog saveta, uprkos protivljenju Poljske čiji je državljanin.

   RSS FEED-OVI ZA VAŠ SAJT NAJBOLJA WEB SKOLA NAJBOLJI SAJT SA BESPLATNIM SLIKAMA