Ponuda Tema

Desilo Se u Ovaj Dan - 12. Septembar

   Šta se sve događalo i koji važni događaji su se desili na ovaj dan, 12. septembra! Šta se sve nekada dešavalo dvanaestog septembra, šta je posebno ovog datuma, koje su poznate ličnosti rođene a koje umrle ovog datuma?
490. pre naše ere - Na istočnoj obali Atike kod Maratona, Atinjani su pobedili desetostruko brojniju vojsku persijskog cara Darija. U bici su poginula 192 grčka vojnika, a Persijanaci su imali oko 6.000 mrtvih. Vest o pobedi u Atinu doneo glasnik Filipid, pretrčavši 40 kilometara, posle čega je umro od premora. Po tom događaju nazvana najduža trka u atletici - Maraton.

1185. - U pobuni u vizantijskom Konstantinopolju svrgnut car Andronik I Komnin dok je se na presto popeo Isak II Anđeo čime je posle nešto više od veka vladavine svrgnuta i dinastija Komnina i zamenjena novom dinastijom Anđela.

1494. - Rođen je francuski kralj Fransoa I koji je tokom vladavine (1515-1547) osvojio Milano, ali nije uspeo da se učvrsti u Italiji. Njegovu ambiciju da postane rimsko-nemački car sprečio je Karlo V, s kojim je potom Fransoa I vodio četiri rata.

1583. - Rođen je italijanski orguljaš i kompozitor Đirolamo Freskobaldi, najveći majstor svog vremena, koji je kompozicije za orgulje obogatio novim izražajnim sredstvima. U Italiji nije imao značajnije sledbenike, ali je presudno uticao na austrijske i nemačke barokne majstore, kao i na Baha.

1609. - Henri Hadson je otkrio reku Hadson u SAD-u. Ova reka bitna je utoliko što su njome povezani Njujork, Klivlend, Detroit, Čikago i drugi gradovi. Njom je zaplovio i prvi parobrod, 'Klermont', koji je konstruisao Robert Fulton 1807. godine.

1612. - Umro je Vasilije Šujski, poslednji ruski monarh iz dinastije Rurjikovič.

1683. - Umro je Juraj Križanić, hrvatski pisac i političar.

1683. - Izbio ustanak u Kotarima pod vodstvom Ilije Jankovića.

1683. - Poljski kralj Jan III Sobjeski potukao tursku vojsku i razbio dvomesečnu drugu opsadu Beča, čime je sprečen prodor Turske u srednju Evropu.

1733. - Umro je francuski kompozitor i orguljaš Fransoa Kupren, centralna ličnost muzičkog života Pariza početkom 18. veka, dvorski klavsenista i muzički učitelj. Napisao je metodiku 'Umetnost sviranja na klavsenu'.

1772. - Rusija osvojila persijsku oblast uz Kaspijsko more, uključujući grad Baku.

1801. - Ruski car Aleksandar I anektirao je gruzijsku kraljevinu. Istočna gruzijska kraljevina, stvorena četiri decenije ranije, posle oslobođenja od Persijanaca, prihvatila je ruski protektorat 1783. Rusija je 1810. anektirala i zapadnu Gruziju, koja je do tada bila pod vlašću Otomanskog carstva.

1819. - Umro je Gebhard fon Bliher, pruski feldmaršal.

1842. - Rođena je Mariane Brandt, austrijska operska pevačica.

1848. - Švajcarska usvojila nov Ustav kojim je postala federalna unija s jakom centralnom vlašću.

1852. - Rođen je Simo Matavulj, pisac, član Srpske kraljevske akademije.

1874. - Umro je francuski političar i istoričar Fransoa Pjer Gijom Gizo, šef diplomatije od 1840. do 1847. i premijer od 1847. do 1848. Počeo je kao liberal, ali je kasnije zastupao konzervativna načela i opirao se reformama. Oboren je sa vlasti u Februarskoj revoluciji 1848. zajedno sa kraljem Lujem Filipom. Dela su mu: 'Istorija engleske revolucije', 'Istorija civilizacije u Francuskoj'.

1876. - Rođen je srpski političar, pozorišni i književni kritičar, Milan Grol, dugogodišnji dramaturg i upravnik Narodnog pozorišta u Beogradu, od 1940. šef Demokratske stranke. Kao blizak saradnik jednog od najuglednijih srpskih književnih kritičara, Jovana Skerlića, objavio je mnoštvo književnih i pozorišnih kritika u 'Srpskom književnom glasniku'. U Drugom svetskom ratu bio je ministar u jugoslovenskoj emigrantskoj vladi u Londonu. U zemlju se vratio 1945. i jedno vreme bio potpredsednik vlade, ali je ubrzo odstranjen iz političkog života, jer je režim Josipa Broza prihvatio parlamentarnu demokratiju kao formu bez ikakvog sadržaja, a i to samo privremeno. Dela su: članci i eseji 'Pozorišne kritike', 'Iz pozorišta predratne Srbije', 'Iz predratne Srbije'

1878. - Egipatski obelisk poznat kao 'Kleopatrina igla', napravljen od mermera iz Asuana oko 1475. pre nove ere, postavljen u Londonu.

1888. - Rođen je francuski pevač i glumac Moris Ševalije, zaštitni znak francuske muzičke komedije, koji je plenio šarmom i lakoćom i neusiljenošću pevačkog i glumačkog manira. Najzapaženije uloge ostvario je u filmskim muzičkim komedijama. Napisao je autobiografiju 'Moj put i moje pesme'. Filmovi: 'Ljubavna parada', 'Nasmejani poručnik', 'Vesela udovica', 'Ćutanje je zlato', 'Imao sam sedam kćeri', 'Život za karijeru', 'Žiži', 'Fani', 'Ljubav popodne'.

1888. - Dogodio se sukob između cara Franje Josipa I i đakovačkog biskupa Josipa Jurja Strossmayera poznat pod nazivom bjelovarska afera.
1890. - Britanska Južnoafrička kompanija osnovala je grad Solzberi (Harare) koji je postao glavni grad Rodezije. Naziv je dobio po imenu tadašnjeg britanskog premijera, lorda Solzberija.

1897. - Rođena je francuska nuklearna fizičarka i hemičar Irena Kiri - kćerka nobelovaca Pjera i Marije Kiri - koja je sa suprugom Žanom Frederikom Žoliom 1935. podelila Nobelovu nagradu za hemiju. Prvi su stvorili veštačke radioaktivne supstance: nuklide fosfora, azota, silicijuma. Eksperimentalno su dokazali da se svetlost može preobratiti u čestice (stvaranje iz gama-kvanta pozitrona i elektrona). Sa srpskim fizičarem Pavlom Savićem 1937. i 1938. je otkrila izotope poznatih elemenata bombardovanjem urana neutronima. Pri tome su otkriveni i elementi srednje atomske mase - lantan i drugi, a ne samo tzv. transuranski elementi kako se do tada smatralo.

1902. - Rođen je Žuselino Kubiček. Bio je brazilski političar, predsednik Brazila od 1956 do 1961. godine.

1910. - Prva žena - policijski oficir u svetu u Los Anđelesu postala Alisa Stebins Vels.

1913. - Rođen je Džesi Ovens, američki crni atletičar, između dva rata jedno od najvećih imena svetske atletike. Iznenadio je javnost postigavši dva fenomenalna rezultata: 100 metara za 10,2 sekunde i skok u dalj 8,13 metara. Na Olimpijskim igrama u Berlinu 1936. osvojio je zlatne medalje u trčanju na 100 i 200 metara, skok u dalj i u štafeti 4 h 100 metara.

1916. - Na Kajmakčalanu počela ofanziva srpske vojske protiv Bugara i Nemaca u Prvom svetskom ratu. Završena 3. oktobra 1916, kao prva pobeda srpske vojske posle povlačenja preko Albanije.

1919. - Italijanska armija sastavljena od dobrovoljaca pod komandom pesnika Gabrijela D'Anuncija, zauzela je Rijeku. Grad je ostao pod italijanskom vlašću do kraja Drugog svetskog rata.

1921. - Rođen je Stanislaw Lem, poljski književnik.

1928. - Počeo je šahovski turnir u Bad Kisingenu, Nemačka.

1928. - Ketrin Hepbern je debitovala na njujorškoj sceni u komadu 'Night Hostess'

1940. - Tražeći izgubljenog psa, grupa tinejdžera otkrila pećinu Lasko, kod mesta Montinjak u Dordonji u Francuskoj, čuven arheološki lokalitet s crtežima iz paleolita. Slike su stare između 15.000 i 17.000 godina i uglavnom se sastoje od kompozicija na kojima su predstavljene životinje. Predstavljaju jedan od najznačajnijih primeraka umetnosti iz praistorijskog perioda.

1943. - Nemački komandosi su na osnovu naredbe Adolfa Hitlera, oslobodili iz pritvora bivšeg italijanskog diktatora Benita Musolinija koga su nove italijanske vlasti stavile u zatvor.

1944. - Prve američke jedinice stupile na tlo Nemačke u Drugom svetskom ratu.

1944. - Rođen je Barry White, američki pevač soula.

1949. - Rođena je Irina Rodnina, ruska klizačica.

1951. - Rođen je Joe Pantoliano, američki filmski i televizijski glumac.

1953. - Šest meseci nakon smrti Staljina, Nikita Hruščov izabran za prvog sekretara Centralnog komiteta KP SSSR.

1953. - Američki senator Džon Ficdžerald Kenedi oženio se Žaklinom Buvije. Više od 750 gostiju prisustvovalo je ceremoniji, a više od 3000 znatiželjnika čekalo je ispred crkve, ne bi li bacilo makar letimičan pogled na mladence. Sedam godina kasnije, Kenedi je izabran za 35. predsednika SAD-a.

1962. - Rođen je Dino Merlin (Edin Dervišhalidović), bosanskohercegovački kantautor.

1965. - Održana je 17. godišnja dodela nagrada Emi.

1968. - Čovek je prvi puta pretrčao 200 m za manje od 20 sekundi - 19,92 sec: Džon Carlos, USA, američke kvalifikacije za Olimpijske igre 1968, u Echo Summitu, USA.

1968. - Albanija saopštila da napušta Varšavski pakt.

1970. - Palestinski otmičari u Jordanu digli u vazduh tri aviona oteta šest dana ranije, posle poletanja iz Njujorka ka Evropi. Prethodno oslobodili putnike u zamenu za palestinske zatvorenike, među kojima otmičara četvrtog aviona Lejlu Halid.

1974. - Vojnim pučem svrgnut sa vlasti etiopski car Hajle Selasije, koji je 1928. posle smrti Menelika II postao kralj, a za cara je krunisan 1930. Iz zemlje je izbegao 1936, godinu dana posle agresije fašističke Italije, a na vlast se vratio 1941. Godinu dana posle zbacivanja zadavljen je u zatočeništvu, a vojna hunta je izdala lažno saopštenje o prirodnoj smrti bivšeg monarha.

1977. - Južnoafrička policija u zatvoru ubila crnačkog lidera Stiva Bikoa.

1980. - U vojnom puču pod vođstvom generala Kenana Evrena u Turskoj oborena vlada Sulejmana Demirela.

1980. - Umro je Dušan Matić, pesnik, mislilac, prevodilac, romansijer, esejista i prozaista, jedan od pokretača nadrealizma u srpskoj književnosti.

1982. - Rođen je Vanja Udovičić, srpski vaterpolista.

1989. - U poljskom parlamentu prihvaćena vlada jednog od lidera pokreta 'Solidarnost' Tadeuša Mazovjeckog, čime je formalno okončana vladavina komunista u Poljskoj.

1992. - U Limi uhapšen osnivač peruanskog maoističkog gerilskog pokreta 'Svetli put' Abimael Gusman, odgovoran za niz akcija s krvoprilićem.

1994. - U Poljskoj održane prve zajedničke vojne vežbe snaga NATO i bivšeg Varšavskog pakta.

1994. - U Drini pronađeno telo Riste Đoge. Risto Đogo je bio novinar Srpske radio-televizije u vremenu oko rata u Bosni i Hercegovini. Njegova smrt još uvek je nerasvetljena.

1998. - Održani treći Opšti izbori Bosni i Hercegovini.

1998. - Vođa PKK Abdullah Ocalan uhapšen je u Rimu.

1998 - U atentatu u Tirani ispred sedišta opozicione Demokratske partije ubijen je jedan od njenih vođa, Azem Hajdari.

1999. - Indonezija prihvatila raspoređivanje mirovnih snaga UN u Istočnom Timoru.

2000. - U eksploziji automobila koji je uleteo u podzemnu garažu u zgradi Berze u Džakarti, 15 ljudi poginulo, a više desetina povređeno.

2001. - NATO se prvi put u svojoj 52 godine dugoj istoriji pozvao na član 5. Povelje NATO o zajedničkoj odbrani, čime je stvorena mogućnost kolektivnog vojnog odgovora na napade u SAD. U govoru naciji, predsednik SAD Džordž V. Buš rekao da su SAD napadnuta i da će iskoristiti sva svoja odbrambena sredstva kako bi terorizam bio pobeđen.

2003. - Rezolucijom Saveta bezbednosti UN Libiji su ukinute sankcije uvedene nakon terorističkih napada na američki i francuski avion krajem 1980-ih godina. Prethodno je s Fondacijom Gadafi postignut sporazum o isplati odštete porodicama žrtava oborenog francuskog aviona.

2003. - Umro je američki kantri muzičar Džoni Keš - 'Čovek u crnom'. Tokom 50-godišnje karijere najviše je pevao o rudarima, nadničarima, osuđenicima i kaubojima.

2004. - Umro je Mihailo Ćupović Ćupo, zlatiborski pesnik.

2005. - Umro je nemački sportista Fric Šilgen, koji je 1936. zapalio olimpijski plamen na Olimpijskim igrama u Berlinu.

2006. - Papa Benedikt Šesnaesti tokom posete Nemačkoj citirao iz jedne knjige delove razgovora vizantijskog cara iz XIV veka Manojla Paleologa Drugog i obrazovanog Persijanca o istinama hrišćanstva i islama, gde se pominje da se 'mačem širi vera koju ispoveda prorok Muhamed', što je uvredilo milione muslimana širom sveta.

2008. - Umro je hrvatski filolog Tomislav Ladan, književnik, leksikograf, direktor Hrvatskog leksikografskog zavoda 'Miroslav Krleža'.

2010. - Umro je filmski reditelj Klod Šabrol, jedan od predvodnika francuskog Novog talasa, autor filmova 'Ženska posla', 'Violeta Nozijer', 'Neverna žena', 'Crvene noći'. Nagradu za životno delo na Berlinskom filmskom festivalu dobio je 2009.

2013. - Holandija se zvanično izvinila Indoneziji za masovna ubistva koja je njena vojska počinila pre više od 60 godina tokom borbe njene bivše kolonije za nezavisnost. Indonezija je nezavisnost proglasila 17. avgusta 1945, ali je Holandija odbijala da to prizna do 1949. godine.

2015. - Poginulo je 107 ljudi, a 238 je povređeno kada se na Veliku džamiju u Meki srušio građevinski kran.

   RSS FEED-OVI ZA VAŠ SAJT NAJBOLJA WEB SKOLA NAJBOLJI SAJT SA BESPLATNIM SLIKAMA