Ponuda Tema

Desilo Se Danas - 13. Februar

   Pogledajte događaje koji su se desili na današnji dan, 13. februara! Šta se sve nekada dešavalo trinaestog februara, šta je posebno ovog datuma, koje su poznate ličnosti rođene a koje umrle ovog datuma?
1199. - U Hilandaru je umro Stefan Nemanja, rodonačelnik dinastije Nemanjića koja je vladala Srbijom dvesta godina. Veliki župan od 1166. postavio je osnove državne samostalnosti Srbije i njene političke moći. Povukao se sa prestola 1196. u korist sina Stefana (kasnije prvog srpskog kralja Stefana Prvovenčanog) i zamonašio se pod imenom Simeon u manastiru Studenici. Srpska pravoslavna crkva slavi ga kao Svetog Simeona Mirotočivog, prvog sveca iz loze Nemanjića.

1358. - Potpisan Zadarski mir kojim je hrvatsko-ugarski kralj Ludovik I. Anžuvinski porazio Veneciju i vratio Zadar pod svoje okrilje.

1542. - Katarina Hauard, peta supruga engleskog kralja Henrija VIII pogubljena zbog preljube.

1571. - Umro je italijanski vajar i pisac Benvenuto Čelini dvorski zlatar Kozima Medičija, rimskih papa i francuskog kralja Fransoa I, najbolji izrađivač sitnih zlatarskih predmeta u svoje vreme. Njegova autobiografija 'Moj život' predstavlja značajan dokument za kulturnu istoriju renesanse.

1633. - Italijanski astronom Galileo Galilej stigao je u Rim na suđenje pred Inkvizicijom zbog tvrdnje da se Zemlja okreće oko Sunca. Osuđen je na kućni pritvor na svom malom imanju nedaleko od Firence. Umro je u 77. godini života iznemogao i slep, 8. januara 1642. Vatikan je tek 359 godina kasnije, 1992. godine priznao svoj poraz.

1668. - Sporazumom potpisanim u Lisabonu, Španija priznala nezavisnost Portugala.

1689. - Kralj Engleske i Škotske Vilijam III od Oranža i njegova žena Meri, kćerka svrgnutog engleskog prokatoličkog kralja Džejmsa II, proglasili su suverenitet nad Velikom Britanijom i Irskom.

1754. - Rođen je francuski sveštenik i diplomata Šarl Moris de Taljeran Perigor. Kao predstavnik trećeg staleža i predsednik Ustavotvorne skupštine koja je zasedala od 1789. do 1791, izdejstvovao je da skupština sekularizuje crkvena imanja i pretvori ih u nacionalna dobra. U prvom periodu Restauracije bio je 1814. i 1815. predsednik vlade, a u vreme Julske monarhije ambasador u Londonu od 1830. do 1834.

1768. - Rođen je ruski pisac Ivan Andrejevič Krilov, koji je u basnama sledio grčkog pisca Ezopa, ali se inspirisao i ruskim folklorom. Osim basni, pisao je i satirična 'pisma' i komedije, šibajući po ljudskim porocima i tamnim stranama društvenog života u Rusiji. Pisao je izvornim narodnim jezikom, a mnoga njegova 'naravoučenija' postala su poslovice. Dela su mu: 'Modna trgovina', 'Lekcija kćerima', 'Književnik u predsoblju', 'Histerična porodica', 'Kafana' ...

1787. - Umro je srpski matematičar, fizičar, astronom, filozof, pesnik i univerzitetski profesor Josip Ruđer Bošković, osnivač i direktor Brerske astronomske opservatorije kod Milana i direktor Optičkog instituta francuske mornarice, jedan od najvećih umova svetske nauke svog vremena. U 15. godini iz rodnog Dubrovnika otišao je u Rim, gde je završio isusovački kolegijum. Postavio je dve geometrijske metode za određivanje elemenata rotacije Sunca, geometrijsku metodu određivanja putanje kometa, jedinstveni zakon sile, pretpostavio da tela ne samo da se privlače nego se i odbijaju na malim rastojanjima, sve formule sferne trigonometrije sveo je na četiri osnovne, izračunao je dimenzije i spljoštenost Zemlje na osnovu merenja meridijana, rešio je problem okaca u saću. Nasuprot Isaku Njutnu, vreme i prostor smatrao je relativnim, po čemu je preteča Alberta Ajnštajna. Dela su: 'Theoria philosophiae naturalis redacta ad unicam legem virium in natura existentium', 'Opera partientia ad opticam et astronomiam', 'Elementorum universae matheseos', 'O morskoj plimi', 'O zakonu sila u prirodi', 'O svetlu', 'Teorija konusnih preseka', 'Elementi matematike'.

1793. - Velika Britanija, Pruska, Austrija, Holandija, Španija i Sardinska kraljevina, sklopile savez protiv revolucionarne Francuske.

1831. - Rođen je srpski državnik i istoričar Jovan Ristić, vođa srpske Liberalne stranke, jedan od najznačajnijih srpskih diplomata XIX veka, član Društva srpske slovesnosti i potom Srpske kraljevske akademije, koji je dvaput bio regent i četiri puta premijer Srbije. Posle okončanja studija u Francuskoj i na nemačkom univerzitetu u Hajdelbergu, vratio se u otadžbinu i ubrzo je postavljen za šefa srpskog poslanstva u Istanbulu. Tokom boravka u Otomanskom carstvu od 1861. do 1867. uspešno je okončao duge pregovore o opozivanju turskih garnizona iz srbijanskih gradova. Potom je postao ministar inostranih poslova kneževine Srbije, a u razdoblju od 1867. do 1888. bio je, s prekidima, premijer kneževine i kraljevine Srbije.

1832. - U Londonu se prvi put pojavila kolera.

1861. - Ruski car Aleksandar I (1818-1881) oslobodio je carskim manifestom seljake kmetstva i feudalnih obaveza, i sve to dopunio reorganizacijom uprave, vojske i sudstva, što je stvorilo uslove za brži razvoj kapitalizma.

1861. - Okončana je opsada Gaete, što je faktički označilo kraj Kraljevstva Dve Sicilije.

1867. - Premijera valcera 'Na lepom plavom Dunavu' Johana Štrausa, u Beču.

1873. - Rođen je ruski pevač Fjodor Ivanovič Šaljapin, jedan od najvećih basova u istoriji opere. U operi je prvi primenio principe Konstantina Stanislavskog i upoznao publiku na Zapadu sa delima ruskih kompozitora, posebno Modesta Musorgskog.

1880. - Thomas Edison promatrao je Edisonov učinak, koji je kasnije oblikovao osnovu dioda vakuumskih cevi Džona Ambrosea Fleminga.

1881. - Hubertine Auclert, vođa francuskih sufražeta u Parizu, pokrenula je feminističke novine La Citoyene.

1883. - Umro je nemački kompozitor Rihard Vagner. Dela su mu: 'Holanđanin lutalica', 'Tristan i Izolda', 'Loengrin', 'Nirnberški majstori pevači', 'Nibelunški prsten' ...

1888. – Rođen Georgios Papandreou, grčki političar i državnik.

1895. - U Parizu braća Lumiere patentirali filmski projektor.
1911. - Osnovan HNK Hajduk Split.

1920. - Društvo naroda priznalo je Švajcarskoj status stalno neutralne zemlje. Neutralnost Švajcarske ustanovljena je još 1815. godine, što je bilo posledica politike ravoteže sila, ali i geopolitičkih uslova Švajcarske. Danas je, uz Vatikan, Švajcarska jedina stalno neutralna država.

1935. - Porota u Flemingtonu, Nju Džerzi je proglasila Bruna Hauptmana krivim za otmicu i ubistvo sina Čarlsa Lindberga.

1938. - Umro je srpski pisac Momčilo Nastasijević, jedna od najsnažnijih pesničkih ličnosti srpske literature između dva svetska rata i preteča moderne srpske drame, koji se odlikovao originalnim stilom i izuzetnom jezičkom invencijom. Završio je Filozofski fakultet u Beogradu i do smrti bio profesor gimnazije. Nejgova dela: pesme 'Lirski krugovi', pripovetke 'Iz tamnog vilajeta', libreto 'Međuluško blago', drame 'Kod večne slavine', 'Nedozvani', 'Gazda-Mladenova kći'.

1945. - Stotinjak britanskih bombardera započelo bombardiranje Dresdena. Grad je tokom dva dana bombardovanja razoren, a računa se da je poginulo oko 35.000 ljudi.

1945. - Sovjetska Crvena armija, u Drugom svetskom ratu, oslobodila Budimpeštu, posle 50 dana opsade tokom koje je poginulo 50.000 nemačkih vojnika.

1959. - Prva lutka barbika prodana u SAD-u.

1960. - Nakon uspešne nuklearne probe, Francuska je postala četvrta država na svetu koja je stekla nuklearno oružje.

1961. - Savet bezbednosti UN doneo odluku da se u Kongo upute međunarodne mirovne snage da bi se sprečilo izbijanje građanskog rata u toj zemlji.

1968. - Amerika šalje pojačanje od 10.500 vojnika u Vijetnam.

1970. - Švajcarski pisac popularne fantastike Erich von Deniken osuđen je zbog prevara na tri i po godine zatvora.

1971. - Južnovijetamske snage su napale Laos, uz američku vazdušnu i artiljerijsku podršku.

1974. - Umro je srpski slikar Petar Lubarda, jedan od najznačajnijih srpskih likovnih umetnika XX veka, član Srpske akademije nauka i umetnosti. Slikarstvo je studirao u Beogradu i Parizu. Pre Drugog svetskog rata je postimpresionističkim i ekspresionističkim postupkom stvarao slike guste materije i zasićene atmosfere. Posle rata, postepeno je menjao orijentaciju, a stvaralački impuls i snažan slikarski temperament uputili su ga na dinamične kompozicije jarkih boja u funkciji dramskih sadržaja i nacionalnog epskog karaktera.

1975. - Kiparski Turci su u severnom delu ostrva, koji je sedam meseci ranije okupirala Turska, proglasili 'Tursku federalnu državu Kipar' i formirali ustavotvornu skupštinu. Za prvog predsednika skupštine izabran je vođa kiparskih Turaka Rauf Denktaš.

1976. - Umrla je američka operska pevačica francuskog porekla Lili Pons, jedan od najvećih koloraturnih soprana XX veka. Nastupala je na scenama širom sveta, s posebnim uspehom u njujorškoj Metropoliten operi, a snimila je i više filmovanih opera.

1981. - Objavljena je najduža rečenica u Njujork tajmsu - rečenica od 1.286 reči.

1983. - U italijanskom gradu Torino u požaru u jednom bioskopu poginulo 64-oro ljudi.

1984. - Generalni sekretar Komunističke partije SSSR-a i države postao je Konstantin Černjenko, nasledivši preminulog Jurija Andropova. Posle Černjenkove smrti, koji je vladao manje od godinu dana, na vlast je stupio Mihail Gorbačov, sedmi i poslednji lider SSSR-a.

1988. - U Kalgariju u Kanadi su otvorene XV zimske olimpijske igre koje su trajale do 28. februara i koje po prvi put imaju 16 dana i tri vikenda.

1990. - SSSR, SAD, Velika Britanija, Francuska i dve nemačke države su objavili plan o ujedinjenju Nemačke.

1991. - Američki bombarderi su razorili sklonište u Bagdadu 'identifikovano' kao vojni položaj, a u kojem su, međutim, civili potražili spas od napada iz vazduha. Prema iračkim izvorima, poginulo je oko 500 ljudi, među kojima veliki broj dece i žena.

1999. - U Beogradu je sahranjen Peko Dapčević, jedan od prvih komandanata Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije u Drugom svetskom ratu. Učesnik je Španskog građanskog rata (1936-1939). Posle rata bio je načelnik Generalštaba Jugoslovenske narodne armije, državni funkcioner i diplomata.

2000. - Papa Jovan Pavle II zatražio oproštaj za sve grehove Rimokatoličke Crkve u prošlosti, uključujući i odnos prema Jevrejima i jereticima.

2001. - Potres magnitude 6.6 pogodio je Salvador, poginulo oko 400 ljudi.

2001. - Amerikanka En Bankroft i Norvežanka Liv Arnesen postale su prve žene koje su na skijama prešle Antarktik. Njihovo 'putovanje' od 2.700 kilometara trajalo je 90 dana.

2002. - Britanska kraljica Elizabeta II dodelila počasnu titulu viteza bivšem gradonačelniku Njujorka, Rudolfu Đulijaniju, zbog njegove uloge nakon terorističkih napada na taj grad 11. septembra 2001.

2003. - Nakon pada aviona američke Vlade u južnoj provinciji Kolumbije ubijen je jedan službenik ministarstva odbrane, a trojica su oteta. Ubijen je i jedan obaveštajac kolumbijske vojske.

2004 - U bombaškom napadu na njegov automobil u Dohi ubijen je bivši predsednik Čečenije u egzilu Zelimkan Jandarbijev a njegov maloletni sin je ranjen. Rusija je više puta tražila njegovo izručenje, smatrajući ga odgovornim za smrt više stotina građana u Čečeniji i zbog veza sa al-Kaidom.

2012. - Umro je dugogodišnji novinar, urednik i voditelj Radio-televizije Srbije (RTS) Miloje Mića Orlović, upamćen i kao prvi voditelj Dnevnika na toj televiziji. Bio je autor brojnih reportaža, intervjua, radio i TV emisija.

2016. - Umro je Slobodan Santrač, fudbaler, najbolji strelac u istoriji jugoslovenskog fudbala sa 1.301 postignutim golom.

   RSS FEED-OVI ZA VAŠ SAJT NAJBOLJA WEB SKOLA NAJBOLJI SAJT SA BESPLATNIM SLIKAMA