Parlamentarni izbori u Rusiji organizovani su i u Srbiji u školi pri Ambasadi Rusije u Beogradu. Ispred glasačkog mesta Ana za RSE kaže da izlazi na glasanje jer je "važno glasati". "To je jedino što možemo i da pokažemo da imamo stav", kaže. "Ovo je protestno glasanje jer nažalost nemamo mnogo opcija. Neki kandidati nisu na listi", kaže Maria za RSE. Ispred glasačkog mesta, grupa Rusa, okupljenih u neformalnu organizaciju "Antiratna Srbija", postavila je štand kako bi skrenula pažnju na to da se na izbornom listiću nije našla partija Jabloko. Jevgenija iz ove organizacije kaže za RSE da je danas kod biračkog mesta organizovan piknik sa jabukama, kao simbolom te partije, i akcija solidarnosti. "Organizovali smo slanje pisama političkim zatvorenicima u Rusiji jer je strašna situacija. Svi protivnici rata su u zatvoru u Rusiji", kaže ona. Navodi da je policija dozvolila njihovu akciju i obezbeđivala skup. Kaže da je glasala na izborima. "Ovi izbori nisu važni i neće promeniti ništa. Ne možemo da glasamo za partiju za koju želimo, ali možemo malo da upropastimo rezultat vlasti", kaže ona. U Rusiji se od 18. do 20. septembra održavaju parlamentarni izbori za svih 450 mjesta u Državnoj dumi, donjem domu parlamenta, prvi put otkako je Moskva pokrenula punu invaziju na Ukrajinu u februaru 2022. godine. Očekuje se da će vladajuća stranka Jedinstvena Rusija, koju podržava predsjednik Vladimir Putin, zadržati dominaciju u parlamentu. Građani biraju zastupnike na petogodišnji mandat. Izbori se održavaju u trenutku kada kritičari Kremlja upozoravaju na sve manji prostor za političku opoziciju. Četiri parlamentarne stranke kojima se predviđa ulazak u Dumu, uključujući Komunističku partiju i Liberalno-demokratsku partiju Rusije, uglavnom podržavaju rat u Ukrajini i ključne politike Kremlja. Posebnu pažnju privuklo je isključenje liberalne i antiratne stranke Jabloko, jedine registrovane političke partije u Rusiji koja se otvoreno protivi ratu u Ukrajini. Stranka je u julu dobila dozvolu Centralne izborne komisije za učešće na izborima, ali je potom nacionalistička stranka Rodina pred Vrhovnim sudom zatražila njenu diskvalifikaciju. Tokom višesatnog sudskog postupka podnosioci zahtjeva tvrdili su da je Jabloko u kampanji nezakonito koristio materijale zaštićene autorskim pravima, uključujući fotografije, simbole i stihove poznate sovjetske dječije pjesme "Neka uvijek bude sunca". Stranka je odbacila optužbe, navodeći da su fotografije pravilno pripisane, da su pojedini sadržaji u javnom vlasništvu te da se radi o pokušaju uklanjanja političkog protivnika iz izborne utrke. Vrhovni sud je 10. augusta prihvatio tužbu i poništio registraciju stranke za proporcionalni dio izbora. Time je Jabloko praktično uklonjen iz glavne izborne utakmice, iako pojedini njegovi kandidati i dalje mogu nastupiti u jednomandatnim izbornim jedinicama. Lider stranke Nikolaj Ribalov odluku je opisao kao pokušaj uklanjanja posljednjeg legalnog političkog glasa koji se protivi ratu u Ukrajini. Kritičari Kremlja smatraju da je stvarni razlog isključenja politička poruka stranke, koja je kampanju vodila pod sloganom "Za mir i slobodu". Analitičari navode da je odluka dodatno suzila prostor za opoziciju u Rusiji, gdje su mnogi protivnici rata u prethodnim godinama proglašeni "stranim agentima", onemogućeni da učestvuju na izborima ili su napustili zemlju. Ruske vlasti odbacuju takve ocene i tvrde da se izbori održavaju u skladu sa zakonom, optužujući zapadne zemlje da pokušavaju potkopati i destabilizirati izborni proces. Glasanje se održava i na Krimu, koji je Rusija anektirala 2014. godine, kao i u dijelovima ukrajinskih oblasti Donjeck, Lugansk, Zaporožje i Herson pod kontrolom ruskih snaga. Vlasti su u pojedinim područjima počele s glasanjem ranije, navodeći sigurnosne razloge.

Nije bilo predaha u borbama između Rusije i Ukrajine 20. septembra, dok su birači u Rusiji glasali posljednjeg dana parlamentarnih izbora iz kojih je isključena politička stranka koja poziva na mir. Ukrajina je tokom noći napala Rusiju dronovima i projektilima, pokrenuvši kako je gradonačelnik Moskve nazvao "najvećom ikada" baražnom paljbom na glavni grad, dok je Ukrajina izvijestila o ruskim napadima dronovima na brojne ciljeve širom zemlje. Posljednja biračka mjesta zatvaraju se u 20 sati po lokalnom vremenu na prvim izborima za Državnu dumu pod kontrolom Kremlja, donji dom ruskog parlamenta, otkako je predsjednik Vladimir Putin naredio invaziju na Ukrajinu 2022. godine. U strogo kontrolisanom procesu, birači su mogli birati između dominantne stranke Jedinstvena Rusija i nekoliko stranaka "sistemske opozicije", za koje kritičari kažu da pružaju privid pluralizma, ali su uglavnom lojalne Kremlju. Stvarna politička opozicija u Rusiji je potisnuta, pri čemu čak i mali činovi neslaganja, na internetu ili u stvarnom svijetu, često rezultiraju dugim zatvorskim kaznama, gubitkom zaposlenja ili drugim kaznama. Borbe se nastavljajuDok su Rusi glasali, rat protiv Ukrajine nastavljen je nesmanjenim intenzitetom. Ukrajinska vojska saopćila je da je 138 ruskih napadačkih dronova pogodilo 17 lokacija širom zemlje, a vlasti su saopćile da su u Kijevskoj oblasti ubijene četiri osobe, uključujući troje djece, od kojih je jedno imalo četiri godine. Ukrajinske snage također su napale Rusiju, pogodivši veliku rafineriju Kapotnja na periferiji Moskve. Zvaničnici u oblasti koja okružuje glavni grad saopćili su da su tamo poginule dvije osobe, 44-godišnja žena i stariji muškarac, kada su dronovi pogodili njihove stambene zgrade. Gradonačelnik Moskve Sergej Sobjanjin tvrdio je da je Ukrajina tokom noći na Rusiju lansirala 1.600 ukrajinskih dronova, uključujući više od 400 koji su ciljali Moskvu. Ukrajinski izvori nisu potvrdili ove brojke i nije ih bilo moguće nezavisno provjeriti. Ruska vojska saopćila je da su njene snage oborile više od 1.100 dronova. Ukrajinske snage također su ispalile krstareće projektile Flamingo domaće proizvodnje, prema navodima ruskih vlasti i ukrajinskog predsjednika Volodimira Zelenskog, koji je rekao da je Ukrajina u napadima koristila i novu balističku raketu kratkog dometa Pelikan. Ruski zvaničnici saopćili su da su ukrajinski napadi imali za cilj ometanje izbornog procesa. Međutim, nije bilo izvještaja o tome da su biračka mjesta pogođena, a napadi su se dogodili tokom noći, dok su bila zatvorena. Umjesto toga, činilo se da su napadi nastavak kampanje koja je tokom nekoliko mjeseci ograničila kapacitet Rusije da prerađuje i izvozi naftne derivate. Ukrajinski napadi pogodili su industriju koja je ključna za finansiranje ratnih napora Kremlja, istovremeno donoseći rat običnim Rusima u obliku nestašica goriva i dugih redova frustriranih vozača na benzinskim pumpama. Rezultati ruskih izbora možda neće biti objavljeni do kasno 21. septembra. Otkako je Putin došao na vlast prije više od četvrt stoljeća, Kremlj je sve više gušio neslaganje, marginalizirao političke protivnike i manipulisao izborima, ostavljajući malo prostora za iznenađenja. Očekuje se da će Jedinstvena Rusija zadržati dominaciju u Dumi, gdje ima više od 300 od ukupno 450 mjesta. Ostale stranke koje imaju mjesta u aktuelnoj Dumi su Komunistička partija, nacionalistička Liberalno-demokratska partija Rusije (LDPR), Pravedna Rusija i Novi ljudi. Jabloko, liberalna stranka koja bi bila jedina stranka na glasačkom listiću koja poziva na okončanje rata u Ukrajini, diskvalifikovana je u augustu iz razloga za koje su njeni čelnici rekli da su "apsurdni". Izbori su održani u trenutku koji izgleda kao rastuća frustracija u Rusiji zbog toka rata, a istraživanja javnog mnijenja pokazala su pad rejtinga odobravanja Putina, za kojeg se vjeruje da je očekivao da će Rusija pokoriti Ukrajinu u roku od nekoliko sedmica od početka invazije punog obima u februaru 2022. godine. Pozivajući Ruse da glasaju u govoru objavljenom 16. septembra, Putin je rekao da će izbori "pokazati da milioni ljudi stoje iza naših vojnika, da smo ujedinjen narod povezan zajedničkim vrijednostima, historijskim sjećanjem i ljubavlju prema domovini." Osim u Rusiji, Putinova vlada održavala je glasanje i na ukrajinskom poluotoku Krim, koji Rusija kontroliše od 2014. godine, te u dijelovima još četiri ukrajinske regije koje su pod ruskom okupacijom i za koje Moskva bez osnova tvrdi da su dio Rusije. Kijev je osudio ovaj pokušaj.

Sud Bosne i Hercegovine odredio je pritvor za tri osobe uhapšene 17. septembra kada je zapljenjeno oko 1,1 tonu droge na području sarajevske opštine Ilijaš. Osumnjičenima Kenanu Ramiću, Dinni Kovačeviću i Adisu Neziroviću određen je pritvor od mjesec dana. Ranije je Tužilaštvo saopštilo da su prema Sudu BiH uputili prijedlog pritvora za tri osumnjičene osobe, lišene slobode u okviru predmeta za neovlašteni promet opojnih droga. "Lica lišena slobode osumnjičena su za međunarodni transport i nezakonito skladištenje velike količine (oko 1,1 tone) hemijske supstance sintetičke opojne droge, velike vrijednosti na području Ilijaša," naveli su iz Tužilaštva. Tržišna vrijednost oduzete droge, prema Graničnoj polciji, procjenjuje se na pet miliona eura. "Riječ je o iznimno opasnom sintetičkom katinonu, koji je zamjena za kokain i ekstazi. Na uličnom tržištu BiH i regije ovakvi sintetički stimulansi prodaju se po cijeni od 20 do 30 eura po gramu. Uzevši u obzir da se radi o 1,1 tonu droge, kada se ona razbije na pojedinačne ulične doze i grame, njena ukupna vrijednost na ulici doseže između 25 miliona i 33 milona eura", navodi se. Osim droge policija je privremeno oduzela dokazne materijale - specijalne maske za lice koje se koriste prilikom hemijske sinteze i proizvodnje ilegalnih supstanci, vatreno oružje, mobilne telefone, pečate i poslovnu dokumentaciju pravnih lica.

Ruski zvaničnici tvrde da su sistemi za glasanje bili izloženi cyber napadima dok traje drugi od tri dana glasanja za Državnu dumu, donji dom parlamenta. Nema nezavisne potvrde o napadima 19. septembra. Glavna izborna zvaničnica zemlje, Ela Pamfilova, tvrdila je da su pokušaji ometanja spriječeni, ali nije iznijela detalje. Rusko Ministarstvo za digitalni razvoj izvijestilo je o pokušaju sabotaže komunikacijske linije u pacifičkim regijama zemlje, ali su naveli da nije bilo prekida u procesu glasanja. Ovo su prvi parlamentarni izbori u Rusiji od početka ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine. Zemlja je 2024. godine održala predsjedničke izbore na kojima je Vladimir Putin uvjerljivo pobijedio. Zvaničnici su saopštili da je do podneva 19. septembra glasalo oko 33 posto birača s pravom glasa. Malo stručnjaka očekuje značajne promjene u sastavu Dume, koja broji 450 mjesta i kojom dominira vladajuća stranka Jedinstvena Rusija, bliska Kremlju. Politički savjetnici Kremlja godinama koriste različite metode za oblikovanje izbornih i administrativnih sistema zemlje kako bi osigurali da izbori rezultiraju unaprijed određenim ishodima. Rat protiv Ukrajine i usporavanje ekonomije bacaju sjenu na ove izbore. Nekoliko sedmica ranije, zvaničnici su zabranili učešće političkoj stranci Jabloko, čije su antiratne poruke naišle na odjek među Rusima, pozivajući se na tehničke razloge. Uoči glasanja, Putin je pozvao Ruse da izađu na izbore, rekavši da će rezultati poslužiti kao pokazatelj podrške ruskim trupama koje se bore u Ukrajini. Zvanični rezultati nisu se očekivali prije kasnih sati 21. septembra.

Premijer Kosova Albin Kurti objavio je da je potvrđen identitet tri žrtve nakon ekshumacije posmrtnih ostataka otkrivenih u masovnim grobnicama na raznim lokacijama na sjeveru Kosova. Kurti je na Facebooku napisao da su DNK izvještaji potvrdili da tri žrtve pripadaju grupi poznatoj kao "Grupa intelektualaca", uglavnom građanima iz Skenderaja i Mitrovice, koji su oteti i prisilno nestali 19. aprila 1999. godine od strane srpskih snaga. Kurti nije identificirao žrtve po imenu, ali je rekao da su do danas obavještene porodice tri identifikovane žrtve. Njegova objava dolazi gotovo dva mjeseca nakon što su na sjeveru zemlje otkrivene tri masovne grobnice, gdje su pronađeni posmrtni ostaci najmanje 23 osobe. Krajem prošlog mjeseca, kosovske vlasti poslale su uzorke posmrtnih ostataka ekshumiranih iz masovnih grobnica u Malom Kaluđeru u Zubinom Potoku u Hag, u Holandiji. Kurti je rekao da Kosovo očekuje da će dobiti druge izvještaje o uzorcima poslanim na identifikaciju putem DNK analize "u narednim danima i sedmicama". "S nadom da će i druge porodice dobiti odgovore koje čekaju 27 godina. Nijedan odgovor ne može izbrisati bol gubitka, ali saznanje istine okončava anksioznost čekanja da se sazna sudbina njihovih najmilijih", rekao je Kurti. Grobnice u Zubinom Potoku otkrivene su prije otprilike dva mjeseca nakon dvogodišnje istrage o sumnjivim ratnim zločinima, prema navodima kosovskih vlasti. Specijalno tužilaštvo Kosova istražuje četiri osobe, JR, MJ, RK i MB, osumnjičene za ratne zločine protiv civilnog stanovništva. Sve četvorica su u pritvoru. Jedan od uhapšenih, prema navodima vlasti, osumnjičen je da je bio aktivni pripadnik Vojske Jugoslavije tokom rata. Prema podacima Instituta za ratne zločine na Kosovu, 1.577 osoba se i dalje vodi kao nestalo iz rata 1998-1999, dok je ukupno dokumentovano 12.230 žrtava rata. Kosovo je više puta tražilo saradnju od Srbije kako bi se razjasnila sudbina nestalih osoba i pristup vojnim arhivama koje bi, prema navodima vlasti, mogle pomoći u identifikaciji lokacija mogućih grobnica.

Španska policija je u petak, 18. septembra počela da premješta stotine migranata u enklavi Seuta na sjeveru Afrike, na novu lokaciju sa šatorima u luci te španske teritorije. Policajci su teško obuzdali masu ljudi koja se gurala kako bi obezbijedila mjesto na novoj lokaciji, nakon što su nedeljama živjeli na plažama. Nekoliko stotina migranata je stiglo u kamp, koji ima kapacitet za 1.700 ljudi. Većina od 72.000 migranata koji su u julu prešli granicu iz Maroka u međuvremenu se vratila. Vlasti Seute procjenjuju da je u enklavi ostalo 13.000 ljudi, dok španska centralna vlada navodi da je taj broj manji. Španska policija za razbijanje demonstracija ispalila je gumene metke u vazduh i udarala ljude pendrecima tokom operacije premještanja u privremeni smeštaj. Vlasti su izgradile novi privremeni smještaj u luci enklave, sa kapacitetom za 1.700 ljudi. Nevladine organizacije navode da su hiljade ljudi i dalje bez smještaja i da spavaju na otvorenom, u kampovima. Migranti, koji su proveli noć čekajući na plaži u nadi da će dobiti mjesto u privremenom skloništu, u početku su aplaudirali kada je kolona krenula, ali je kasnije došlo do komešanja i guranja dok su se borili za ograničen broj dostupnih mjesta. Ova operacija je dio vladinog nastojanja da se migranti okupe u objektima gdje mogu biti identifikovani i zbrinuti dok se pojedinačno utvrđuje njihov administrativni status. Do priliva migranata krajem jula došlo je nakon što je Vrhovni sud Španije presudio da se migranti zaustavljeni na moru, dok su pokušavali da stignu do Seute, ne mogu po kratkom postupku vratiti u Maroko. Nakon te presude, putem pojedinih naloga na društvenim mrežama širile su se dezinformacije i nudila pomoć migrantima da pređu špansku granicu. Tada su hiljade ljudi prešle preko granične ograde i plivale zaobilazeći morske prepreke. Prema podacima lokalnih vlasti, najmanje 100 ljudi je stradalo tokom tog prelaska. Izvor: Reuters, BBC

U napadu koji je uključivao eksploziju i pucnjavu u sjedištu policije u pakistanskom gradu Kohat, u sjeverozapadnoj provinciji Hajber-Pahtunhva koja se graniči sa Afganistanom, poginulo je najmanje 20 ljudi, a na desetine je povrijeđeno. Pakistanski zvaničnici su saopštili da se eksplozija dogodila 18. septembra, u trenutku kada su vjernici završavali molitvu u lokalnoj džamiji u blizini Old Police Lines, istorijskog sjedišta policije u tom gradu. Navid Ahmed, zamjenik komesara grada, izjavio je za Radio Azadi Radija Slobodna Evropa, da je ubrzo nakon eksplozije došlo do sukoba između policije i naoružanih napadača. On je naveo da je poginulo najmanje 20 ljudi, uglavnom policajaca, dok je 78 osoba povrijeđeno. Viši lokalni policijski zvaničnik, koji je želio da ostane anoniman, izjavio je za novinsku agenciju AFP da su u incidentu poginula četiri napadača, "uključujući snajperistu i bombaša samoubicu". Prema navodima službi za spasavanje, na lice mjesta upućeno je više od 45 pripadnika tih službi. Iako nijedna grupa nije odmah preuzela odgovornost, predsjednik Pakistana Asif Ali Zardari pozvao je na "potpuno uništenje" grupe Fitna al-Kvaridž – što je naziv koji vlada koristi za zabranjeni pokret Tehrik-e-Taliban Pakistan (TTP), poznat i kao pakistanski talibani, kao i "terorista koji djeluju uz podršku iz inostranstva". To je "od ključnog značaja za nacionalnu bezbjednost", rekao je Zardari, izražavajući žaljenje zbog žrtava i upućujući želje za "brz oporavak povređenih u eksploziji". Do ovog incidenta došlo je u vrijeme porasta broja sličnih napada u provinciji Hajber-Pahtunhva i u Beludžistanu, jugozapadnoj provinciji koja se graniči sa Afganistanom i Iranom. Islamabad za ove napade okrivljuje naoružane grupe koje potiču iz Afganistana ili su sa njim povezane, dok talibanska vlada u toj zemlji negira umiješanost Kabula. Ove tenzije su posljednjih godina dovele do stalnih sukoba između dvije zemlje, pri čemu je zabilježen niz okršaja duž granice.

Crna Gora ovog meseca neće zatvoriti nijedno pregovaračko poglavlje u pristupnim pregovorima sa Evropskom unijom (EU), potvrđeno je iz Saveta EU. Radi se o važnom zaokretu u procesu, budući da je početkom septembra Evropska radna grupa za proširenje, u kojoj učestvuju diplomate svih država članica EU, razmatrala mogućnost da Crna Gora tokom septembra privremeno zatvori još četiri pregovaračka poglavlja. Jedan zvaničnik Saveta EU rekao je da se intenzivno radi na odobravanju zatvaranja novih poglavlja za Crnu Goru i da je izostanak međuvladine konferencije ovog meseca više posledica vremenskih ograničenja nego političkih razloga. "Mnoga od njih [poglavlja] su veoma tehnička i zahtevaju da svaka država članica obavi opsežne unutrašnje konsultacije. Dakle, postoji želja da se napravi napredak. Apsolutno smo sigurni u to i svakako smo gurali ambicioznu agendu u smislu dobijanja odobrenja, ali jednostavno – mislim da nam je zapravo ponestalo vremena da se posao privede kraju", kazao je zvaničnik EU novinarima. Iako neke države članice EU još nisu završile procedure neophodne za zatvaranje poglavlja, prema nezvaničnim informacijama iz diplomatskih izvora se saznaje da razlozi za izostanak odluke nisu isključivo tehničke, odnosno vremenske prirode. Naime, diplomatski izvori rekli su za RSE da je ponašanje pojedinih crnogorskih političara nakon smrti i tokom sahrane osuđenog ratnog zločinca Ratka Mladića uticalo na to da pojedine države članice izraze rezerve prema napretku Crne Gore u pristupnom procesu. Među najglasnijima bila je hrvatska vlada, koja je osudila izraz saučešća koji je predsednik Skupštine Crne Gore Andrija Mandić uputio povodom smrti osuđenog ratnog zločinca Ratka Mladića. Hrvatska vlada ocenila je ovaj čin kao "neprihvatljiv i protivan vrednostima na kojima počiva Evropska unija". "Hrvatska će u pristupnim pregovorima nastaviti insistirati na doslednom ispunjavanju svih kriterijuma, uključujući suočavanje s prošlošću, procesuiranje ratnih zločina, poštovanje presuda međunarodnih sudova i dobrosusedske odnose. Ovakve poruke ne doprinose evropskom putu Crne Gore", upozorio je zvanični Zagreb. Hrvatska, kao jedna od 27 država članica Evropske unije, ima pravo veta u procesu proširenja, uključujući i odluke o otvaranju i zatvaranju pregovaračkih poglavlja. Hrvatska od 2024. godine, zbog bilateralnih sporova, blokira zatvaranje Poglavlja 31, koje se odnosi na spoljnu, bezbednosnu i odbrambenu politiku. Ovo poglavlje i dalje nije zatvoreno. Prema nezvaničnim informacijama, više od jedne države članice u ovom trenutku nije dalo zeleno svetlo za zatvaranje novih poglavlja. Crna Gora je do sada privremeno zatvorila 18 od ukupno 33 pregovaračka poglavlja. Podgorica ima ambiciju da do kraja godine zatvori sva poglavlja, kako bi se stekli uslovi da postane punopravna članica EU tokom 2028. godine. Međutim, tokom ove godine privremeno je zatvoreno samo šest poglavlja. Naredna prilika za nastavak zatvaranja pregovaračkih poglavlja mogla bi biti u oktobru.

Predsjednik Ukrajine Volodimir Zelenski na svom X profilu objavio je da se sastao sa predsjednikom Srbije Aleksandrom Vučićem na prvom samitu 'Karpatske osmorke'. Izrazio je zahvalnost što se Srbija pridružila ovom novom formatu sastanaka. "Važno je razvijati (novi format sastanaka) tako da svaka zemlja u regionu pronađe ekonomske i bezbjednosne prilike koje su joj potrebne. Činimo sve što možemo da to ostvarimo, a danas ću, zajedno sa drugim liderima, učestvovati i na prvom Karpatskom poslovnom forumu", napisao je Zelenski. Naveo je kako je sa predsjednikom Vučićem razgovarao o sporazumima postignutim tokom posjete Beogradu. "Detaljno smo razgovarali o evropskim integracijama Ukrajine i Srbije, kao i o situaciji u vezi sa ruskim napadima. Nastavićemo naš bilateralni dijalog", istakao je Zelenski koji je u prvu zvaničnu posjetu Srbiji došao početkom avgusta. Tada je u razgovoru sa Vučićem dobio obećanje da će Srbija nastaviti da pomaže toj, ratom zahvaćenoj, državi slanjem humanitarne pomoći. Posjeta Zelenskog Beogradu bila je u centru međunarodne javnosti jer je Srbija jedna od rijetkih država Evrope koja odbija da uvede sankcije Rusiji zbog njene invazije na Ukrajinu. Ukrajinski predsjednik je u Ukrajini pokrenuo novu regionalnu inicijativu sastanaka na vrhu koja okuplja osam država srednje i istočne Evrope kroz koje prolazi Karpati. Cilj inicijative je da promoviše trgovačku i sigurnosnu saradnju. Na sastanku u zapadnoj Ukrajini, Zelenski je zahvalio regionalnim saveznicima što su zadržali trgovačke i saobraćajne veze otvorene nakon ruske invazije 2022. Nova grupacija okuplja Rumuniju, Srbiju, Poljsku, Slovačku, Češku, Austriju, Mađarsku i Evropsku uniju.

Predsjednik SAD Donald Trump izjavio je da Vašington i Varšava ostvaruju "značajan napredak" ka uspostavljanju stalne baze američke vojske u Poljskoj, čime bi se potencijalno proširilo američko vojno prisustvo na istočnom krilu NATO saveza. "Zahvaljujući odvažnom vođstvu mog prijatelja Karola Navrockog, predsjednika Poljske, postiže se značajan napredak ka uspostavljanju baze američke vojske u Poljskoj", naveo je Trump u objavi na platformi Truth Social 17. septembra. "Ako do toga dođe, lokacija će biti saopštena vrlo brzo. To će biti istorijski korak za naš veliki američko-poljski savez". Navrocki je pozdravio tu najavu, ističući da je Poljska spremna da nastavi napore na jačanju odbrambene saradnje sa Vašingtonom. "Mogu da vas uvjerim da će poljska vlada učiniti sve što je u njenoj moći da obezbijedi najbolju moguću lokaciju za bazu američke vojske", napisao je Navrocki na platformi X. Ova najava uslijedila je na 87. godišnjicu sovjetske invazije na Poljsku. Zbignjev Bogucki, šef kabineta poljskog predsjednika, ocijenio je taj razvoj događaja kao "sjajnu vijest za Poljsku". Poljski zamjenik ministra odbrane Pavel Zalevski izjavio je u avgustu da su Varšava i Vašington već okončali početnu fazu razgovora o mogućem stalnom vojnom prisustvu SAD u Poljskoj. Zvaničnici Poljske i SAD održali su 10. septembra u Varšavi nove razgovore o jačanju američkog vojnog prisustva, a planirane su i dodatne konsultacije i radni sastanci. Sjedinjene Države već imaju trupe stacionirane u Poljskoj, ali su one uglavnom raspoređene po principu rotacije. Prema navodima, Varšava traži veće prisustvo saveznika na istočnom krilu NATO-a još od početka ruske invazije punog obima na Ukrajinu 2022. godine. Pregled rasporeda američkih snaga"Ideja o stalnoj bazi američke vojske u Poljskoj nije sasvim nova", rekao je Tom Nagy, viši istraživač za nuklearnu, svemirsku i raketnu odbranu u organizaciji GlobSec. "O tome se raspravljalo još tokom prve Trumpove administracije, iako ta ideja na kraju nije realizovana". Ono što je ovog puta drugačije, naveo je Nagy, jeste "širi kontekst pregleda rasporeda američkih snaga, koji je stvorio očekivanja o mogućem smanjenju broja vojnika, pa čak i zatvaranju baza u zapadnoj i južnoj Evropi". Taj širi pregled koji sprovodi Pentagon izazvao je zabrinutost među pojedinim zakonodavcima da bi diplomatskim aspektima mogla biti posvećena nedovoljna pažnja. U pismu koje je inicirala senatorka Jeanne Shaheen iz Nju Hempšira, vodeća demokrata u Senatu kada je riječ o inostranoj politici, osam demokratskih senatora pozvalo je državnog sekretara Marca Rubia da obezbijedi puno učešće Stejt departmenta u tom procesu pregleda. Zakonodavci su istakli da bi odluke koje se tiču raspoređivanja trupa, aranžmana o bazama, sporazuma o statusu snaga i pregovora sa zemljama domaćinima trebalo donositi kroz međuresorni proces koji uzima u obzir kako vojne, tako i diplomatske faktore. Takođe su naveli da američki ambasadori i šefovi misija u zemljama na koje bi mogle uticati promjene u raspoređivanju trupa nisu bili adekvatno uključeni u konsultacije. Stejt department je osporio tvrdnje da su njegovi zvaničnici bili isključeni iz tog procesa. Visoki zapadni zvaničnik upoznat sa razgovorima rekao je za Radio Slobodna Evropa da se mogućnost uspostavljanja baze u Poljskoj razmatra u okviru šire revizije rasporeda američkih snaga. Taj zvaničnik, koji je želio da ostane anoniman, rekao je da bi revizija mogla da obuhvati promjene u raspoređivanju američkih snaga i na drugim mjestima u Evropi, uključujući Njemačku. Tramp je 17. septembra telefonom razgovarao i sa kancelarom Merzom o "narednim koracima" ka okončanju rata u Ukrajini, prema riječima portparola njemačke vlade Stefana Korneliusa. Bezbjednosna zabrinutostDo ovih razgovora dolazi u trenutku kada se Poljska suočava sa pojačanom zabrinutošću za bezbjednost usljed ruskog rata protiv Ukrajine. Poljske vlasti su 17. septembra privremeno zatvorile aerodrome u Lublinu i Žešovu dok su ruski napadi bili usmjereni na dijelove Ukrajine, navode poljski zvaničnici. Poljski premijer Donald Tusk takođe je upozorio da bi Rusija mogla da pokuša da izvede napade dronovima ili raketama na zemlje NATO-a koje podržavaju Ukrajinu, predstavljajući ih pritom kao nesrećne slučajeve. On je rekao da bi takvi incidenti mogli imati za cilj testiranje odgovora NATO-a i podrivanje jedinstva saveznika. Prema riječima Tuska, ova procjena se zasniva na obavještajnim podacima NATO-a, Ukrajine i Sjedinjenih Država. Shaheen je posebno upozorila na povećanu upotrebu hibridnih taktika od strane Rusije, uključujući dronove, sajber napade i sabotažu. "Hibridno ratovanje traje već neko vrijeme i sada vidimo povećanje", rekla je Shaheen za RSE. Nagy je rekao da bi stalno američko prisustvo na istočnom krilu "bilo pozitivno za odvraćanje i bezbjednost, posebno zato što kredibilno odvraćanje počinje sposobnošću da se brani svaki centimetar teritorije NATO-a". "To bi takođe moglo pomoći u odvraćanju svakog oportunističkog pokušaja testiranja odlučnosti Alijanse, ne samo u Poljskoj već i u širem regionu Centralne i Istočne Evrope", dodao je. Vojna uloga PoljskePoljska godinama traži veće američko vojno prisustvo, tvrdeći da je njen geografski položaj čini važnim dijelom istočne odbrane NATO-a. U junu je poljski ministar odbrane Vladislav Kosinjak-Kamiš rekao da je Ministarstvo odbrane SAD otvoreno za ponudu Poljske da bude domaćin stalnog američkog vojnog prisustva, ali da konačna odluka još nije donesena. Ove izjave je dao nakon sastanka sa američkim sekretarom za odbranu Peteom Hegsethom u Briselu, gdje je Hegseth najavio preispitivanje raspoređivanja američkih trupa u Evropi. Eventualna baza predstavljala bi promjenu u odnosu na trenutno prisustvo američkih trupa u Poljskoj, koje se uglavnom zasniva na rotaciji. "Iako zamjena dijela američkog prisustva u Zapadnoj Evropi snažnijim prisustvom na istoku očigledno ne bi otklonila zabrinutost Evrope zbog šireg povlačenja američkih snaga", rekao je Nagy, "nova stalna baza u Poljskoj mogla bi djelimično da ublaži političku i stratešku štetu koju bi moglo da izazove značajno smanjenje američkog vojnog prisustva u Evropi". Sjedinjene Države i Poljska su takođe proširile odbrambenu saradnju kroz sporazume o infrastrukturi i vojnim pitanjima, dok je Varšava povećala svoja izdvajanja za odbranu. Ministarstvo odbrane Poljske saopštilo je da se najnoviji američko-poljski razgovori vode u okviru Sporazuma o pojačanoj odbrambenoj saradnji, potpisanog 2020. godine. Trump je zasad izjavio da bi lokacija predložene vojne baze mogla uskoro biti objavljena. Konačna lokacija ili vremenski okvir još nisu javno saopšteni.

Misija OEBS-a (Organizacija za evropsku bezbednost i saradnju) na Kosovu spremna je da prikuplja glasačke listiće ukoliko bi se srpski parlamentarni izbori održali i u srpskim sredinama na Kosovu, ali je za to neophodna saglasnost kosovskih institucija. To su za Radio Slobodna Evropa (RSE) naveli iz OEBS-a, uz napomenu da su o zahtevu Srbije za održavanja izbora na Kosovu već obavestili nadležne kosovske institucije i donosioce odluka i da sada čekaju njihov odgovor. "Misija je spremna da sprovede takvu operaciju pod istim uslovima kao i u prethodnim slučajevima. To podrazumeva saglasnost relevantnih strana i obezbeđivanje neophodnih bezbednosnih uslova", navode iz OEBS-a. Direktor Kancelarije za Kosovo Vlade Srbije, Petar Petković, prethodno je od OEBS-a zatražio da ta misija pruži podršku kako bi se parlamentarni izbori za Skupštinu Srbije, raspisani za 25. oktobar, održali i na Kosovu. RSE se obratio Vladi Kosova sa upitom da li je upoznata sa ovim zahtevom Srbije, te da li se on razmatra, ali se na odgovor čeka. Premijer Kosova Aljbin (Albin) Kurti je ranije za održavanje srpskih izbora na teritoriji Kosova tražio direktan zahtev od zvaničnog Beograda a ne da posrednik bude OEBS, što je Srbija odbijala uz obrazloženje da se na taj način priznaje kosovska nezavisnosti. Inače, Kurti je 2022. godine ukinuo praksu održavanja srpskih izbora na teritoriji Kosova u sredinama gde žive pripadnici srpske zajednice. U januaru te godine, Skupština Kosova je usvojila i rezoluciju kojom se protivi održavanju glasanja na Kosovu za referendum Srbije o ustavnim promenama. Međunarodna zajednica je više puta pozivala Vladu Kosova da pronađe načine za održavanje srpskih izbora. S druge strane, Kurti je više puta rekao da Kosovo ne želi da uskrati pravo glasa građanima Kosova sa dvojnim državljanstvom, ali da se ne može postupati protivno zakonima i Ustavu zemlje. Na poslednjim izborima za Skupštinu Srbije 2023. godine pripadnici srpske zajednice sa Kosova su glasali u pograničnim gradovima, Kuršumliji, Raškoj, Tutinu i Vranju, jer Vlada Kosova ni tada nije dozvolila otvaranje biračkih mesta na Kosovu. Poslednji parlamentarni izbori koje je Srbija organizovala za srpsku zajednicu na Kosovu bili su 21. juna 2020. godine. Ti izbori su održani po ranijoj praksi, gde je glasove prikupljala misija OEBS-a na Kosovu. Glasački listići su potom prebrojani u Raškoj i Vranju, dva mesta u Srbiji blizu granice s Kosovom.

Predsednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen (von der Leyen) preskočiće Srbiju i Bosnu i Hercegovinu tokom svoje balkanske turneje, saopštila je u petak Evropska komisija. "Tokom turneje predsednica Fon der Lajen posetiće Tiranu, Prištinu, Podgoricu i Skoplje. Tamo će se sastati sa predsednicima i premijerima, kao i posetiti projekte koje finansira Evropska unija", izjavila je portparolka Evropske komisije Arijana Podesta. Poseta četiri zemlje regiona predviđena je između 30. septembra i 2. oktobra. Radio Slobodna Evropa (RSE) ranije je najavio mogućnost da Fon der Lajen, ukoliko ne poseti Srbiju, izbegne i Bosnu i Hercegovinu. Spekulisalo se da Fon der Lejen neće posetiti Srbiju u okviru balkanske turneje zbog političkih i društvenih tenzija, dok je sahrana Ratka Mladića, osuđenog za ratne zločine i genocid, izazvalo oštre reakcije iz EU. I poslanici Evropskog parlamenta su pozvali šeficu Evropske komisije da ne odlazi u Beograd. U svetlu predstojećih parlamentarnih i opštih izbora u Srbiji i BiH, predsednica Evropske komsije planira da ove zemlje poseti kasnije, rekla je Podesta. Biće ovo šesta turneja po regionu koja je postala tradicija predsednice Evropske komisije uoči objavljivanja godišnjeg paketa izveštaja o napretku zemalja kandidata. "Kao što je predsednica rekla na samitu u junu, naša Unija neće biti kompletna bez Zapadnog Balkana. Tokom razgovora ona će sa partnerima razgovarati o neophodnim koracima na putu ovih zemalja ka Evropskoj uniji, kao i o procesu postepene integracije koji podržava Plan rasta za Zapadni Balkan", rekla je portparolka Podesta. Iako se javno predizborna kampanja navodi kao razlog za zaobilaženje Srbije i Bosne i Hercegovine, nezvanični izvori unutar Evropske komisije potvrdili su za RSE da je veličanje i glorifikacija Ratka Mladića imala važan uticaj na odluku predsednice Evropske komisije Ursule fon der Lajen da ne poseti Srbiju. Isti izvori napominju da već postoji presedan za posete zemljama tokom predizborne kampanje. Prošlog oktobra, na primer, predsednica Evropske komisije posetila je sve države Zapadnog Balkana, iako je na Kosovu i u Severnoj Makedoniji tada bila u toku predizborna kampanja. Jedina razlika u odnosu na ostale posete bila je ta što je u Skoplju i Prištini imala sastanke sa zvaničnicima, ali nije održala konferencije za novinare.

Hiljade ljudi okupile su se u petak u kosovskom glavnom gradu uz znak protesta zbog zatvorskih kazni za ratne zločine koje su ove nedelje Specijalizovana veća Kosova u Hagu izrekla četvrici bivših lidera Oslobodilačke vojske Kosova (OVK). Hašim Tači (Hashim Thaci), Kadri Veselji (Veseli), Jakup Krasnići (Krasniqi) i Redžep Seljimi (Rexhep Selimi), koji su predvodili OVK tokom njenog rata protiv srpskih snaga 1998–99, proglašeni su krivim u sredu pred, kako je takođe poznato, Specijalnom sudu Kosova, po četiri tačke optužnice za ratne zločine. Oni su negirali optužbe i najavili žalbe Apelacionom veću Specijalnog suda na prvostepenu presudu. Njihova zatvorska kazna oštro je kritikovana na Kosovu, gde se smatraju nacionalnim herojima. Institut za istraživanje zločina počinjene tokom rata na Kosovu 1998–99. navodi da je dokumentovao ukupno 12.230 žrtava rata, od kojih ogromnu većinu čine Albanci koje su ubile srpske snage. Protest u petak na koji je pozvala Organizacija ratnih veterana OVK-a predstavlja nastavak protesta koji se na Kosovu održavaju otkako je sud proglasio krivima Tačija, Krasnićija, Redžeija i Seljimija. Na protestu koji se održava na glavnim trgovima prestonice učestvuju i visoki političari, uključujući predsednika Demokratske partije Kosova (DPK) Bedrija Hamzu, poslanike te partije i Alijanse, uključujući Ramuša Haradinaja (Ramush). Demonstranti skandiraju OVK i nose transparente s natpisima protiv odluke suda. Pre protesta, Policija Kosova pozvala je učesnike da poštuju uputstva policijskih službenika, da ne predmete i čvrsta sredstva i da ne koriste maske. Tokom protesta u blizini objekta Misije Evropske unije za vladavinu prava (EULEX) u Prištini, koji je sredom delimično zahvatio požar, bilo je maskiranih učesnika protesta. Tači, bivši predsednik Kosova, pozvao je građane da sačuvaju mir posle osuđujuće presude izrečene njemu i njegovim saborcima. Njegov advokat Luka Mišetić u četvrtak je preneo Tačijevu poruku, u kojoj je zahvalio građanima na podršci i ocenio da je odluka suda nepravedna. Za šta su osuđeni bivši lideri OVK-a?Tači, bivši predsednik Kosova, i Krasnići, bivši predsednik Skupštine Kosova, osuđeni su na po 25 godina zatvora. Veselji, takođe bivši predsednik Skupštine, osuđen je na 18 godina zatvora, dok je Seljimi, bivši poslanik, osuđen na 13 godina. Sudsko veće ih je proglasilo krivično odgovornim za ratne zločine koji obuhvataju proizvoljno lišavanja slobode 385 ljudi, surovo postupanje prema 49 ljudi, mučenja 303 osobe i ubistva 96 ljudi. Prema presudi, žrtve su obuhvatale kosovske Albance koji su smatrani protivnicima OVK-a, pojedince za koje se tvrdilo da su imali veze sa Saveznom Republikom Jugoslavijom ili srpskim vlastima, kao i određene pripadnike etničkih manjina, uključujući određeni broj Roma i Srba. S druge strane, sva četvorica su oslobođeni po šest tačaka optužnice za zločine protiv čovečnosti. ŽalbaTačijev advokat Mišetić izjavio je da će na osuđujuću presudu uložiti žalbu Apelacionom sudu u Hagu, tvrdeći da postoje značajne pravne i činjenične greške koje su "narušile" pravičnost sudskog postupka. Mišetić je napisao da je odbrana tokom čitavog sudskog postupka izražavala zabrinutost u vezi s procesnom pravičnošću, uključujući i "brojna pitanja koja su postavljali članovi sudskog veća, a koja nisu ostavljala utisak nepristrasnosti". Odbrana je, prema njegovim rečima, tvrdila da se nalazi sudskog veća o dokazanoj krivici van razumne sumnje zasnivaju na nedovoljnim dokazima. Tužilaštvo takođe može da uloži žalbu Apelacionom veću, pošto je sudsko veće odbacilo optužbe protiv njih za zločine protiv čovečnosti. Specijalizovana tužiteljka Kimberli Vest (Kimberly West) izjavila je da će njena kancelarija analizirati i te delove presude.

Rusi glasaju za zastupnike Državne dume, dok se nad prvim parlamentarnim izborima u zemlji od invazije 2022. godine nadvijaju rat u Ukrajini, koji traje duže od četiri i po godine, i usporavanje ekonomije. Glasači u pacifičkom regionu Kamčatka, koji je devet vremenskih zona ispred Moskve, započeli su glasanje koje traje od 18. do 20. septembra. Zvanični rezultati o novom sastavu donjeg doma parlamenta, koji broji 450 mjesta, očekuju se do 22. septembra. Predviđa se da će Jedinstvena Rusija, stranka povezana sa Kremljom koja dominira Dumom, kao i zakonodavnim tijelima i regionalnim vladama širom zemlje, zadržati ili povećati svoju većinu. Otkako je predsjednik Vladimir Putin došao na vlast prije više od četvrt vijeka, Kremlj sve više guši neslaganje, marginalizuje političke protivnike i manipuliše izborima, ostavljajući malo prostora za iznenađenja. Istovremeno, jedinoj istaknutoj političkoj stranci koja se protivi ratu zabranjeno je učešće na izborima nekoliko nedelja prije samog glasanja. Usljed straha Kremlja od apatije i frustracije, Putin, koji često optužuje Zapad da želi da oslabi ili uništi Rusiju, pozvao je Ruse da glasaju, nazivajući izbore barometrom podrške ratu. Prema zapadnim procjenama, više od 1,5 miliona ruskih vojnika poginulo je ili ranjeno u ovom sukobu. "Vaš izbor i vaša volja još jednom pokazuju da milioni ljudi stoje iza naših trupa, da smo mi ujedinjen narod povezan zajedničkim vrijednostima, istorijskim sjećanjem i ljubavlju prema otadžbini, te da niko neće uspjeti da nas podijeli ili zastraši, niti da potkopa naš suverenitet ili društveno-politički sistem", rekao je Putin u govoru objavljenom 16. septembra. Ruske okupacione vlasti organizovale su biračka mjesta u dijelovima pet ukrajinskih regiona koje kontroliše Rusija i koje je Moskva proglasila svojom teritorijom. Kijev je osudio taj potez. Iako se ne očekuju dramatične promjene u sastavu Dume, očekivalo se da će Kremlj, kao i moćno tijelo za kreiranje unutrašnje politike poznato kao Predsjednička administracija, pratiti rezultate tražeći naznake o raspoloženju nacije. Iako je sprovođenje anketa javnog mnjenja u Rusiji otežano zbog represivnih mjera kojima su neslaganje sa vlašću ili protivljenje ratu kriminalizovani, nekoliko istraživanja ukazuje na pad popularnosti kako Vladimira Putina, tako i vladajuće stranke Jedinstvena Rusija. Sam Putin je ponovo izabran na funkciju 2024. godine, na izborima čiji je ishod bio unapred poznat i koje su pratili dokazi o izbornim nepravilnostima. Sve veći broj Rusa gubi strpljenje zbog rata, najvećeg sukoba u Evropi od Drugog svjetskog rata. Ukupni ruski gubici premašuju one koje je zemlja pretrpjela u svim ratovima koje je Moskva vodila od 1945. godine. Ukrajinski gubici su ukupno manji, ali i dalje zastrašujuće visoki. Vojni komandanti su konstantno predstavljali ružičastu sliku učinka ruskih trupa na bojnom polju, a Kremlj je više puta sugerisao da je pobeda zagarantovana. Rusi takođe strahuju od mogućnosti nove mobilizacije, slične onoj koju je Putin naredio u septembru 2022. godine. Taj potez, kojim je pozvano 300.000 muškaraca, uglavnom rezervista, šokirao je rusko društvo i doveo do masovnog odlaska stotina hiljada ljudi iz zemlje. U međuvremenu, ekonomija je naglo usporila nakon meseci snažnog rasta podstaknutog državnom potrošnjom na stavke vezane za rat, poput plata vojnika, odšteta za poginule i ulaganja u naoružanje i vojnu opremu. Centralna banka se suočava sa teškoćama u obuzdavanju inflacije, koja je znatno iznad očekivanja. Opsežna ukrajinska kampanja napada dronovima i raketama izazvala je nestašicu goriva širom zemlje i poremetila rad najvećih ruskih onlajn trgovaca. Podeljena i pritisnuta problemima, ruska opozicija pozvala je građane da glasaju za sve kandidate koji se zalažu za antiratne stavove. Međutim, najpoznatijoj liberalnoj političkoj stranci u zemlji, Jabloku, onemogućeno je da istakne kandidate za izbore za Dumu zbog formalno-pravnih razloga. Jabloko je u svojoj kampanji zauzelo antiratni stav, a neka istraživanja javnog mnjenja ukazivala su na značajan porast podrške toj stranci.