Tužilaštvo Kantona Sarajevo formiralo je predmet nakon što je jedna osoba smrtno stradala u sarajevskom naselju Grbavica 5. januara, poslije pada stabla bora. Ovo je potvrđeno iz ove pravosudne institucije za Radio Slobodna Evropa. Iz Tužilaštva KS navode i kako je predmet formiran na osnovu krivične prijave vijećnika Opštine Novo Sarajevo Arslana Dučića. On je podnio krivičnu prijavu protiv odgovornih osoba Opštine Novo Sarajevo, kantonalnih preduzeća i svih ostalih odgovornih NN osoba. Iz sarajevske Hitne pomoći potvrdili su 5. januara da se stablo srušilo na ženu, koja je zadobila povrede glave opasne po život, nakon čega je preminula na Kliničkom centru u Sarajevu. Stablo je palo zbog težine sniježnog pokrivača. Dan kasnije, još jedno stablo je palo u dvorištu jedne sarajevske osnovne škole, koja se nalazi, također, na Grbavici. Načelnica Opštine Novo Sarajevo Benjamina Karić je na svojoj Facebook stranici objavila kako "nikada nije zaprimljen zahtjev za sječu ili uklanjanje stabla". "Do ovog tragičnog događaja došlo je usljed izuzetno teških vremenskih uslova, uz kontinuirane padavine mokrog i teškog snijega koji je stvarao nagla i velika opterećenja na krošnje i korijenje stabala kojih je na području naše općine izrazito veliki broj", navela je Karić.

Sud Bosne i Hercegovine je 7. januara potvrdio optužnicu protiv Radislava Krstića, osuđenika za genocid i nekadašnjeg komandanta Vojske Republike Srpske (VRS), za zločine protiv čovječnosti počinjene na području istočnobosanske opštine Sokolac, 1992. godine. Krstić, koji je prvi osuđenik za djelo genocida u Srebrenici, tereti se za zločine počinjene nad bošnjačkim stanovništvom u napadu na selo Novoseoci, kod Sokoca. Tada je bio komandant Druge romanijske motorizovane brigade VRS, dok se napad dogodio 21/22. septembra 1992. godine. Nakon napada, žene i djeca odvojeni su od muškaraca, a zarobljeni muškarci vojnim kamionima transportovani na smetljište na lokaciji Ivan Polje, gdje su strijeljani i ubijeni pucanjem iz vatrenog oružja. Na navedenoj lokaciji ubijene su 44 žrtve, od kojih je najmlađi ubijeni imao 14, a najstariji 77 godina. Tijela 43 žrtve ekshumirana su i pronađena, dok se za posmrtnim ostacima jedne žrtve još uvijek traga. Tužilaštvo je u optužnici navelo da je tokom počinjenog zločina izvršeno pljačkanje i uništavanje imovine, mjesna džamija porušena, a tijela žrtava zakopana na deponiji Ivan Polje. Krstić se tereti da je "planirao, naredio, počinio, podstrekavao i pomagao u planiranju, pripremanju, činjenju i prikrivanju ratnog zločina" počinjenog nad stanovništvom Novoseoca. Krstić je uhapšen 2. decembra 1998. godine i prebačen u pritvor u Hagu. Pred Međunarodnih sudom za ratne zločine počinjene na tlu bivše Jugoslavije u Hagu, pravosnažno je osuđen u aprilu 2004. godine. Priznao je odgovornost za zločin i izjavio da se kaje. Osuđen je na 35 godina zatvora, a kaznu trenutno služi u zatvoru u Estoniji. U novembru 2024. godine obratio se sudu sa posljednjim zahtjevom za prijevremeno puštanje na slobodu. Zahtjev mu je odbijen u februaru 2025.

Predsjednik Sjedinjenih Država Donald Trump razgovarao je o "nizu opcija" za preuzimanje Grenlanda, uključujući i upotrebu vojske, saopšteno je iz Bijele kuće, prenosi BBC. Kako su za ovaj britanski medij rekli preuzimanje Grenlanda je "prioritet nacionalne sigurnosti." "Predsjednik i njegov tim raspravljaju o nizu opcija za postizanje ovog važnog cilja vanjske politike i, naravno, korištenje američke vojske uvijek je opcija koja je na raspolaganju vrhovnom zapovjedniku," rečeno je iz Bijele kuće, prenosi BBC. Trump je tokom vikenda ponovio da je Grenland "potreban" Sjedinjenim Državama iz sigurnosnih razloga, što je navelo dansku premijerku Mette Frederiksen da upozori kako bi svaki napad SAD-a označio kraj NATO-a. Iz Grenlanda su više puta naveli da ne žele da budu dijelom Sjedinjenih Država. Lideri vodećih evropskih zemalja izrazili su podršku Danskoj i Grenlandu, navodeći u zajedničkom saopštenju da ovo arktičko ostrvo pripada njegovom narodu. Saveznici, uključujući Francusku i Njemačku, blisko surađuju na planu kako odgovoriti ako Sjedinjene Države djeluju na temelju svoje prijetnje preuzimanjem Grenlanda. Francuski ministar vanjskih poslova Jean-Noel Barrot rekao je da će se ta tema pokrenuti i na sastanku s ministrima vanjskih poslova Njemačke i Poljske. "Želimo poduzeti mjere, ali to želimo učiniti zajedno sa našim europskim partnerima," rekao je za radio France Inter. Izvor iz njemačke vlade odvojeno je rekao da Njemačka "blisko sarađuje s drugim evropskim zemljama i Danskom na sljedećim koracima u vezi s Grenlandom". Grenland, najveće ostrvo na svijetu sa populacijom od 57.000 ljudi, nije nezavisni član NATO-a, ali je obuhvaćen članstvom Danske u zapadnom vojnom savezu. Američko preuzimanje Grenlanda vojnim putem od dugogodišnjeg saveznika Danske izazvalo bi šokove unutar NATO saveza i dodatno produbilo razdor između Trumpa i evropskih lidera. No, protivljenje lidera nije odvratilo Trumpa od razmatranja kako da Grenland učini američkim središtem u području za koji postoji sve veći interes Rusije i Kine. Trumpov interes, koji je prvi put izražen 2019. tokom njegovog prvog mandata, ponovno se probudio posljednjih dana nakon američkog hapšenja svrgnutog venezuelanskog predsjednika Nicolasa Madura. Prema pisanju Reutersa, anonimni visoki zvaničnik je rekao da Trump i njegovi savjetnici razmatraju različite načine za preuzimanje Grenlanda. Te opcije uključuju i direktnu kupovinu Grenlanda ili sklapanja sporazuma o slobodnom udruživanju. "Diplomatija je uvijek prva opcija predsjednika u bilo čemu, kao i sklapanje dogovora. On voli dogovore. Dakle, ako se može postići dobar dogovor o preuzimanju grenlanda to bi definitivno bio njegov prvi instinkt," rekao je zvaničnik. I američki državni sekretar Marco Rubio je zastupnicima rekao na tajnom brifingu da administracija ne planira invaziju na Grenland, već je umjesto toga spomenuo kupovinu otoka od Danske, prenosi BBC. Članovi Kongresa među njima i republikanci, usprotivili su se komentarima administracije o Grenlandu, napominjući da je Danska, članica NATO-a, lojalni saveznik SAD-a. Zvaničnici administracije kažu da je otok ključan za SAD zbog svojih nalazišta minerala koji su važni za visokotehnološke i vojne primjene. Grenland ima samoupravu od 1979. godine, a odbrana i vanjska politika su i dalje u rukama Danske. Dok većina stanovnika otoka podržava eventualnu nezavisnost od Danske, ankete pokazuju ogromno protivljenje pripajanju Sjedinjenim Državama, koje tu već imaju vojnu bazu. Izvor: Reuters, BBC

Kosovo je primilo pošiljku protivtenkovskih raketnih sistema OMTAS iz Turske, saopštili su zvaničnici 6. januara. Ministar odbrane u tehničkom mandatu, Ejup Maqedonci, rekao je da je ova pošiljka ugovorena s turskim državnim proizvođačem Roketsan u decembru 2023. godine. "OMTAS [Orta Menzilli Tanksavar Silah] je moderan protivtenkovski raketni sistem srednjeg dometa, razvijen za neutralizaciju savremenih oklopnih vozila, uključujući tenkove s reaktivnom zaštitom, kao i vojnih odbrambenih utvrđenja", rekao je Maqedonci. Prema njegovim riječima, povećanje raznovrsnosti i količine protivtenkovskih sistema za Kosovske sigurnosne snage ima za cilj "pokrivanje različitih udaljenosti djelovanja, terena i scenarija prijetnji, čime se povećava operativna fleksibilnost". Maqedonci nije naveo koliko je sistema Kosovo primilo, niti koliko su koštali. Prema web-stranici Roketsana, OMTAS je efikasan protiv oklopnih vozila i može se koristiti i danju i noću, bez obzira na vremenske uslove. Može se lansirati iz vojnih vozila i sa tronožnih platformi. Ovaj sistem ima domet od 0,2 do 4 kilometra i težak je 35 kilograma (raketa zajedno s lansirnom cijevi). Sistem ima prečnik od 160 milimetara i dužinu od 1,8 metara. Posljednjih godina Kosovo je ubrzalo proces naoružavanja, kupujući oružje uglavnom od Sjedinjenih Američkih Država i Turske, uključujući rakete i dronove. Kosovo je u procesu transformacije Kosovskih sigurnosnih snaga (FSK) u vojsku. Ovaj proces je započeo 2018. godine i očekuje se da će trajati deset godina.

Desetine demonstranata okupilo se ispred dvospratne zgrade koju koristi moćni Korpus islamske revolucionarne garde (IRGC) u zapadnom Iranu. Dok su demonstranti 3. januara uzvikivali slogane protiv vlasti i gađali zgradu kamenicama, pripadnici IRGC-a popeli su se na krov i otvorili vatru na okupljene demonstrante, izjavio je Mohammad Heydari Ilami, stanovnik Malekshahija u provinciji Ilam, koji je bio svjedok tragičnog događaja. Njegovo svjedočenje potvrdile su i grupe za ljudska prava. "Oni koji ih nisu vidjeli na krovu mislili su da je u pitanju zračni napad", rekao je Ilami za Radio Farda (Iranski servis RSE). "Ali kada su neki od pogođenih ljudi pali na tlo, shvatili su da pucaju direktno na njih." "Ubili su mnogo nevinih ljudi, uglavnom mladih", dodao je Ilami. "Broj ranjenih je bio veliki." Grupa za ljudska prava Hengaw sa sjedištem u Norveškoj saopštila je da je ubijeno pet demonstranata, a desetine ranjeno. Iran Human Rights, nevladina organizacija također sa sjedištem u Norveškoj, navela je identičan broj poginulih. Iranski državni mediji objavili su da su se snage sigurnosti sukobile s "nasilnicima" koji su pokušali upasti u policijsku stanicu, pri čemu su "dva napadača" ubijena. Nasilje je jedno od najsmrtonosnijih pojedinačnih incidenata otkako su 28. decembra izbili masovni protesti širom zemlje. Iranci u desetinama gradova i mjesta izašli su na ulice izražavajući bijes zbog stanja posrnule ekonomije, dok nacionalna valuta bilježi slobodan pad. Radio Farda je do sada potvrdio smrt 20 demonstranata. Hengaw navodi da je broj poginulih 25, uključujući četvero djece. Grupa za ljudska prava dodaje da je uhapšeno više od 1.000 ljudi. HRANA, mreža aktivista za ljudska prava, tvrdi da je ubijeno najmanje 29 osoba, uključujući dva pripadnika snaga sigurnosti. Islamska republika je posljednjih godina svjedočila brojnim talasima masovnih protesta. Demonstranti su tražili veće društvene slobode i politička prava te izrazili bijes zbog galopirajuće inflacije i nestašice vode. Vlasti su, kao i obično, odgovorile brutalnom silom. Zapadni Iran, uključujući Ilam, svjedočio je nekim od najsmrtonosnijih obračuna vlasti tokom posljednjeg talasa protesta. "Tukli su sve"Samo dan nakon ubistva demonstranata u Malekshahiju, vlasti su izvršile raciju u bolnici Imam Homeini u obližnjem gradu Ilam, gdje su ranjeni demonstranti primljeni na liječenje. Pripadnici IRGC-a i specijalnih jedinica 4. januara opkolili su bolnicu, gdje se okupilo mnogo ljudi, uključujući one koji su tražili informacije o svojim najbližima. Ilami, demonstrant, rekao je da je svjedočio kako snage sigurnosti ispaljuju suzavac i razbijaju prozore kako bi ušle u bolnicu. "Uprkos napadima snaga sigurnosti, uključujući upotrebu suzavca, okupljeni i medicinsko osoblje nisu im dopustili da odnesu tijela i uhapse ranjene", rekao je. Na kraju, snage sigurnosti upale su u bolnicu, pretukle i uhapsile medicinsko osoblje. Nije jasno da li su ranjeni demonstranti i članovi njihovih porodica također uhapšeni. "Tukli su sve koje su vidjeli, bilo da su to bili građani ili medicinsko osoblje", rekao je Ilami. "Tukli su sve." U saopštenju objavljenom 6. januara, Amnesty International je naveo da "napad iranskih snaga sigurnosti na bolnicu u Ilamu, gdje ranjeni demonstranti traže medicinsku pomoć ili utočište, krši međunarodno pravo i ponovo pokazuje dokle su iranske vlasti spremne ići kako bi ugušile neslaganje". "Iranske snage sigurnosti moraju odmah prestati s nezakonitom upotrebom sile i vatrenog oružja protiv demonstranata, okončati proizvoljna hapšenja onih koji traže liječenje u bolnici, osigurati da povrijeđeni dobiju potrebnu medicinsku njegu i poštovati nepovredivost medicinskih ustanova", dodala je međunarodna organizacija za ljudska prava.

Ministar unutrašnjih poslova Hrvatske Davor Božinović pozvao je na mir i saradnju u regionu nakon što je predsednik Srbije Aleksandar Vučić optužio Hrvatsku, Albaniju i Kosovo da su napravili vojni savez protiv srpskog naroda. "Hrvatska je članica Europske unije i sve što radi u međunarodnim odnosima radi transparentno", poručio je Božinović. Nakon učešća na tradicionalnom svečanom prijemu u organizaciji Srpskog narodnog vijeća (SNV) povodom proslave Božića po julijanskom kalendaru, Božinović je rekao da su poruke mira i saradnje nešto što treba da bude zajedničko u regionu i susedstvu. Dan ranije, predsednik Srbije Aleksandar Vučić je tokom posete Trebinju, u bosanskohercegovačkom entitetu Republika Srpska, rekao da Hrvatska, Albanija i Kosovo nisu pravili savez protiv Austrije zato što je Austrija vojno neutralna, već protiv Srbije i srpskog naroda. "U Beogradu dobro razumemo novi vojni savez stvoren između Zagreba, Prištine i Tirane", izjavio je Vučić. Ministri obrane Hrvatske, Albanije i Kosova potpisali su u martu 2025. deklaraciju o jačanju obrambene saradnje. Ranije je iz Vlade Hrvatske rečeno za RSE da Deklaracija niti stremi ka osnivanju vojnog saveza, niti je takav savez potreban pored NATO-a. Hrvatska i Albanija su članice NATO-a dok Kosovo, čiju nezavisnost Srbija ne priznaje, nije članica alijanse.

Lideri evropskih sila u utorak su izrazili podršku Danskoj i Grenlandu, navodeći u zajedničkom saopštenju da arktičko ostrvo pripada njegovom narodu, posle obnovljenog interesovanja američkog predsednika Donalda Trampa (Trump) za preuzimanje danske teritorije. "Grenland pripada svom narodu. Na Danskoj i Grenlandu i samo na njima je da odlučuju o pitanjima koja se tiču Danske i Grenlanda", navodi se u saopštenju lidera Francuske, Nemačke, Italije, Poljske, Španije, Velike Britanije i Danske. Lideri su naveli da se bezbednost na Arktiku mora postići kolektivno sa saveznicima NATO-a, uključujući SAD. "NATO je jasno stavio do znanja da je arktički region prioritet i evropski saveznici se angažuju“, navodi se u saopštenju. "Mi i mnogi drugi saveznici povećali smo svoje prisustvo, aktivnosti i investicije kako bismo Arktik održali bezbednim i odvratili protivnike." Tramp je više puta rekao da želi da preuzme Grenland i u nedelju je za časopis Atlantik (The Atlantic) rekao: "Apsolutno nam je potreban Grenland. Potreban nam je za odbranu." Američka vojna operacija u Venecueli tokom vikenda, koja je dovela do hapšenja lidera Nikolasa Madura (NIcolas), dodatno je pokrenula zabrinutost među saveznicima Vašingtona u NATO-u da bi se Grenland mogao suočiti sa sličnim scenarijem. Grenland, najveće ostrvo na svetu sa populacijom od 57.000 ljudi, nije nezavisni član NATO-a, ali je obuhvaćen članstvom Danske u zapadnom vojnom savezu. Strateška lokacija ostrva između Evrope i Severne Amerike čini ga kritičnim mestom za američki sistem odbrane od balističkih raketa, budući da je na najkraćoj trasi za rakete između Rusije i SAD. Njegovo mineralno bogatstvo takođe je u skladu sa ambicijom Vašingtona da smanji zavisnost od kineskog izvoza. Premijer Grenlanda Jens-Frederik Nilsen (NIelsen) rekao je u ponedeljak da njegova vlada nastoji da ojača veze sa SAD i da građani ne bi trebalo da se skorašnjeg preuzimanja od strane SAD. Izvori: Reuters, AFP

Američko Ministarstvo pravde saopštilo je da je podnelo građansku tužbu za oduzimanje državljanstva Seadu Miljkoviću, poznatom i kao Sead Dukić, zbog skrivanja njegovog pravog identiteta, dok je u Bosni i Hercegovini za njim bila raspisana poternica zbog sumnje da je počinio ratne zločine. Miljković je bivši pripadnik snaga bezbednosti kratkotrajne samoproglašene Autonomne pokrajine Zapadna Bosna (APZB), za kojim je sud u BiH izdao poternicu zbog ratnih zločina nad civilima kada mu je vlada SAD dodelila naturalizovano državljanstvo, saopštilo je Ministarstvo pravde SAD u ponedeljak. On je došao u SAD 1996. i naturalizovao se kao državljanin SAD 2007, ali, prema saopštenju, nije otkrio američkim imigracionim vlastima da je koristio više od jednog imena i da je u svojim različitim zahtevima naveo više od jednog datuma i mesta rođenja, više od jednog imena za svog oca i više od jedne žene kao svoju suprugu. Poternica izdata 23. januara 2007. u BiH dovela je do Interpolove crvene poternice u kojoj se tvrdi da je Miljković 18. juna 1994. godine, dok je delovao kao pripadnik bezbednosnih snaga APZB, fizički zlostavljao civile koji su se protivili vladi APZB, navelo je američko Ministarstvo pravde. Prema crvenoj poternici, Miljković i saučesnici su tukli 12 civila drvenim palicama i zaključali ih u mrtvačnicu pet dana bez pristupa svetlosti ili vodi. Miljković se još nije pojavio pred bosanskim sudom po ovim optužbama. "Ova administracija neće dozvoliti strancima da dođu u ovu zemlju i skrivaju svoju prošlost kako bi stekli dragoceni dar američkog državljanstva", rekao je pomoćnik državnog tužioca Bret Šumejt (Brett A. Shumate) iz Građanskog odeljenja Ministarstva pravde. Autonomnu pokrajinu Zapadna Bosna proglasio je 1993. na području Velike Kladuše i delu Cazinske krajine kontroverzni privrednik iz tog dela BiH Fikret Abdić, a ukinuta je 1995.

Hidrometeorološki institut Kosova (HMIK) saopštio je da su padavine izazvale poplave u nekoliko gradova, uglavnom u zapadnom delu zemlje. HMIK je naglasio da su kontinuirane padavine tokom nekoliko dana na mestima kao što su Đakovica, Junik, Dečani, Mališevo, Orahovac i Klina prouzrokovale izlivanje reka i potoka iz korita. "Očekuje se da će se ove padavine, sa različitim intervalima i intenzitetom, nastaviti u narednim danima, što će dovesti do lokalnih poplava, problema u komunikaciji, u kanalizacionim sistemima, kao i poteškoća u saobraćaju", navodi se u saopštenju HMIK-a. Prema ovom institutu, glavne reke na Kosovu – kao što su Ibar, Sitnica, Lepenac i Binačka Morava – imaju "blagi" porast vodostaja. Regionalna kompanija za vodosnabdevanje Mitrovica saopštila je da je privremeno prekinula snabdevanje vodom zbog "visokog nivoa zamućenosti u kanalu Ibar-Lepenac". "Ova mera se preduzima kako bi se garantovala bezbednost i kvalitet vode za piće, u skladu s važećim tehničkim i zdravstvenim standardima", navodi se u saopštenju te kompanije. Na društvenim mrežama, stanovnici, opštinski zvaničnici i lokalni mediji iz raznih gradova objavili su fotografije i video zapise koji prikazuju poplave. Gradonačelnik opštine Skenderaj Sami Luštaku (Lushtaku) objavio je nekoliko fotografija svojih poseta poplavljenim naseljima i rekao da su ekipe za vanredne situacije angažovane na terenu od ponoći. U Mališevu, štab za vanredne situacije apelovao je na građane da izbegavaju "nepotrebna kretanja" zbog poplava. "Mnogi putevi su blokirani vodom kao rezultat porasta nivoa reka i potoka, što otežava saobraćaj. Stoga molimo građane da se ne kreću bez potrebe i da, u slučajevima kada je kretanje neophodno, koriste alternativne pravce", navodi se u saopštenju opštine Mališeva. Nekoliko drugih opština, poput Đakovice i Kline, izdalo je slična saopštenja. Kosovo se poslednjih godina suočilo s poplavama, koje su uglavnom prouzrokovale materijalnu štetu. Procenjuje se da oštećenja na rečnim koritima, kao posledica ilegalnog vađenja šljunka, u velikoj meri doprinosi poplavama.

Zvaničnici iz više od 30 zapadnih zemalja – takozvane "Koalicije voljnih" – dogovorili su se da obezbede "politički i pravno obavezujuće garancije" za Ukrajinu nakon postizanja mirovnog sporazuma kojim bi se okončao rat s Rusijom. Uz ukrajinskog predsednika Volodimira Zelenskog, za stolom su bili i glavni pregovarači američkog predsednika Donalda Trumpa (Trump), Stiv Vitkof (Steve Witkoff) i Džared Kušner (Jared Kushner), tokom razgovora 6. januara u Parizu. Koalicija je naglasila da je "sposobnost Ukrajine da se brani od ključne važnosti" za bezbednost i Ukrajine i Evrope. "Potvrdili smo da obezbeđivanje suvereniteta i trajne bezbednosti Ukrajine mora biti sastavni deo mirovnog sporazuma i da svako rešenje mora biti potkrepljeno snažnim bezbednosnim garancijama za Ukrajinu", navodi se u saopštenju izdatom nakon sastanka. "I Koalicija partnera i Sjedinjene Države će igrati ključnu i usko koordiniranu ulogu u pružanju ovih bezbednosnih garancija", dodaje se. Sastanak je održan usred intenzivne diplomatske aktivnosti kako bi se finalizovao mirovni predlog za okončanje najvećeg i najsmrtonosnijeg sukoba u Evropi od Drugog svetskog rata. Saopštenje predstavlja najjasniju formulaciju koju su saveznici do sada dali o vojnim obavezama za obezbeđivanje Ukrajine nakon postizanja mirovnog sporazuma s Moskvom. Navodi se da podrška Ukrajini od strane saveznika uključuje mehanizam za nadzor i verifikaciju prekida vatre pod vođstvom SAD-a, podršku ukrajinskim oružanim snagama, multinacionalne snage za Ukrajinu i "obavezujuće garancije za podršku Ukrajini u slučaju budućeg oružanog napada Rusije radi obnove mira". "Govori se o snažnim bezbednosnim garancijama", rekao je francuski predsednik Emanuel Makron (Emmanuel Macron) novinarima nakon sastanka. "Te bezbednosne garancije su ključne jer mirovni sporazum ne sme značiti kapitulaciju Ukrajine. " Evropski zvaničnici su za RSE rekli da postoji "obnovljen osećaj hitnosti" nakon sastanka tokom vikenda nacionalnih bezbednosnih savetnika i okupljanja vojnih planera 5. januara. Saopštenje ne daje konkretne podatke o broju vojnika u multinacionalnim snagama, ali neki zvaničnici kažu da se u evropskim prestonicama spominje broj od 15.000 do 20.000 vojnika, dok se drugi nadaju da će taj broj biti bliži 30.000, pod motom "sigurno more, nebo i kopno". Većina vojnika dolaziće iz Francuske i Ujedinjenog Kraljevstva, koje bi predvodile kopnenu i vazdušnu komponentu, dok je Turska naznačila da bi bila zadužena za obezbeđivanje transportnih ruta u Crnom moru. "Nakon prekida vatre, Ujedinjeno Kraljevstvo i Francuska će uspostaviti vojne centre širom Ukrajine", rekao je britanski premijer Kir Starmer (Keir Starmer). "Do mira možemo doći samo ako [ruski predsednik Vladimir] Putin napravi kompromise, a moramo biti iskreni – uprkos svim rečima Rusije, Putin je pokazao da nije spreman za mir", dodao je, ne iznoseći dodatne detalje o planu. Nerešena pitanjaDok se uobličavaju obrisi zapadnog prisustva u Ukrajini, još uvek postoji nekoliko pitanja koja treba rešiti, uključujući pravila angažovanja i američke bezbednosne garancije. "Uglavnom smo završili bezbednosni protokol kako bi ukrajinski narod znao da, kada mir dođe, on će trajati", rekao je Vitkof, dodajući da će uslediti dalji sastanci s ukrajinskom delegacijom. "Predsednik [Donald Trump] snažno podržava bezbednosne protokole. Predsednik ne odustaje od obaveza. Mi ćemo biti uz Ukrajince kako bismo došli do konačnog mira." Mirovni pregovori su intenzivirani od novembra, kada je Trump izvršio pritisak na Zelenskog da prihvati mirovni predlog od 28 tačaka, koji su mnogi smatrali da u velikoj meri ide u korist Rusiji. Ukrajina i njeni evropski saveznici – predvođeni Britanijom, Francuskom i Nemačkom – požurili su da razviju kontrapredlog, te su na kraju predstavili plan od 20 tačaka koji je uključivao više ukrajinskih interesa, posebno u vezi sa bezbednosnim garancijama i teritorijalnim integritetom. Osetljiva pitanjaGlavni ukrajinski pregovarač Rustem Umerov nedavno je izjavio da je "već dogovoreno 90 posto mirovnog plana, a rad se nastavlja na detaljima". Ti detalji uključuju osetljivo pitanje teritorijalnih ustupaka, pri čemu Ukrajina insistira da se linija kontakta zamrzne ili da cela oblast Donbasa postane demilitarizovana zona. "Želimo biti spremni kako bismo, kada diplomatija donese mir, mogli rasporediti snage koalicije", rekao je Zelenski. "Moramo raditi na pitanju teritorije. Ukrajini trebaju rakete jer, uprkos diplomatiji, ruski napadi se nastavljaju svakodnevno." Još jedno pitanje je vlasništvo nad nuklearnom elektranom Zaporožje, pri čemu Kijev odbacuje ideju da Ukrajina i Rusija zajedno upravljaju njome, preferirajući da se umesto toga uključe SAD i prodaju struju Moskvi. Međutim, malo ko u Briselu misli da bi se Rusija saglasila s bilo čim od toga, uz procenu da Kremlj i dalje smatra da pobeđuje na bojnom polju. Ruski predsednik Vladimir Putin je nekoliko puta poslednjih nedelja rekao da će Moskva ostvariti ciljeve svoje "specijalne vojne operacije" ili sporazumom ili silom. Imajući to u vidu, EU posebno priprema novu rundu sankcija, dvadesetu od početka velike invazije pre skoro četiri godine, koja će verovatno biti predstavljena članicama na odobrenje kasnije u januaru.

Svrgnuti lider Venecuele Nikolas Maduro (Nicols) izjasnio se u ponedeljak na sudu u Njuroku da nije kriv po optužbama za narkoterorizam, pošto je uhapšen pre dva dana u američkoj akciji, dok je u Venecueli kao privremena predsednica zakletvu položila Delsi Rodrigez (Delcy Rodriguez). Maduro (63) se na saveznom sudu u Njujorku izjasnio da nije kriv po četiri krivične tačke optužnice koje uključuju narkoterorizam, planiranje uvoza kokaina i posedovanje mitraljeza i razornih naprava. "Nevin sam. Nisam kriv. Ja sam pristojan čovek. Još uvek sam predsednik svoje zemlje", rekao je Maduro preko prevodioca, pre nego što ga je prekinuo američki okružni sudija. Njegova supruga Silija Flores (Cilia) takođe se izjasnila da nije kriva. Sledeće ročište zakazano je za 17. mart. Maduro je optužen da je nadgledao mrežu trgovine kokainom koja je sarađivala sa nasilnim grupama, uključujući meksičke kartele Sinaloa i Zetas, kolumbijske levičarske pobunjenike FARK-a i venecuelansku bandu Tren de Aragua. On dugo već negira američke optužbe, navodeći da su one maska za imperijalističke planove u vezi s bogatim rezervama nafte u Venecueli. Dok se svetski lideri i američki političari suočavaju s hapšenjem šefa jedne države, naređenje u Venecueli objavljeno u celosti u ponedeljak, nalaže policiji da pretraži i uhapsi svakoga ko je podržao subotnji napad SAD. Takođe u ponedeljak, Savet bezbednosti UN raspravlja o legalnosti i implikacijama američke akcije. Rusija, Kina i levičarski saveznici Venecuele osudili su napad. Generalni sekretar UN Antonio Gutereš (Guterres) izrazio je zabrinutost zbog nestabilnosti u Venecueli i legalnosti Trampovog udara, najdramatičnije američke intervencije u Latinskoj Americi od invazije na Panamu 1989. Američke specijalne snage su u subotu helikopterom uletele u Karakas, probile njegov zaštitni obruč i odvukle ga s praga sigurne sobe. U ponedeljak ujutru, Madura – vezanih ruku – i njegovu suprugu Siliju Flores su naoružani stražari ispratili iz pritvorskog centra u Bruklinu do helikoptera koji je krenuo ka sudu. Tužioci kažu da je Maduro bio umešan u trgovinu drogom od trenutka kada je počeo da služi u skupštini Venecuele 2000, do vremena dok je bio ministar spoljnih poslova i kasnijeg izbora 2013. za naslednika pokojnog predsednika Uga Čaveza (Hugo Chavez). Savezni tužioci u Njujorku su prvi put podigli optužnicu protiv njega 2020. u okviru dugotrajnog slučaja trgovine narkoticima protiv sadašnjih i bivših venecuelanskih zvaničnika i kolumbijskih gerilaca. Ažurirana optužnica objavljena u subotu dodala je neke nove detalje i saoptužene, uključujući Siliju Flores. SAD smatraju Madura nelegitimnim diktatorom otkako je proglasio pobedu na izborima 2018. godine, koje su obeležile optužbe za masovne nepravilnosti. Stručnjaci za međunarodno pravo doveli su u pitanje legalnost akcije, a neki su osuđivali Trampove postupke kao odbacivanje međunarodnog poretka zasnovanog na pravilima. Nova predsednicaPotpredsednica Venecuele i ministarka za naftu Delsi Rodrigez formalno je položila zakletvu u ponedeljak kao privremena predsednica zemlje. Rodrigez, 56-godišnja pravnica poznata po bliskim vezama s privatnim sektorom i svojoj odanosti vladajućoj stranci, položila je zakletvu pred svojim bratom Horheom (Jorge), koji je predsednik Nacionalne skupštine. Ona je rekla da to čini "u ime svih Venecuelanaca", dodajući da je "u bolu zbog otmice naših heroja, talaca u Sjedinjenim Državama", misleći na Madura i njegovu suprugu. U ponedeljak je zakletvu položilo i 283 poslanika izabranih prošlog maja. Samo mali broj njih je iz redova opozicija, pošto je veći deo opozicionih stranaka, posebno frakcija koju predvodi dobitnica Nobelove nagrade Marija Končita Mačado (Maria Conchita Machado), bojkotovala izbore. Jedini član parlamenta koji nije prisustvovao sednici bila je Madurova supruga Silija Flores. Rodrigez, koja ima podrpku vojske Venecuele, neposredno posle američkog napada je delovala prkosno i Madura je nazivala "jedinim predsednikom" zemlje. Nakon što je predsednik SAD Donald Tramp (Trump) naznačio da je spreman da, ako bude potrebno, sprovede drugi talas vojnih akcija u Venecueli, Rodrigez je zvučala pomirljivijije. Na društvenim mrežama je napisala da Karakas s Vašingtonom želi odnos koji će biti "uravnotežen i pun poštovanja". "Upućujemo poziv vladi SAD da zajedno radimo na agendi saradnje koja je usmjerena ka zajedničkom razvoju", napisala je ona. Izvor: Reuters, AFP

Predstavnici mađarske MOL Grupe započeli su 5. januara obilazak Rafinerije u Pančevu i ostalih glavnih postrojenja Naftne industrije Srbije (NIS), saznaje Radio Slobodna Evropa (RSE). Njihov dolazak u pančevačku Rafineriju prvi je od objave pre par meseci da se NIS prodaje. Kako je ranije saopštilo političko rukovodstvo u Beogradu, MOL je zainteresovan za kupovinu ruskog vlasništva u NIS-u koji je pod američkim sankcijama od početka oktobra prošle godine. Predstavnici MOL-a u ponedeljak od jutarnjih sati obilaze benzinske stanice NIS-a širom Srbije, dok mađarska delegacija u pančevačkoj Rafineriji ima sastanke sa rukovodstvom tog naftnog kompleksa i predstavnicima NIS-a. Poseta mađarskih stručnjaka najavljena je pre desetak dana, u sklopu interesovanja MOL-a da uradi temeljno istraživanje poslovanja, sistema i objekata NIS-a pred potencijalnu odluku o akviziciji. Takav proces provere obuhvata pravne, finansijske i tehničke aspekte poslovanja. U pančevačkoj Rafineriji traju stručni sastanci dve strane, na kojima se potencijalnom kupcu predstavljaju podaci o opremi postrojenja i funkcionisanju proizvodnje. Predsednik Srbije Aleksandar Vučić izrazio je 2. januara očekivanje da glavne tačke ugovora između Naftne industrije Srbije i mađarske kompanije MOL budu završene do 23. januara. Kancelarija američkog Ministarstva finansija za kontrolu inostrane imovine (OFAC) 9. oktobra počela je primenu sankcija prema NIS-u zbog udela koji u vlasništvu ima ruska državna kompanija Gasprom njeft u cilju, kako je saopštio Vašington, sprečavanja Rusije da prihode od energetike koristi za rat u Ukrajini. Uslov Sjedinjenih Američkih Država (SAD) da se NIS skine sa liste američkih sankcija je da se oslobodi ruskog vlasništva. NIS je u vlasništvu Rusije; državna kompanija Gasprom, njena ćerka-firma Gasprom njeft i akcionarsko društvo Intelligence iz Sankt Peterburga, imaju 56,15 odsto akcija, Srbija 29,87, dok je nešto manje od 14 odsto kod malih akcionara. Zbog embarga i nemogućnosti da uveze sirovu naftu 2. decembra je zatvorena Rafinerija Pančevo, jedina u državi, koja je najznačajnije postrojenje u vlasništvu NIS-a. NIS je 1. januara saopštio da je Ministarstvo finansija SAD toj kompaniji izdalo posebnu licencu kojom joj se kompaniji ponovo omogućavaju operativne aktivnosti zaključno sa 23. januarom. Naftna industrija Srbije prodata je Gaspromu u januaru 2008, u okviru rusko-srpskog međudržavnog sporazuma o saradnji u oblasti naftne i gasne privrede, za 400 miliona evra. Zvaničnih informacija o aktuelnoj kupoprodajnoj vrednosti ruskog dela NIS-a za sada nije bilo.

Jedna osoba je smrtno stradala nakon što je na nju palo stablo bora u sarajevskom naselju Grbavica u ponedjeljak, 5. januara. Iz sarajevske Hitne pomoći potvrdili su da se stablo srušilo na ženu, koja je zadobila povrede glave opasne po život, nakon čega je preminula na Kliničkom centru u Sarajevu. Stablo je palo zbog težine sniježnog pokrivača. Snijeg, koji je pao u posljednja sata širom Bosne i Hercegovine, izazvao je probleme. Iz Elektroprivrede BiH su saopštili da su zbog snijega zabilježeni brojni kvarovi na elektroenergetskom sektoru. Najteža situacija je u Tuzlanskom kantonu gdje je bez električne energije više od 29 hiljada potrošača. Slična situacija je i u na istoku Bosne i Hercegovine, u Goraždu, a veći dio opštine Gornji Vakuf-Uskoplje bio je bez električne energije. Na području opštiine Travnik, u srednoj Bosni, zabilježeni su prekidi električne energije u više naselja. Iz Federalne civilne zaštite su saopštili i da je na području Unsko-sanskog kantona, u dijelovima Ključa i Sanskog mosta, prekinuto snabdijevanje elektičnom energijom. Snijeg je uzrokovao probleme i u saobraćaju, gdje je zabilježen veliki broj saobraćajnih nesreća, kao i obustava javnog prevoza. Federalna Uprava civilne zaštite saopštila je kako se u Tuzlanskom kantonu zbog velikih sniježnih padavina saobraćaj odvija otežano na svim putnim pravcima. Usporeno se i otežano saobraća i u Zeničko-dobojskom kantonu, gdje su putne komunikacije blokirane zbog stabala koja su pala pod teretom snijega. Kako javlja Bosanskohercegovački auto-moto klub, formirane su kolone putničkih vozila na izlazu iz Bosne i Hercegovine na graničnim prelazima: Izačić, Hadžin Potok, Velika Kladuša, Gradina, Gradiška, Brod, Kostajnica, Kozarska Dubica i Orašje. Zbog očekivanih padavina i jakog vjetra za regije Mostara, Trebinja i Foče na snazi je narandžasti meteoalarm, objavio je Federalni hidrometeorološki zavod. Stanovništvu na ovim područjima savjetuje se oprez.

Američki predsjednik Donald Trump upozorio je autoritarne vladare Venecuele da će "platiti veoma visoku cijenu" ako ne budu "sarađivali" sa Washingtonom. On je, u intervjuu objavljenom 4. januara u magazinu The Atlantic, upozorio vršiteljicu dužnosti predsjednice Venecuele Delcy Rodriguez da će, "ako ne učini ono što je ispravno, platiti veoma visoku cijenu, vjerovatno veću nego Maduro". Vrhovni sud Venecuele naredio je da Rodriguez preuzme ulogu vršiteljice dužnosti predsjednice ljevičarske vlade. Rodriguez, koja je bila Madurova potpredsjednica, nazvala je potez SAD-a kršenjem Povelje Ujedinjenih nacija i poručila da se "nikada više nećemo vratiti u ropstvo". Trump je inicijalno izrazio podršku Rodriguez, rekavši da je "ona u suštini spremna da učini ono što mi smatramo neophodnim da bi Venecuela ponovo bila velika". Rodriguez, koju podržava vojska Venecuele, u početku je djelovala prkosno, Madura je nazivala "jedinim predsjednikom" zemlje, a američki napad kao "užasnu mrlju" u odnosima. Nakon što je Trump signalizirao da je spreman da, ukoliko bude potrebno, sprovede drugi talas vojnih akcija u Venecueli, Rodriguez je postala pomirljivija. Na društvenim mrežama je 5. januara napisala da Karakas sa Washingtonom želi odnos koji će biti "uravnotežen i pun poštovanja." "Upućujemo poziv vladi SAD-a da zajedno radimo na agendi saradnje koja je usmjerena ka zajedničkom razvoju", napisala je. Svrgnuti venecuelanski lider Nicolas Maduro se nalazi američkom zatvoru nakon što je prebačen u New York poslije hapšenja američkih snaga u napadu kojeg su osudili Iran, Rusija i drugi saveznici južnoameričke zemlje, ali su ga pozdravili Venecuelanci koji žive u egzilu. Video koji je Fox News objavio na društvenim mrežama prikazivao je 63-godišnjeg Madura kako ga sprovode savezni agenti i kako novinarima govori: "Laku noć, Sretna nova godina." On i njegova supruga, koja je također uhapšena u raciji, trebali bi se pojaviti pred sudom 5. januara kako bi se suočili s optužbama za trgovinu drogom. Na konferenciji za novinare, Trump je pohvalio vojnu operaciju u Venecueli, ali nije iznio detalje o akciji. Jedan visoki američki general rekao je da je, nakon višemjesečnih priprema, u napadu učestvovalo 150 američkih aviona. Podaci o žrtvama nisu objavljeni. Trump je rekao da je dio američkog osoblja povrijeđen, ali da su dobro. Američke udare u Venecueli i hapšenje Madura osudili su neki saveznici Caracasa, kao i generalni sekretar UN-a Antonio Guterres, koji je rekao da američka vojna akcija predstavlja "opasan presedan". Brojni saveznici Washingtona, iako su izrazili da nemaju naklonost prema Maduru ili njegovom režimu, upozorili su na potrebu poštivanja međunarodnog prava. Moskva, koja održava bliske veze s Venecuelom, saopćila je da su izuzetno zabrinuti zbog izvještaja da su Maduro i njegova supruga prisilno uklonjeni iz zemlje te su pozvali Sjedinjene Države da ih oslobode. U međuvremenu, povodom hapšenja Madura održane su, širom gradova Latinske Amerike, Španije i drugih mjesta, proslave Venecuelanaca koji žive u inostranstvu. Izvor: Reuters, AFP