Ponuda Tema

Na Današnji Dan - 23. Januar

   Pogledajte događaje koji su se desili na današnji dan, 23. januara! Šta se sve nekada dešavalo dvadeset trećeg januara, šta je posebno ovog datuma, koje su poznate ličnosti rođene a koje umrle ovog datuma?
393. - Rimski car Teodosije I je proglasio svog devetogodišnjeg sina Honorija za savladara.

638. - Stupio na snagu islamski kalendar, prema odredbi drugog halife Omera, a računanje počinje od Hidžre, odnosno selidbe Božijeg poslanika Muhammeda iz Mekke u Medinu. Navedeni kalendar je 10 ili 11 dana kraći od gregorijanskog, zavisno od godine do godine.

1368. - Džu Juen-džang je stupio na kineski presto, započevši dinastiju Ming koja će vladati Kinom tri veka.

1516. - Umro je Fernando II, kralj Aragonije od 1479, koji je sa ženom Izabelom I, kraljicom Kastilje od 1474, ujedinio te dve glavne pirinejske države od kojih je kasnije nastala Španija. Tokom njihove vladavine osvojena je Granada 1492, poslednje mavarsko uporište, iste godine proterani su Jevreji, a 1480. uspostavljen je inkvizicijski sud. Opremili su ekspediciju Kristofera Kolumba koja je otkrila Ameriku, a 1503. preuzeli od Francuske Napuljsku kraljevinu.

1556. - U najsmrtonosnijem zemljotresu u istoriji koji je pogodio kinesku pokrajinu Šansi, poginulo je oko 830.000 osoba.

1570. - Džejms Hamilton je ubio Džejmsa Stjuarta, u prvom zabeležen atentata izvršenim vatrenim oružjem.

1571. - Kraljica Elizabeta I otvorila je Kraljevsku berzu u Londonu.

1579. - Severne holandske pokrajine Holandija, Zeland, Utreht, Helderland, Frizija, Groningen i Overejsel proglasile su Utrehtsku uniju radi suprotstavljanja španskoj vlasti. Unija se 1581. otcepila od Španije, a Vestfalskim mirom 1648. dobila nezavisnost i potom prihvatila naziv Holandija prema najvećoj i najbogatijoj provinciji.

1719. - Lihtenštajn je postao nezavisna kneževina u okviru Svetog rimskog carstva.

1744. - Umro je italijanski filozof, istoričar i teoretičar prava Đovani Batista Viko, ili Đambatista, osnivač filozofije istorije i preteča moderne estetike. Na univerzitetu u rodnom Napulju 1697. je postao profesor retorike. Napuljski kralj Karlo Treći ga je 1735. imenovao za kraljevskog istoriografa. Smatrao je da se pravo rađa iz svesti čovečanstva i učestvuje u promenama čovekovog duha i mišljenja, pa razlog promena treba tražiti u opštoj istoriji čovekovog razvitka. Tvrdio je da je površni osećaj pravde nagonski i da se izražava u religijskim oblicima, da u kasnijem razvoju čovek postaje sposoban za apstraktno mišljenje i tek potom za filozofska načela prava. U skladu s tim, delio je rimsko pravo na božansku, herojsku i ljudsku fazu, a istoriju je - prema 'zakonu istorijskih ciklusa' - posmatrao kao kružni tok i smenu te tri faze. Dela su mu: 'Principi nove nauke o zajedničkoj prirodi nacija', 'Univerzalno pravo', 'Autobiografija' ...

1783. - Rođen je Stendal (pravo ime Anri Bejl), pored Balzaka najveći francuski romansijer druge polovine XIX veka, rodonačelnik realističkog romana ali i pisac koji se pojavljuje na prelazu iz romana XVIII veka u realistički roman. Stekao je bogato životno iskustvo kao oficir, činovnik, diplomat i pisac u doba Prvog carstva, restauracije i Julske monarhije. Počeo je kritičkim studijama o umetnosti ('Život Hajdnov', 'Istorija slikarstva u Italiji', 'Rim, Napulj i Firenca'...). Čuveni su naročito njegovi romani 'Crveno i crno' (prvi realistički roman u istoriji književnosti), 'Kartuzijanski manastir u Parmi', 'Lisjen Leven', 'Armansa', 'Lamijela'.

1789. - Biskup Džon Kerol je kupio zemljište na kojem će biti osnovan budući Univerzitet Džordžtaun, najstariji katolički univerzitet u Sjedinjenim Državama.

1793. - Rusija i Pruska sporazumele se o drugoj podeli Poljske.

1804. - Oborkneza u Valjevskoj Podgorini Iliju Birčanina pogubio je dahija Fočić Mehmed aga. Istog dana ubijen je valjevski knez Aleksa Nenadović, takođe jedan od najuglednijih Srba, čime je počela seča knezova na koju je narod odgovorio Prvim srpskim ustankom.

1806. - Umro je engleski državnik Vilijam Pit Mlađi, koji je u 24. godini postao 1783. najmlađi premijer u istoriji Velike Britanije. Vodio je ekspanzivnu kolonijalnu politiku, učvrstio britansku vlast u Indiji, a u Evropi je bio glavni organizator koalicija protiv revolucionarne i Napoleonove Francuske.

1831. - Prihvaćena je Zastava Belgije, nakon što se Belgija 1830. godine osamostalila od Holandije.

1832. - Rođen je Eduar Mane, francuski slikar, rodonačelnik impresionizma i jedan od najznačajnijih umetnika u XIX veku. Dela su mu: 'Doručak na travi', 'Olimpija''Bal u Foli Beržeru', 'Frulaš', 'Portret Emila Zole'...

1849. - Patentirana je mašina za pravljenje koverata.

1849. - Elizabet Blekvel zvanično je postala prva žena lekar u SAD-u.

1878. - Tokom rusko-turskog rata Britanija, na zahtev sultana Abdul Hamida II, poslala svoju flotu u Konstatinopolj.

1888. - Umro je francuski pisac Ežen Martin Labiš, koji je u komedijama i vodviljima duhovito karikirao građansko društvo Francuske u XIX veku. Dela su mu: 'Slamni šešir', 'Put gospodina Perišona' ...

1891. - Rođen je italijanski revolucionar i teoretičar Antonio Gramši, osnivač Komunističke partije Italije 1921. Uređivao je listove 'Il grido del popolo', 'Avanti' i 'Ordine nuovo'. Fašisti su ga 1926. uhapsili i 1928. osudili na 20 godina robije. Oslobođen je 1936, ali je, izmučen robijanjem i bolešću, ubrzo umro. Dela su mu: 'Istorijski materijalizam i filozofija Benedeta Kročea', 'Intelektualci i izgradnja kulture', 'Bilješke o Makijaveliju, politici i modernoj državi', 'Književnost i nacionalni život', 'Prošlost i sadašnjost' ...
1898. - Rođen je Sergej Mihajlovič Ejzenštejn, najznačajniji ruski filmski režiser i teoretičar koji je snažno uticao na tokove svetske kinematografije. Svoje ideje i iskustva izneo je u dve knjige izdate u Njujorku - 'Filmsko osećanje' (1942) i 'Filmski oblik' (1949), a njegov film 'Oklopnjača Potemkin' (1925), jedno je od remek-dela filmske umetnosti.

1913. - U Prvom balkanskom ratu izbila pobuna Mladoturaka na čelu s Enver-begom, pri čemu je Nazim-paša ubijen, a vlada oborena.

1916. - U Krfskom kanalu je u Prvom svetskom ratu počelo sahranjivanje srpskih vojnika u 'Plavu grobnicu'. Posle natčovečanskih napora u albanskim gudurama i dodatne golgote od 160 kilometara pešačenja močvarnim primorjem od Skadra do Valone, zbog toga što se nisu pojavili obećani saveznički brodovi, vojnici su masovno umirali od tifusa, gladi i iscrpljenosti. Kako nije bilo dovoljno mesta na Krfu i ostrvcu Vido, na koje su prebačeni tifusari, a i zbog opasnosti širenja epidemije, odlučeno je da se sahranjuju u more. Prema zvaničnim ali nepotpunim podacima, jer svi umrli nisu evidentirani, do 23. marta 1916. u Krfskom kanalu sahranjeno je 4.847 srpskih vojnika i oficira. Svi naši brodovi koji tuda prolaze zaustavljaju se i odaju im počast.

1920. - Holandija odbila da saveznicima izruči bivšeg nemačkog cara Vilhelma II, koji je po abdikaciji u novembru 1918. emigrirao u Holandiju. Njegovo izručenje traženo zbog zločina u Prvom svetskom ratu.

1922. - Četrnaestogodišnji Leonard Tompson je prva osoba koja je dobila insulinsku injekciju u tretmanu lečenja dijabetesa. Do tada je jedini način lečenja šećerne bolesti bio putem dijete.

1928 - Rođena je je francuska filmska glumica Žana Moro, koja se proslavila u filmovima francuskog 'novog talasa' posle Drugog svetskog rata ('Lift za gubilište', 'Ljubavnici', 'Opasne veze', 'Moderato kantabile', 'Žil i Džim').

1931 - Umrla je ruska balerina Ana Pavlovna Pavlova, najveća umetnica klasičnog baleta početkom XX veka. Karijeru je počela u Petrogradu s čuvenim Vaclavom Nižinskim u Ruskom baletu Sergeja Đagiljeva. Potom je osnovala sopstvenu grupu s kojom je sa ogromnim uspehom nastupala širom sveta.

1937. - Prva grupa od tridesetak Jugoslovena otišla je u Španiju da se bori protiv fašizma. U republikanskoj armiji borilo se 1.300 Jugoslovena, od kojih je poginulo 670.

1943. - Britanska Osma armija pod komandom feldmaršala Montgomerija zauzela, u Drugom svetskom ratu, Tripoli u Libiji.

1944. - Umro je norveški slikar Eduard Munk, jedan od začetnika ekspresionističkog likovnog izraza, autor čuvene slike 'Krik'.

1945. - Sovjetske trupe u Drugom svetskom ratu, napredujući ka Berlinu, izbile na reku Odru u Poljskoj.

1945. - Nemački veliki admiral Karl Denic je naredio početak operacije Hanibal, koja je postala jedan od najvećih evakuacija morem u istoriji, sa više od milion ljudi prebačenih tokom 15 nedelja.

1950. - Izraelski parlament (Kneset) doneo rezoluciju kojom Jerusalim postaje glavni grad Izraela.

1960. - Švajcarac Jacques Piccard i amerikanac Don Walsh su se s batiskafom Trieste spustili u Marijansku brazdu u Tihom okeanu na 10.740 metara dubine.

1968. - Mornarica Severne Koreje u teritorijalnim vodama zarobila američki špijunski brod 'Pueblo'. Posada broda puštena na slobodu u decembru.

1989. - Umro je španski nadrealistički slikar Salvador Dali, jedan od najvećih umetnika XX veka. Sahranjen je u kripti ispod staklene kupole u Dalijevom muzeju u mestu Figueras u Kataloniji.

1992. - Premijer Estonije Edgar Savisar podnio ostavku zbog nestašice hrane i energije u novoj državi, otcepljenoj od SSSR-a.

1997. - Beogradski studenti vatrometom, pištaljkama i trubama obeležili 100. sat neprekidnog stajanja pred policijskim kordonom u Kolarčevoj ulici, u centru Beograda. Policija 24. decembra počela da sprečava studentske i građanske antirežimske demonstracije koje su počele 20. novembra zbog falsifikovanja rezultata lokalnih izbora u Srbiji.

1997. - Medlin Olbrajt je položio zakletvu kao prvi ženski državni sekretar SAD, čime je postala najviše rangirana žena u istoriji američke vlade.

2000. - Više od milion demonstranata prošlo kroz centar Madrida protestujući zbog eskalacije nasilja baskijske separatističke grupe ETA, u čijim je nasilničkim akcijama tokom 32 godine ubijeno oko 800 ljudi.

2002. - U pakistanskom glavnom gradu Karačiju kidnapovan, a kasnije i ubijen, dopisnik američkog 'Vol strit žurnala' Daniel Perl, koji je istraživao islamske militantne grupe u toj zemlji.

2002. - U Parizu je umro jedan od najpoznatijih francuskih i svetskih sociologa Pjer Burdije, pokretač pravca kritičke sociologije novog doba, žestoki kritičar neoliberalizma i globalizacije. Njegova knjiga 'Mizerija sveta' (1993) doživela je komercijalni uspeh kao nijedno drugo delo iz oblasti sociologije.

2003. - Pionir 10 je poslao poslednju poruku ka Zemlji.

2003. - U Boliviji su ugledni biznismeni uputili apel vladi da odmah proglasi vanredno stanje i time okonča proteste širom zemlje, koji su doveli do gušenja ekonomije i gubitka ljudskih života. Osam osoba je poginulo tokom demonstracija stotine hiljada ljudi koji su su danima blokirali autoputeve zahatevajući smanjenje siromaštva.

2003. - U Italiji je umro Đovani Anjeli, koji se na čelu poznate auto-kompanije Fiat nalazio oko 30 godina i koji je uspeo da tu porodičnu auto kuću, koju je osnovao njegov deda, pretvori u veliki industrijski konglomerat.

2004. - Međunarodna organizacija za rad pri UN je saopštila da je broj nezaposlenih u svetu dostigao cifru od 185,9 miliona, odnosno 6,2 procenta od ukupnog broja zaposlenih.

2004. - Evropska sonda 'Mars ekspres' detektovala vodu u formi leda na južnom polu planete Mars.

2005. - Umro je Džoni Karson, američki komičar koji je blizu 30 godina vodio najpopularniju televizijsku emisiju 'Večerašnji šou'.

2006. - Najmanje 46 lica poginulo i 130 povređeno u teškoj željezničkoj nesreći na pruzi Bijelo Polje - Bar, kraj Bioča.

2007. - Umro je akademik Nikola Milošević, filozof, publicista, književnik i književni kritičar, profesor Filološkog fakulteta u Beogradu, lider Srpske liberalne stranke i poslanik na izbornoj listi Demokratske stranke Srbije.

2008. - Umro je Zoran Predić, novinar i TV kritičar, urednik 'Radio TV revije', direktor televizijskih stanica YU INFO, Politika, Studio B i Elmag.

2010. - U Sabornoj crkvi u Beogradu ustoličen 45. poglavar Srpske pravoslavne crkve patrijarh Irinej.

2010. - Umrla je britanska glumica Džin Simons zvezda, koja je, pored ostalog, igrala Ofeliju uz Lorensa Olivijea kao Hamleta, pevala u mjuziklu sa Marlonom Brandom i glumila uz Gregorija Peka, Pola Njumena i Kirka Daglasa.

2015. - Umro je Abdulah bin Abdulaziz al-Saud, saudijski kralj smatran za reformatora, dozvoljavao blage kritike njegove vlade i smatrao da bi ženama trebalo biti dozvoljeno da rade. Kralj Saudijske Arabije od avgusta 2005., a zemlju je vodio od 1996. nakon što je njegov polubrat, kralj Fahd, doživio moždani udar.

2016. - Srbija je u finalnoj utakmici Evropskog prvenstva u vaterpolu pobedila Crnu Goru 10:8 i osvojila treću uzastopnu titulu. Finalnu utakmicu posmatralo je 18.473 ljudi, čime je postavljen novi rekord u istoriji tog sporta.

   RSS FEED-OVI ZA VAŠ SAJT NAJBOLJA WEB SKOLA NAJBOLJI SAJT SA BESPLATNIM SLIKAMA