Ponuda Tema

Dogodilo Se Danas - 13. Maj

   Šta se sve događalo i koji događaji su se desili na ovaj dan, 13. maja! Šta se sve nekada dešavalo trinaestog maja, šta je posebno ovog datuma, koje su poznate ličnosti rođene a koje umrle ovog datuma?
1497. - Papa Aleksandar VI izopštio je vladara Firence i reformatora Girolama Savonarolu, koji je spaljen posle godinu dana.

1619. - Po nalogu princa Morisa od Nasaua pod optužbom za religioznu subverziju pogubljen je holandski državnik Johan fan Oldenbarnevelt, osnivač moderne holandske države. Smaknuće je naredio njegov saborac u borbi protiv španskih okupatora princ Moris od Nasaua, pod optužbom za religioznu subverziju.

1643. - Veliki zemljotres u Santjagu u Čileu usmrtio trećinu stanovništva grada.

1717. - Rođena je Marija Terezija, austrijska nadvojvotkinja, kraljica Mađarske i Češke, rimsko-nemačka carica.

1779. - Ruski i francuski posrednici su ispregovarali mir iz Tešena koji je okončao Rat za bavarsko nasleđe.

1787. - Prvi brodovi s robijašima krenuli iz Engleske prema novoj koloniji, Australiji, tada kažnjeničkoj koloniji Engleske.

1792. - Rođen je italijanski sveštenik Đovani Mastai Fereti, od 1846. papa Pije IX. Za vreme njegovog pontifikata, najdužeg u istoriji rimokatoličke crkve (31 godina i 236 dana), prestala je da postoji Crkvena država (1870). Najveći njen deo ušao je u sastav Kraljevine Sardinije, dok je papska država svedena na nekadašnji Patrimonij.

1795. - Rođen je slovački filolog i istoričar Pavel Jozef Šafarik, jedan od osnivača slavistike. Bio je direktor srpske gimnazije u Novom Sadu od 1819. do 1833. ('Srpska čitanka').

1798. - Rođen je srpski slikar Konstantin Danil, jedan od najvećih srpskih slikara XIX veka, predstavnik srpskog bidermajera. U stilu i tehnici bliskim bečkim klasicistima radio je ikonostase (najznačajniji su u Uspenskoj crkvi u Pančevu i u eparhijskoj crkvi u Temišvaru), portrete, mrtvu prirodu, kompozicije. Dostigao je pravo majstorstvo kao portretista, ispoljavajući izuzetnu umetničku snagu i plemenitost kolorita, pogotovo u periodu oslobađanja stega stilizacije, kad je modelovao slobodnije i težio psihološkoj analizi, što je naročito upečatljivo u portretima 'Pavle Kengelac' i 'Umetnikova žena'.

1830. - Osnovana Republika Ekvador, za prvog predsednika izabran Huan Hose Flores.

1835. - Osnovana je prva strana ambasada na Havajima.

1840. - Rođen je francuski pisac Alfons Dode autor trilogije o zgodama Tartarena Taraskonca, remek dela francuske humorističke proze. Veliki uspeh donela mu je zbirka pripovedaka 'Pisma iz mog mlina'.

1846. - Kongres SAD formalno objavio rat Meksiku, mada su borbe u Kaliforniji počele nekoliko dana ranije.

1848. - Skupština predstavnika 175 crkvenih opština vojvođanskih eparhija, zajedno s delegatima iz Srbije, izabrala je u Sremskim Karlovcima mitropolita Josifa Rajačića za partijarha, a pukovnika Stevana Šupljikca za vojvodu. Skupština je istakla i pravo Srba u Austriji i Ugarskoj na autonomni politički i kulturni razvoj, a 15. maja proglasila je Srpsku Vojvodinu, koja je obuhvatala Srem, Vojnu Krajinu u Sremu, Baranju i Bačku s bečejskim i šajkaškim okruzima i Banat s Vojnom Krajinom i kikindskim okrugom. Proklamovan je savez Srpske Vojvodine sa Slavonijom, Hrvatskom i Dalmacijom. Austrijska i mađarska vlada proglasile su odluke Majske skupštine nezakonitim, ali je austrijski ustav od 4. marta 1849. potvrdio osnivanje Srpske Vojvodine i Tamiškog Banata, u koje su uključeni Bodroška, Torontalska, Tamiška i Krašovska županija i Rumski i Iločki okrug Sremske županije. Vojvodina je dobila status posebne upravne teritorije, a austrijski car dobio je titulu velikog vojvode. Austrija je 27. decembra 1860. ukinula Srpsku Vojvodinu i priključila je Ugarskoj.

1851. - Rođen je srpski pisac Laza Lazarević, jedan od najboljih srpskih realista. Prava je završio u Beogradu a medicinu u Berlinu. Napisao je samo devet pripovedaka, a jedna od njih - 'Švabica' - fragmentarno je sačuvana. Mada obeležene patrijarhalnim pogledima na život, njegove pripovetke - sažete, s veoma snažnom unutrašnjom dramatikom - imaju klasičnu vrednost. Prevodio je ruske pisce Nikolaja Gogolja i Alekseja Pisemskog, ruskog književnog teoretičara Nikolaja Černiševskog, kao i francuskog pisca Ežena Srkriba (Eugene Scribe). Kao lekar, učestvovao je u organizaciji saniteta u Srbiji i objavio 54 rada u stručnim medicinskim časopisima, od kojih neki imaju izuzetan značaj. Ostala dela: 'Prvi put s ocem na jutrenje', 'Sve će to narod pozlatiti', 'Vetar', 'Na bunaru', 'Školska ikona', 'On zna sve', 'U dobri čas hajduci', 'Verter'.

1862. - Rođen je srpski pisac Janko Veselinović, realista i romantik narodnjak, prevashodno slikar mačvanskog sela, koje je opisivao s mnogo ljubavi, idealizujući patrijarhalni život. Odlično je poznavao srpski jezik i vešto ga koristio u romanima, pripovetkama i pozorišnim komadima. Dela su: romani 'Hajduk Stanko', 'Junak naših dana', 'Borci', zbirke pripovedaka 'Slike iz seoskog života', 'Od srca srcu', 'Rajske duše', 'Zeleni vajati', 'Male priče', 'Seljanka', pozorišna igra s pevanjem 'Đido' (s Dragomirom Brzakom), komad 'Potera' (s Čiča-Ilijom Stanojevićem).

1871. - Italija donela Zakon o garancijama, kojim je papa proglašen neprikosnovenom osobom, u čijem se posedu nalazi sedište rimokatoličke crkve Vatikan.

1881. - Rođen je srpski socijalista Dimitrije Tucović, vođa socijalističkog pokreta u Srbiji, pacifista, to jest, vatreni protivnik rata, mada se kao rodoljub borio u oslobodilačkim ratovima Srbije od 1912. do pogibije 1914. Predvodio je u aprilu 1903. demonstracije u Beogradu protiv režima kralja Aleksandra Obrenovića i potom je morao da emigrira u Beč. Po povratku u otadžbinu, posle Majskog prevrata 1903, uređivao je 'Narodne novine'. Sekretar Srpske Socijaldemokratske partije postao je 1908, a teorijski časopis 'Borba' pokrenuo je 1910.

1882. - Rođen je francuski slikar Žorž Brak koji je s Pablom Pikasom 1905. osnovao kubistički pokret.

1887. - U Beogradu je osnovana Provizorna opservatorija Velike škole, čiji je rad omogućio izradu desetina naučnih radova koji su poslužili kao osnova za istraživanja klimatskih uslova. Kada je 1947. osnovan Republički hidrometeorološki zavod Srbije , Opservatorija je postala njegov sastavni deo.

1887. - U Beogradu osnovana Provizorna opservatorija Velike škole. Osnivanjem Republičkog hidrometeorološkog zavoda Srbije 1947. Opservatorija postala njegov deo.

1888. - Rođena je Inge Lehman, danska seizmologinja i geofizičarka zaslužna za otkriće Zemljinog unutrašnjeg jezgra.

1888. - Princeza Izabela Brazilska je potpisala Zlatni zakon, čime je zvanično ukinuto ropstvo u Brazilu.

1911. - Rođen je Kosta Nađ, partizanski komandant, general JNA i narodni heroj Jugoslavije.
1913. - Ruski konstruktor Igor Sikorski je poleteo prvim višemotornim avionom Ruskim vitezom, koji je sam napravio.

1914. - Rođen je američki bokser Džoe Luis prvak sveta u teškoj kategoriji od 1937. do 1949, kada se povukao.

1917. - Gospa se ukazala u portugalskom gradu Fatimi. Katolička Crkva službeno je priznala taj događaj.

1930. - Umro je norveški polarni istraživac i diplomata Fritjof Nansen, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1922. Kao visoki komesar Društva naroda rukovodio je repatrijacijom ratnih zarobljenika nakon Prvog svetskog rata.

1931. - Umro je srpski kompozitor i horovođa Josif Marinković, član Srpske kraljevske akademije, koji je najveći deo stvaralaštva posvetio herojskoj romantičarskoj muzici, znatno je obogativši u tehničkom i izražajnom pogledu. Njegove solo pesme i mnoge horske kompozicije uz pratnju klavira poseban su doprinos srpskoj muzici. Završio je Orguljašku školu u Pragu, a u Beogradu je bio dirigent pevačkog društva 'Obilić'. Dela su: horske kompozicije 'Narodni zbor', 'Junački poklič', 'Kola', 'Potočara', 'Zadovoljna reka', solo pesme 'Čežnja', 'Kaži mi, kaži, Stojanke', crkvena muzika 'Liturgija', 'Pomen', 'Carju nebesni', 'Opelo'.

1940. - Vinston Čerčil, britanski premijer, održao je čuveni govor u kojem je rekao da nema šta drugo da ponudi osim 'krv, suze i znoj'.

1940. - Nemačka je vojska prešla reku Meuse i napala Francusku, da bi već nakon dva dana osvojila Pariz.

1944. - Jugoslavenski partizani osnovali Odelenje za zaštitu naroda - OZNA. Taj dan se u bivšoj SFRJ obeležavao kao Dan bezbednosti.

1945. - Bitka na Zelengori, poslednja bitka u građanskom ratu između partizanskog i četničkog pokreta.

1946. - U SAD-u je 58 čuvara iz logora Mathauzen osuđeno na smrt.

1948. - Petnaest jevrejskih naseljenika kibuca Kfar Ecion je masakrirano nakon predaje posle dvodnevne bitke sa Arpaskom legijom i arapskim naseljenicima.

1949. - Prvi put poleteo prvi britanski mlazni avion 'Kanbera'.

1950. - Diner's Club izbacio je svoje prve kreditne kartice.

1952. - Pandit Nehru postao je premijer Indije. On je posle Gandija najznačajniji borac za oslobođenje Indije od kolonijalnog ropstva.

1961. - Umro je američki filmski glumac Gari Kuper, dobitnik Oskara za filmove 'Narednik Jork' i 'Tačno u podne'.

1966. - Rolingstonsi su izdali album 'Paint it Black'.

1967. - Zakir Husein je stupio na dužnost kao prvi muslimanski predsednik Indije.

1968. - U Parizu počeli zvanični pregovori predstavnika Severnog Vijetnama i SAD o okončanju rata u Vijetnamu.

1970. - Premijerno je prikazan film Bitlsa 'Let it Be'.

1979. - Iranski šah i njegova porodica u Teheranu su osuđeni na smrt.

1981. - Na Trgu svetog Petra u Rimu u atentatu ranjen papa Jovan Pavle II. Atentator Mehmed Ali Agdža uhapšen. Pušten iz zatvora posle 20 godina i u junu 2000. predat Turskoj.

1990. - U Zagrebu, na stadionu u Maksimiru, na fudbalskoj utakmici zagrebačkog 'Dinama' i beogradske 'Crvene zvezde' dogodio se krvav obračun navijača.

1994. - Ministri inostranih poslova SAD, Evropske unije i Rusije u Ženevi postigli saglasnost o zajedničkoj strategiji u rešavanju bosanskog konflikta. Na osnovu mirovnog koncepta Evropske unije su odlučili da 51 odsto teritorije bivše BiH pripadne bosanskim muslimanima i Hrvatima, a 49 odsto Srbima.

1999. - Avioni NATO srušili pokretni most u Vrbasu na Velikom bačkom kanalu. Istovremeno je visokoprovodljivim grafitnim bombama ponovo gađano nekoliko postrojenja 'Elektroprivrede Srbije,' zbog čega su bez struje ostali Niš, Pirot, Kuršumlija, Aleksinac, Prokuplje, Leskovac, Šabac i delovi Beograda, Novog Sada i više mesta u Vojvodini.

1999. - Peru i Ekvador potpisali dokument o razgraničenju okončavši šest decenija dug spor zbog kojeg su tri puta ratovali.

1999. - Umro je Džin Sarazen jedan od samo četiri golf igrača koji su osvojili četiri glavna profesionalna kupa u golfu.

2000. - Na magistralnoj cesti M17, kod mesta Zli breg opština Kakanj, autobus Buco-transa pao s mosta prilikom čega su izginula 43 putnika.

2005. - Na prvoj međunarodnoj donatorskoj konferenciji za obnovu i očuvanje kulturnog nasleđa na Kosovu, održanoj u Parizu u organizaciji UNESKO-a, prikupljeno je deset miliona dolara.

2007. - Nakon dogovora čelnika DS-a, DSS-a, i G 17+ o formiranju nove srpske Vlade, predsednik Skupštine Srbije Tomislav Nikolić podneo ostavku posle samo pet dana provedenih na toj dužnosti. 

2005. - Na prvoj međunarodnoj donatorskoj konferenciji za obnovu i očuvanje kulturnog nasleđa na Kosovu, održanoj u Parizu u organizaciji UNESKO-a, prikupljeno je deset miliona dolara.

2007. - Na takmičenju za pesmu Evrovizije u Helsinkiju pobedila je predstavnica Srbije Marija Šerifović sa pesmom 'Molitva'.

2009. - Evropska komisija izrekla rekordnu kaznu od 1,06 milijardi evra kompaniji za proizvodnju kompjuterskih čipova 'Intel' i naredila joj da obustavi ilegalno davanje popusta kako bi potisnula svog rivala AMD.

2014. - Republiku Srpsku, Federaciju BiH i Srbiju zadesile katastrofalne poplave. U Srpskoj voda je potopila Doboj i Šamac, u Federaciji BiH Maglaj, a u Srbiji Obrenovac. Poplave su počele između 13. i 15. maja, a trajale su do 20. maja. U tom periodu na ovo područje izlučena je velika količina padavina, najveća ikada zabeležena od kada se vode meteorološka osmatranja. Padavine su pokrenule i brojna klizišta,a posebno alarmantno je bilo u Šekovićima. U Republici Srpskoj život je izgubilo 17 lica. Šteta koju je Srpska pretrpela, prema podacima Svetske banke, procenjena je na više od milijarde eura.

2014. - Poginulo više od 200 rudara u rudniku uglja u blizini turskog grada Manise.

2015. - Vatikan je zvanično priznao državu Palestinu i svoje diplomatske aktivnosti ranije uperene ka Palestinskoj oslobodilačkoj organizaciji, usmerio ka državi Palestini.

2018. - Na parlamentarnim izborima u Iraku većinu je osvojio politički savez Saerun, na čijem je čelu radikalni šiitski sveštenik Moktada Sadr.
   RSS FEED-OVI ZA VAŠ SAJT NAJBOLJA WEB SKOLA NAJBOLJI SAJT SA BESPLATNIM SLIKAMA