Mogućnost nastavka pristupnih pregovora između Beograda i Brisela biće razmatrana i u kontekstu glorifikacije lika i dela osuđenog za genocid, ratne zločine i zločine protiv čovečnosti Ratka Mladića, upozorila je Evropska komisija. "Kao što znate, razgovori o Klasteru 3 trenutno se vode sa državama članicama. I ta rasprava će morati da uzme u obzir i najnovija politička dešavanja kojima smo svedočili", izjavio je na konferenciji za novinare Gijom Mersije (Guillaume Mercier), portparol Evropske komisije nadležan za pitanja proširenja. Evropska komisija se godinama zalaže za nastavak pristupnih pregovora između Evropske unije i Srbije, pri čemu preporučuje otvaranje Klastera 3, za koji se smatra da je Srbija tehnički spremna. Poslednje intenzivno angažovanje na ovom pitanju bilo je pre letnje pauze, kada je Evropska komisija pozivala države članice da postignu saglasnost o otvaranju ovog klastera i time odblokiraju proces pregovora, koji je praktično zastao pre gotovo pet godina. "U julu smo napravili našu procenu u vezi sa Klasterom 3. To je bila tehnička procena različitih reformi i koraka koje je potrebno ispuniti kako bi Klaster 3 bio otvoren. Ta procena je urađena još u julu, na osnovu svih relevantnih elemenata koji su u tom trenutku bili na raspolaganju", objasnio je portparol Mersije. Od decembra 2021. godine Srbija nije otvorila nijedno novo pregovaračko poglavlje. Prvobitno je razlog za to bilo neusaglašavanje sa spoljnom politikom EU, pre svega izostanak uvođenja sankcija Rusiji kao odgovor na agresiju na Ukrajinu, dok je kasnije i stanje vladavine prava dodatno podstaklo skepticizam pojedinih država članica. Situaciju sada dodatno komplikuju dešavanja nakon smrti i sahrane Ratka Mladića, koji je preminuo 27. avgusta u Hagu, a 7. septembra sahranjen u Beogradu uz državne počasti. Predsednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen (Ursula von der Leyen) i predsednik Evropskog saveta Antonio Košta (Antonio Costa) oglasili su se zajedničkom reakcijom, ocenivši "šokantnim" prizore iz Beograda tokom sahrane osuđenog ratnog zločinca Ratka Mladića. "Elementi zvanične podrške, kao i prisustvo pojedinih visokih srpskih zvaničnika na sahrani, duboko su za žaljenje. Oni pokazuju neuspeh u suočavanju sa mračnim poglavljem novije evropske istorije i u suprotnosti su sa vrednostima na kojima se zasniva put Srbije ka Evropskoj uniji", naglasili su u zajedničkoj objavi lideri ključnih evropskih institucija. U međuvremenu, predsednica Evropske komisije uskoro će krenuti na redovnu godišnju turneju po zemljama regiona. I dalje nema potvrde da li će tom prilikom posetiti i Srbiju.

Ministar vanjskih poslova Bosne i Hercegovine Elmedin Konaković donio je odluku da Milan Dulanović, vojni ataše i Darko Maksimović, savjetnik predstavnika BIE (Bezbjednosno-informativna agencija) u Ambasadi Srbije u Bosni i Hercegovini, budu protjerani iz BiH. "Imaju 48 sati od 14 sati da napuste Bosnu i Hercegovinu, poništićemo diplomatsko iskaznice u BiH, pozivamo diplomatski kor da više sa njima ne sarađuju", izjavio je Konaković na vanrednoj konferenciji za novinare, 8. septembra. On je zatražio od Dulanovića i Maksimovića da se "pridržavaju pravila". Konaković je rekao da je odluku donio u skladu s Pravilnikom o proglašavanju nepoželjne i neprihvatljive osobe, koji je Predsjedništvo Bosne i Hercegovine usvojilo 2004. godine. Komentarišući dešavanja u Srbiji tokom proteklih dana u vezi veličanja Ratka Mladića, osuđenog za ratne zločine i genocid u BiH, Konaković je rekao: "Prešli su sve crvene linije što su radili jučer, prekjučer, danima prije", kazao je Konaković. Konaković je saopštio i da je povučena saglasnost na zajedničku deklaraciju o dobrosusjedskim odnosima i regionalnoj saradnji, koja bi trebala biti potpisana 1. oktobra u Crnoj Gori. "Ovakve deklaracije, prazne papire, nećemo potpisivati dok imamo Srbiju koju gledamo ovih dana, Srbiju iz devedesetih, koja nas zaista upozorava da stvari nisu normalne. Smatramo da ovo nije prikladno", kazao je Konaković. Naveo je da je o ovoj odluci obaviještena Vlada Crne Gore. "Sa ovakvom Srbijom, papire i floskule o dobrosusjedskim odnosima nećemo potpisivati dok se ne promijeni stanje u Srbiji", poručio je. Iz kabineta predsjedavajućeg Predsjedništva BiH rekli su za Radio Slobodna Evropa kako još nemaju stav u vezi odluka ministra vanjskih poslova BiH Elmedina Konakovića. Istovremeno, iz Ministarstva vanjskih poslova Srbije još nije odgovoreno na upit Radija Slobodna Evropa o odluci ministra Konakovića. Upitno glasanje u ambasadi BiH u Beogradu 4. oktobraKonaković je dan ranije najavio da će iz Ambasade BiH u Srbiji biti povučeno gotovo cjelokupno diplomatsko osoblje, kao odgovor na postupke zvaničnika Srbije nakon smrti i sahrane osuđenog ratnog zločinca Ratka Mladića. On je kazao da tamo mogu ostati ambasador i konzul, jer o njihovom imenovanju i eventualnom opozivu odlučuje Predsjedništvo BiH, dok će ostalo osoblje biti povučeno. Ministar vanjskih poslova BiH je odluku obrazložio dešavanjima u Srbiji nakon Mladićeve smrti, uključujući sahranu, komemoraciju i poruke koje su se pojavile u javnosti. Na pitanje Radija Slobodna Evropa na koji način će državljani BiH glasati 4. oktobra, na dan održavanja opštih izbora, ukoliko nema diplomatskog osoblja u Beogradu, Konaković je odgovorio: "Uradićemo sve što možemo, učinićemo sve da se održe, ako se ne održe, spreman sam platiti tu cijenu da se neće održati u ambasadi u Srbiji", kazao je Konaković, 8. septembra. U Srbiji je za glasanje prijavljene 2.425 osoba, prema podacima Centralne izborne komisije BiH. Konzularni poslovi trebali bi biti prebačeni na ambasade BiH u Zagrebu i Podgorici. Iako su dvije države prolazile kroz brojne političke i diplomatske krize, uključujući sporove nakon presude Međunarodnog suda pravde, obilježavanja genocida u Srebrenici i političkih tenzija oko Republike Srpske, nije zabilježen slučaj da BiH povuče gotovo kompletno osoblje svoje ambasade u Beogradu. Raniji diplomatski sporoviOdnosi Bosne i Hercegovine i Srbije i ranije su bili opterećeni političkim krizama, ali je povlačenje gotovo kompletnog osoblja ambasade među najozbiljnijim potezima od uspostavljanja diplomatskih odnosa 2000. godine. Najpoznatiji diplomatski spor dogodio se 2007. godine nakon presude Međunarodnog suda pravde po tužbi BiH protiv Srbije za genocid, kada su uslijedile oštre političke reakcije, ali bez prekida diplomatskih odnosa. Novi talas tenzija uslijedio je 2021. godine nakon odluke tadašnjeg visokog predstavnika Valentina Inzka o zabrani negiranja genocida, kada su zvaničnici Srbije i Republike Srpske razmjenjivali oštre poruke sa Sarajevom, ali diplomatska predstavništva nastavila su redovno funkcionisati. Nakon toga, 2024. godine Ujedinjene nacije su usvojile Rezoluciju o Srebrenici, kojom se ukazuje na činjenice iz presuda Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju, Međunarodnog suda pravde i domaćih sudova. Osuđuje se poricanje genocida i veličanje ratnih zločinaca, ali se ne spominje nijedan narod niti država. Rezolucijom je 11. juli proglašen Međunarodnim danom sjećanja na genocid. Donošenju Rezolucije najviše su se protivile Srbija i Rusija.

Vršilac dužnosti premijera Kosova, Aljbin Kurti, reagovao je na ceremoniju sa državnim počastima organizovanu u Srbiji povodom sahrane Ratka Mladića, bivšeg komandanta Vojske Republike Srpske, osuđenog na doživotni zatvor za genocid i ratne zločine. "Slobodan Milošević je s pravom nazvan 'Balkanski kasapin' i ovaj kasapin je imao mnogo noževa, ali Ratko Mladić je bio njegova glavna sjekira, koga zvanični Beograd sada glorifikuje", napisao je Kurti na Facebooku. U julu 1995. godine, snage bosanskih Srba ubile su više od 8.000 bošnjačkih muškaraca i dečaka u Srebrenici. Međunarodni sudovi su masakr nazvali genocidom. Kurti je kritikovao način na koji su srpske institucije pratile Mladića, navodeći upotrebu vladinog aviona, državne zastave, učešće vojske, ministara, sveštenstva i orkestra. "Od sahrane srpskog sveštenika Nikolaja Velimirovića u maju 1991. do sahrane Ratka Mladića u septembru 2026. godine, Srbija organizuje morbidne spektakle za buduće krvoproliće", napisao je. Prema Kurtiju, odavanje počasti Mladiću predstavlja promjenu u načinu na koji se u Srbiji tretira prošlost. "Juče je poricanje bila neadekvatna riječ. Srbija je prešla u državno obožavanje genocida", napisao je Kurti. Vršilac dužnosti ministra inostranih poslova Kosova, Glauk Konjufca, takođe je nazvao odavanje počasti Mladićevom liku činom moralne i političke sramote. Prema njegovim riječima, vojne počasti koje mu je dodijelila Srbija "predstavljaju čin institucionalnog veličanja čovjeka osuđenog za genocid". Mladićev sahranjivanje osudili su i predsjednica Evropske komisije, Ursula fon der Lajen, i predsjednik Evropskog savjeta, Antonio Košta, koji su scene iz Beograda opisali kao "šokantne", a učešće visokih srpskih zvaničnika kao "duboko žalosno". Mladić je sahranjen 7. septembra u Beogradu, uz vojne i državne počasti. Umro je 27. avgusta u Hagu, dok je služio doživotnu kaznu zatvora, i sahranjen je na Topčiderskom groblju u Beogradu. Sahrana je praćena počasnim plotunom i oproštajnim govorima, u kojima je veličana njegova prošlost tokom rata. Komemoracija, vjerska služba i sahrana u Beogradu praćeni su upozorenjima Evropske unije i Sjedinjenih Država da je veličanje osuđenih ratnih zločinaca neprihvatljivo.

Vršilac dužnosti ministra unutrašnjih poslova Kosova, Dželal Svečalja (Xhelal Sveçla), osuđen je 8. septembra na godinu dana uslovnog zatvora, do isteka perioda provjere, za krivično djelo "upotreba oružja ili opasnog vozila". Svečalja iz Pokreta Samoopredeljenje proglašen je 2. septembra krivim za bacanje suzavca na Skupštinu Kosova 21. marta 2018. godine, na dan ratifikovanja sporazuma o demarkaciji granice sa Crnom Gorom. Pred Osnovnim sudom u Prištini, 10. aprila Svečalja se izjasnio da nije kriv po optužbama. Međutim, na sjednici 2. septembra nije bio prisutan u sudnici. Prethodno, na sjednici za odmjeravanje i utvrđivanje kazne, tužilac Valdrin Krasnići predložio je kaznu od dve godine zatvora i novčanu kaznu od 3.000 eura, izvještava medijska istraživačka platforma Betimi për Drejtësi. Prema izmjenjenoj optužnici, Svečlja je optužen za upotrebu suzavca 21. marta u plenarnoj sali Parlamenta, tokom vanredne sjednice. Prema navodima Tužilaštva, on je aktivirao bočicu sa gasom i bacio je u salu nekoliko puta bez upozorenja, ne dajući prisutnima priliku da napuste prostoriju. Povodom optužbi za bacanje suzavca na Skupštinu Kosova u avgustu 2016. godine, vršilac dužnosti ministra inostranih poslova Kosova, Glauk Konjufca, nedavno je oslobođen. Suzavac su koristili poslanici Skupštine Kosova kako bi se suprotstavili nizu političkih dešavanja. Godine 2015, zastupnici Pokreta za nezavisnost Kosova, koji su se protivili sporazumu o normalizaciji odnosa sa Srbijom, bacili su suzavac u plenarnu salu. Kasnije su se i oni iz Alijanse i Socijaldemokratske inicijative pridružili protivljenju sporazumu o demarkaciji granice sa Crnom Gorom, bacajući gas na prostorije Parlamenta.

Vrhovni ukrajinski tužilac rekao je da je podnio ostavku nakon što su istražitelji za borbu protiv korupcije otkrili šemu pronevjere povezanu sa visokim zvaničnikom u tužilaštvu. Ruslan Kravčenko rekao je da je njegova ostavka politička odluka, nagovještavajući da je bio primoran na taj potez. Ranije je javno rekao da neće napustiti posao. "Donio sam odluku svjesno. Ne želim da se pozicija generalnog tužioca koristi kao sredstvo za političku konfrontaciju. Moj stav u vezi sa optužbama ostaje nepromijenjen", napisao je na Telegramu 7. septembra. Ovaj potez je najnoviji u nizu optužbi za korupciju i istraga koje su bacile sjenku na vladu predsjednika Volodimira Zelenskog. Visoki pomoćnik, Andrij Jermak, bio je primoran da podnese ostavku prošle godine dok su istražitelji istraživali shemu koja je uključivala stotine miliona dolara mita od izvođača radova državnoj nuklearnoj kompaniji Energoatom. Mihailo Fedorov, koji je bio ministar odbrane do jula kada je primoran da smijeni, javno i glasno se žalio na korupciju u sektoru odbrane, što su mnogi posmatrači vidjeli kao otvoreni izazov Zelenskom. General Aleksandar Sirski, vrhovni general koji je nadgledao ukrajinsku vojsku, sa kojim se Fedorov sukobio, kasnije je smenjen. Zelenski nije umiješan u skandale, koji su ranije rezultirali ostavkama ili smenjivanjem ministara pravde i energetike. U julu je Zelenski takođe potresao cijelu svoju vladu, smijenivši premijerku Juliju Sviridenko i zamijenivši je šeficom državne energetske kompanije Naftogas. Takođe je zamijenio ambasadorku u Vašingtonu, koja se suočava sa optužbama za korupciju. Ali skandali su umanjili popularnost Zelenskog, a nekoliko anketa pokazuje da zaostaje za nekoliko istaknutih javnih ličnosti. Među njima je najvažniji Valerij Zalužnij, bivši vrhovni general i vrhovni komandant ukrajinske vojske. Sada služi kao ambasador Kijeva u Londonu.

Memorijalni centar Srebrenica-Potočari saopštio je 8. septembra kako očekuje da mreža FARE (Fudbal protiv rasizma u Evropi) uputi Aleksanderu Čeferinu, predsjedniku UEFA-e, preporuku o suspenziji Fudbalskog saveza Srbije (FSS). Do ovoga je došlo nakon što je dan ranije, 7. septembra 2026. FARE podnio formalnu žalbu protiv FK Crvena zvezda zbog prikaza slike Ratka Mladića uz natpis "PRAVAC POTOČARI" na derbiju protiv FK Partizan. Odgovor FSS-a i sankcije prema klubovima u domaćem prvenstvu je izostao, zbog čega je predmet upućen u Nyon. "Memorijalni centar je predmet, uz žalbu FSS-u, uputio na znanje i Čeferinu, Theodoru Theodoridisu, generalnom sekretaru UEFA-e, Martinu Kallenu, izvršnom direktoru UEFA-e, i Piari Powaru, izvršnom direktoru mreže Fare, UEFA-inog dugogodišnjeg partnera za praćenje i prijavljivanje diskriminacije u fudbalu", poručuju iz Memorijalnog centra. Iz Memorijalnog centra navode da su i ranije sankcije FSS-a i UEFA-e prema Crvenoj zvezdi bile nedovoljne da spriječe ponavljanje sličnih incidenata, podsjećajući na raniji transparent "Generale, večna slava i hvala" prikazan nakon utakmice protiv Viktorije Plzenj, koji je klub takođe podijelio na svojim zvaničnim kanalima. Iz Memorijalnog centra Srebrenica navode da će, ukoliko FSS ne pokrene efikasan disciplinski postupak u razumnom roku, tražiti da UEFA slučaj razmotri u vlastitoj nadležnosti, pozivajući se na član 29(4) Disciplinskog pravilnika UEFA-e, koji predviđa nadležnost UEFA-e kada nacionalni savez ne procesuira ozbiljno kršenje statutarnih ciljeva ili ga procesuira na neprimjeren način. "Dobili smo uvjeravanja da će FARE (Football Against Racism in Europe) preporučiti suspenziju Fudbalskog saveza Srbije. FARE je nevladina mreža koja od 2001. sarađuje sa UEFA-om na praćenju i prijavljivanju rasizma i diskriminacije na utakmicama, uključujući sistem posmatrača (Fare Observer System) koji prikuplja dokaze za UEFA-ine disciplinske postupke. FARE je ranije, kroz svoje mjesečne izvještaje o incidentima, već upozoravao na obrazac veličanja Ratka Mladića na utakmicama u Srbiji i Bosni i Hercegovini", zaključuju iz Memorijalnog centra Srebrenica. Evropska fudbalska unija ranije je kaznila Crvenu zvezdu iz Beograda i Borac iz Banjaluke zbog rasističkog ponašanja njihovih navijača pošto je na utakmicama tih klubova u evropskim takmičenjima odavana počast Ratku Mladiću, osuđenom zbog genocida i drugih ratnih zločina. Disciplinska komisija UEFA-e saopštila je 4. septembra da je Crvenoj zvezdi izrečena novčana kazna od skoro 100.000 eura zbog rasističkog ponašanja i neprikladnog skandiranja, kao i zabrana prodaje ulaznica njenim navijačima za naredno gostovanje u evropskom takmičenju. Tokom utakmice navijači beogradskog kluba istakli su transparente "Generale, velika slava i hvala", uz skandiranje imena Ratka Mladića, a nakon toga je FK Crvena zvezda na svojim zvaničnim profilima na društvenim mrežama objavila fotografije na kojima su sporni transparenti jasno vidljivi. Zbog rasističkog i/ili diskriminatorskog ponašanja navijača Zvezda je kažnjena s 40.000 eura, dok je zbog prenošenja poruke koja nije prikladna za sportski događaj kažnjena s 50.000 eura. Klub je kažnjen i s 8.250 eura zbog nedoličnog ponašanja ekipe na gostovanju u Plzenju.

Portparol turskog ministarstva inostranih poslova Ondžu Kečeli o sahrani Ratka Mladića 7. septembra u Beogradu naveo je kako je zloupotreba ceremonije "neprihvatljivo poricanje ratnih zločina". "Iskorišćavanje sahrane Ratka Mladića - koga su međunarodni sudovi pravosnažno osudili za genocid, zločine protiv čovečnosti i ratne zločine - na način koji predstavlja poricanje počinjenih teških zločina i pretrpeljene ljudske patnje je neprihvatljivo. Odbacivanje tih sudskih odluka ili pokušaj glorifikacije osuđenih počinilaca produbljuje bol žrtava i njihovih voljenih, istovremeno potkopavajući odlučne napore ka miru i pomirenju u regionu koji se ulažu godinama", napisao je Kečeli na mreži X. Naveo je kako je "Balkanu potrebno izvlačenje neophodnih pouka iz prošlosti kako bi se zajednički izgradila mirna i prosperitetna budućnost. Ovom prilikom, s poštovanjem odajemo počast svim nevinim žrtvama stradalim tokom rata u Bosni, a posebno žrtvama genocida u Srebrenici, i saosećamo sa bolom njihovih najbližih". Ratku Mladiću, nekadašnjem komandantu Vojske Republike Srpske, koji je umro u Hagu 27. avgusta služeći kaznu doživotnog zatvora zbog genocida i ratnih zločina, opelo je služio patrijarh srpski Porfirije uz sasluženje vladika Srpske pravoslavne crkve (SPC). Među onima koji su odali poštu Mladiću bili su i srpski ministri, članica Predsjedništva BiH Željka Cvijanović, lider vladajuće koalicije u Republici Srpskoj Milorad Dodik, sin predsjednika Srbije Danilo Vučić, ruski ambasador Aleksandar Bocan-Harčenko. Među okupljenima u Beogradu su se, također, mogli vidjeti gradonačelnik Banjaluke Draško Stanivuković, kao i članovi ogranka ruske bajkerske grupe "Noćni vukovi", poznate po podršci Kremlju. Komemoraciju, opelo i sahranu u Beogradu pratila su upozorenja iz Evropske unije i Sjedinjenih Američkih Država o neprihvatljivosti veličanja osuđenih ratnih zločinaca.

Predsednica Evropske komisije (EK) Ursula fon der Lajen (von der Leyen) i predsednik Evropskog saveta Antonio Košta (Antonio Costa) oglasili su se zajedničkom reakcijom, ocenivši "šokantnim" prizore iz Beograda tokom sahrane osuđenog ratnog zločinca Ratka Mladića. "Elementi zvanične podrške, kao i prisustvo pojedinih visokih srpskih zvaničnika na sahrani, duboko su za žaljenje. Oni pokazuju neuspeh u suočavanju sa mračnim poglavljem novije evropske istorije i u suprotnosti su sa vrednostima na kojima se zasniva put Srbije ka Evropskoj uniji", naglasili su u zajedničkoj objavi lideri ključnih evropskih institucija. Podsetivši da je Ratko Mladić bio osuđeni ratni zločinac, odgovoran za genocid, ratne zločine i zločine protiv čovečnosti, fon der Lajen i Košta poručili su da su njihove misli sa svim žrtvama zločina počinjenih u zemljama bivše Jugoslavije. Ova zajednička objava vidljivo se razlikuje od stava koji je Evropska komisija imala 7. septembra, na dan Mladićeve sahrane. Glavna portparolka EK, Paula Pinjo (Paula Pinho), izjavila je tada da Mladić "nije sahranjen uz državne počasti". Izjavu portparolke osudili su brojni politički akteri kako u Briselu, tako i u regionu. Bivši komandant Vojske Republike Srpske (RS) Ratko Mladić, kojeg je Haški tribunal osudio za genocid i druge ratne zločine u Bosni i Hercegovini, sahranjen je 7. septembra u Beogradu uz vojne i državne počasti. Mladić je preminuo 27. avgusta u Hagu, tokom izdržavanja doživotne zatvorske kazne, a ukopan je na beogradskom Topčiderskom groblju. Sahranjen je uz počasnu salvu i oproštajne govore članova njegove porodice i bivših saradnika, u kojima je veličana njegova ratna prošlost. U prisustvu političkog vrha entiteta RS i zvaničnika Srbije, kao i pripadnika Srpske pravoslavne crkve i Vojske Srbije, okupljeni su uzvikivali Mladićevo ime, ispraćajući kovčeg aplauzom i pesmom. Komemoraciju, opelo i sahranu u Beogradu pratila su upozorenja iz Evropske unije i Sjedinjenih Američkih Država (SAD) o neprihvatljivosti veličanja osuđenih ratnih zločinaca.

Ruske snage su tokom noći 8. septembra izvele veliki napad dronovima i raketama na Kijev, ubivši najmanje dvije osobe, dok je Moskva nastavila napade na grad nakon trodnevne pauze i nekoliko sati nakon što su američki izaslanici napustili ukrajinski glavni grad. Dopisnik Radija Slobodna Evropa Marjan Kušnir izvještavao je s mjesta napada, prikazujući posljedice napada balističkim raketama. Rekao je da se u gradu oglašava upozorenje na vazdušni napad dok pristižu novi dronovi. Ukrajinsko ratno vazduhoplovstvo je saopštilo da je Rusija preko noći lansirala desetine balističkih i krstarećih raketa i više od 160 dronova. Ruski predsjednik Vladimir Putin naredio je pauzu u napadima na ukrajinski glavni grad dok su izaslanici američkog predsjednika Donalda Trumpa, Steve Witkoff i Jared Kushner, posjetili Moskvu i Kijev tokom vikenda. Ukrajinska hitna služba izvijestila je da se broj ranjenih popeo na 10, dok je gradonačelnik Kijeva Vitalij Kličko rekao da je petero ozlijeđenih hospitalizirano, od kojih su dvoje u teškom stanju. Spasilačke operacije su bile u toku, dok je iznad grada proglašena uzbuna za vazdušnu opasnost zbog prijetnje napada dronovima. Ukrajinski ministar inostranih poslova Andrij Sibiha osudio je napad pozivajući saveznike da "djeluju i povećaju pritisak na agresora". Rusko Ministarstvo odbrane potvrdilo je "masovni" noćni napad na Kijev i okolnu regiju, tvrdeći da je ciljao ukrajinske odbrambene i vojne logističke objekte. Ruska državna novinska agencija TASS ranije je izvijestila da je istekao trodnevni moratorijim na napade na Kijev. Tokom vikenda su prvi put Witkoff i Kushner zajedno otputovali u Kijev na razgovore s ukrajinskim predsjednikom Volodimirom Zelenskim, nakon što su se prethodnog dana sastali s Putinom u Moskvi. Witkoff, koji se osam puta sastao s Putinom, opisao je razgovore kao konstruktivne i rekao da je Washington čuo "nove ideje" iz Moskve. Kushner je rekao da Sjedinjene Države rade na širem "mirovnom paketu". Zelenski je, sa svoje strane, nazvao svoje razgovore s Amerikancima "vrlo značajnim" i rekao da je Ukrajina spremna krenuti prema trilateralnim razgovorima u kojima učestvuje Kijev, Washington i Moskva. Savjetnici za nacionalnu sigurnost iz Velike Britanije, Francuske i Njemačke takođe su se pridružili dijelu razgovora u Kijevu. Witkoff je rekao da prisutnost evropskih zvaničnika pokazuje da je "saradnja ključna" za postizanje rješenja. Ukrajina je već signalizirala da je spremna za još jedan trilateralni sastanak. Zelenski je rekao da Kijev želi učiniti sve što je moguće kako bi se takvi razgovori u kojima učestvuju Ukrajina, Sjedinjene Države i Rusija održali. Putin je rekao da bi se takav sastanak mogao održati tek nakon što se postigne dogovor.

Iransko-američki državljanin Kamran Hekmati pušten je iz ozloglašenog teheranskog zatvora Evin, rekli su izvori za Radio Farda (Iranski servis RSE), ali ne može da izađe iz zemlje zbog zabrane putovanja. Iranske vlasti još nisu zvanično potvrdili da je Hekmati pušten iz zatvora. Veruje se da je Hekmati, koga je američki državni sekretar Marko Rubio u martu označio kao nepravedno pritvorenu osobu, pušten iz zatvora u subotu. O njegovom puštanju je takođe izvestio izraelski list The Jerusalem Post koji se pozvao na iranske izvore. Heketi (71) ušao je u Iran s iranskim pasošem u maju 2025. da poseti rođake, a vlasti su ga pritvorile dva meseca kasnije. Revolucionarni sud u Teheranu ga je potom osudio na četiri godine zatvora zbog odlaska u Izrael na versku ceremoniju više od decenije ranije. Nosiocima iranskih pasoša zabranjen je odlazak u Izrael. Njegova kazna je kasnije smanjena na dve godine posle promene zakona koji reguliše takva putovanja. Hekmatijeva porodica je više puta izrazila zabrinutost zbog njegovog zdravlja, navodeći da ima agresivan rak bešike i da mu je uskraćen pristup odgovarajućem specijalizovanom lečenju u zatvoru. Ovaj slučaj je jedan od nekoliko koji uključuju dvojne državljane SAD i Irana koji su arbitrarno uhapšeni i Iranu kako bi se njihov slučaj koristio kao diplomatska poluga protiv Zapada, prakse koju kritičari nazivaju "talačkom diplomatijom". Dena Karari, takođe s dvojnim državljanstvom Irana i SAD, bila je kratko pritvorena u Širazu 2024. i puštena uz kauciju, ali joj je zabranjeno da ode iz Irana oko 19 meseci. Ona se suočila s optužbama koje uključuju "saradnju s neprijateljskom vladom" i špijunažu, ali joj je na kraju dozvoljeno da ode iz Irana u julu ove godine. Ubrzo posle njenog odlaska, sud u Zahedanu ju je osudio u odsustvu i izrekao joj kaznu zatvora od pet godina. Reza Valizadeh, bivši dopisnik Radija Farda, i dalje je zatvoren u Evinu. U snimljenom telefonskom pozivu iz zatvora prošlog juna, on je apelovao na vladu SAD da obezbedi medicinsku pomoć za njega i druge pritvorene Amerikance, navodeći da četvoro američkih državljana koji su zatvoreni u Evinu pate od raznih bolesti bez pristupa pravoj medicinskoj nezi. Valizadeh je podneo ostavku u RSE u novembru 2022. i vratio se u Iran u martu 2024. da vidi svoju porodicu, a uhapšen je u septembru te godine. Osuđen je za "saradnju s neprijateljskom američkom vladom" i izrečen mu je kazna od 10 godina zatvora, uz zabranu boravka u Teheranu i susednim provincijama, zabranu putovanja i dvogodišnju zabranu pridruživanja političkim strankama ili grupama. Njegova žalba je odbijena.

Budućnost Bosne i Hercegovine ne može se graditi na osnovu veličanja onih koji su odgovorni za najteže zločine iz prošlosti, navela je Kancelarije visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini (OHR), nakon sahrane Ratka Mladića, osuđenog za genocid i ratne zločine u Bosni i Hercegovini. OHR na mreži X podsjeća da "budućnost u kojoj vlada mir, prosperitet i međusobno razumijevanje mora biti utemeljena na poštovanju dostojanstva svake žrtve i poštovanju istine, uključujući i činjenice utvrđene pred međunarodnim i domaćim sudovima". "Ratko Mladić bio je osuđeni ratni zločinac koji je preminuo služeći kaznu doživotnog zatvora. Međunarodni krivični tribunal za bivšu Jugoslaviju proglasio ga je krivim za genocid u Srebrenici i zločine protiv čovječnosti. Ove osuđujuće presude potvrđene su i u žalbenom postupku", ističe se u objavi. OHR navodi da "veličanje osuđenih ratnih zločinaca, kao i negiranje genocida i drugih ratnih zločina, stvaraju podjele, nanose dodatnu bol žrtvama i njihovim porodicama, te ugrožavaju proces pomirenja". Dodaje se i kako OHR izražava solidarnost sa svim žrtvama, preživjelima i njihovim porodicama. Bivši komandant Vojske Republike Srpske (RS) Ratko Mladić, kojeg je Haški tribunal osudio za genocid i druge ratne zločine u Bosni i Hercegovini, sahranjen je 7. septembra u Beogradu uz vojne i državne počasti. Mladić je preminuo 27. augusta u Hagu, tokom izdržavanja doživotne zatvorske kazne, a ukopan je na beogradskom Topčiderskom groblju. Sahranjen je uz počasnu salvu i oproštajne govore članova njegove porodice i bivših saradnika, u kojima je veličana njegova ratna prošlost. U prisustvu političkog vrha entiteta RS i zvaničnika Srbije, te pripadnika Srpske pravoslavne crkve i Vojske Srbije, okupljeni su uzvikivali Mladićevo ime, ispraćajući kovčeg aplauzom i pjesmom. Komemoraciju, opelo i sahranu u Beogradu pratila su upozorenja iz Evropske unije i Sjedinjenih Američkih Država (SAD) o neprihvatljivosti veličanja osuđenih ratnih zločinaca. Evropska komesarka za proširenje Marta Kos otkazala je prethodno planiranu posjetu Srbiji, navodeći navela kako je veličanje osuđenog za ratne zločine i genocid "nespojivo s vrijednostima na kojima se temelji put ka Evropskoj uniji". Na dan Mladićeve sahrane, američki kongresmeni Greg Murphy i Marc Veasey posjetili su Srebrenicu kako bi odali počast više od 8.300 žrtava genocida iz 1995. godine, potvrđujući predanost očuvanju istine i promovisanju odgovornosti, saopćila je američka ambasada u BiH. Krivičnim zakonom u BiH kažnjivo je javno negiranje genocida, zločina protiv čovječnosti i ratnih zločina utvrđenih pravosnažnim presudama, kao i veličanje osuđenih ratnih zločinaca. Za ta djela predviđena je kazna zatvora do pet godina.

Ministar vanjskih poslova Bosne i Hercegovine Elmedin Konaković najavio je 7. septembra da će iz Ambasade BiH u Srbiji biti povučeno gotovo cjelokupno diplomatsko osoblje, kao odgovor na postupke zvaničnika Srbije nakon smrti i sahrane osuđenog ratnog zločinca Ratka Mladića. Konaković je rekao da u Beogradu mogu ostati samo ambasador i konzul, jer o njihovom imenovanju i eventualnom opozivu odlučuje Predsjedništvo BiH, dok će ostalo osoblje biti povučeno. Konzularni poslovi trebali bi biti prebačeni na ambasade BiH u Zagrebu i Podgorici. Odluku je obrazložio dešavanjima u Srbiji nakon Mladićeve smrti, uključujući sahranu, komemoraciju i poruke koje su se pojavile u javnosti. "Da mogu, odmah danas bih prekinuo diplomatske odnose sa Srbijom. Ono što mogu, radit ću na tome da odnose smanjim na najmanje moguće", poručio je Konaković. Konaković je rekao da ga "nije iznenadilo" prisustvo zvaničnika Republike Srpske na sahrani Ratka Mladića u Beogradu, najavivši da će tražiti sankcije "na svim adresama" za pojedince koji su prisustvovali tom događaju, uključujući i članicu Predsjedništva BiH Željku Cvijanović. Ministar spoljnih poslova Srbije Marko Đurić na Fejsbuku je u reakciji na Konakovićevu najavu optužio šefa diplomatije BiH za "licemerje" i naveo da on treba "najpre (da) izgovori imena srpskih žrtava, osudi zločine nad njima i objasni zašto se u Sarajevu i dalje slave osuđeni komandanti". Šef bh. diplomatije ocijenio je da je "posljednji alarm za uzbunu" bila poruka "Pravac Potočari" istaknuta na utakmici Crvene zvezde, navodeći da takvi događaji predstavljaju nastavak veličanja ratnih zločina i njihovih počinilaca. Tokom derbija Crvene zvezde i Partizana 6. septembra, navijači na sjevernoj tribini stadiona Rajko Mitić istakli su veliku sliku Ratka Mladića uz natpis: "Pravac Potočari". Njegova slika je ostala izložena na sjevernoj tribini tokom cijele utakmice. Konaković je najavio i diplomatsku ofanzivu prema Evropskoj uniji i drugim međunarodnim partnerima, uključujući slanje više nota i pisama kojima će, kako je rekao, tražiti jasnu reakciju na odnos Srbije prema presuđenim ratnim zločinima. Prema njegovim riječima, Bosna i Hercegovina više neće pasivno odgovarati na pokušaje revizije činjenica o ratnim zločinima, te će diplomatskim kanalima intenzivnije predstavljati, kako je naveo, istinu o događajima iz proteklog rata. Ko je iz BiH otišao na ispraćaj Mladića?Posmrtnom ispraćaju ratnog zločinca Ratka Mladića u Beogradu prisustvovali su najviši zvaničnici bh. entiteta Republika Srpska- članica Predsjedništva Bosne i Hercegovine Željka Cvijanović, entitetski predsjednik i premijer, Siniša Karan i Savo Minić, Nenad Stevandić, predsjednik Skupštine RS, te više ministara entitetske vlade. Počast Mladiću odali su i Milorad Dodik, predsjednik Saveza nezavisnih socijaldemokrata, te gradonačelnik Banjaluke, Draško Stanivuković, te predstavnici opozicione Srpske demokratske stranke Branko Blanuša i Marinko Božović. Međunarodna upozorenja zbog veličanja MladićaIz Delegacije EU u BiH upozoreno je 7. septembra kako je "bilo kakvo veličanje ratnih zločinaca, negiranje genocida i revizionizam u suprotnosti s najosnovnijim evropskim vrijednostima i za njih nema mjesta niti u EU niti u zemljama kandidatima za članstvo u EU". Na sahranu uz vojne i državne počasti prethodno su reagovali američki senatori Jeanne Shaheen, Chuck Grassley i Keith Self, koji su pozvali vlasti u Srbiji i Republici Srpskoj da se distanciraju od ceremonije. "Ratko Mladić bio je ratni zločinac i arhitekta genocida u Srebrenici, u kojem je ubijeno više od 8.000 bošnjačkih muškaraca i dječaka“, naveli su senatori u zajedničkoj izjavi, upozoravajući da bi veličanje njegove smrti predstavljalo skrnavljenje sjećanja na žrtve i test spremnosti Srbije i Republike Srpske da raskinu s nasljeđem ratnih zločina. Evropska komesarka za proširenje Marta Kos otkazala je prethodno planiranu posjetu Srbiji, ocijenivši da je veličanje osobe osuđene za ratne zločine i genocid u Bosni i Hercegovini nespojivo s vrijednostima na kojima počiva evropski put. Bivši komandant Vojske Republike Srpske (RS) Ratko Mladić, kojeg je Haški tribunal osudio za genocid i druge ratne zločine u Bosni i Hercegovini, sahranjen je u Beogradu u ponedjeljak, 7. septembra, uz najavljene vojne i državne počasti. Mladiću je u subotu, 5. septembra, u Domu Vojske Srbije u Beogradu održana komemoracija, uz prisustvo, između ostalih, ministra pravde Srbije Nenada Vujića i predsjednika RS, Siniše Karana. Inače, u danima nakon Mladićeve smrti, u pojedinim gradovima u Srbiji i bh. entitetu Republika Srpska, održani su skupovi u znak sjećanja na njega, a najveći skup je održan u Banjaluci 1. septembra. Takođe, u narativima beogradskih i banjalučkih medija, Mladić je prikazan kao žrtva Tribunala, koji nije htio da ga pusti na liječenje u Srbiju, dok se njegova presuda i žrtve gotovo ni ne spominju.

Vlada Srbije u ponedeljak je usvojila predlog premijera Đura Macuta da se predsedniku države uputi poziv za raspuštanje Narodne skupštine, što je procedura koja prethodi raspisivanju izbora. Prema Ustavu Srbije, predsednik može, na obrazloženi predlog Vlade, raspustiti Narodnu skupštinu. Macut je u obraćanju na vanrednoj sednici Vlade rekao da su izbori prilika da se učvrste institucije, spuste tenzije u društvu i politička borba s ulica vrati u institucije. Istovremeno sa raspuštanjem Narodne skupštine predsednik Republike raspisuje izbore za narodne poslanike, tako da se izbori okončaju najkasnije za 60 dana od dana raspisivanja. Vanredne izbore od maja 2025. godine zahtevaju studenti u blokadi, koji su mesecima predvodili antivladine demonstracije sa kojih se tražila odgovornost za smrt 16 ljudi na Železničkoj stanici u Novom Sadu. Macut je rekao da Vlada, "posebno uvažavajući činjenicu da su u delu javnosti prisutni zahtevi za raspisivanje novih, vanrednih izbora", predlaže predsedniku Aleksandru Vučiću da raspusti Skupštinu i raspiše izbore za narodne poslanike, saopštila je Vlada Srbije. Predstavnici vlasti su u više navrata najavljivali njihovo raspisivanje, dok je predsednik Vučić izjavio i da će se povući sa predsedničke funkcije, pre isteka mandata u aprilu 2027. godine. Narodna skupština koja je raspuštena vrši samo tekuće ili neodložne poslove, određene zakonom. Parlamentarne izbore prethodno je najavio Vučić koji je rekao da će biti održani 18. ili 25. oktobra, dok se o ovom drugom datumu sve češće spekuliše u javnosti i medijima Zakonom je predviđeno da parlamentarne izbore raspisuje predsednik države i da od dana raspisivanja do dana održavanja ne sme da prođe manje od 45, niti više od 60 dana. Prethodni parlamentarni izbori održani su u decembru 2023. Obeležili su ih navodi opozicije, nevladinih organizacija i međunarodnih posmatrača o ozbiljnim nepravilnostima, pritiscima na birače, zloupotrebi javnih resursa i funkcionerskoj kampanji. Dok vlast tvrdi da su izborni uslovi od tada unapređeni u skladu sa preporukama Kancelarije OEBS-a za demokratske institucije i ljudska prava (ODIHR), deo domaćih organizacija ocenjuje da ključni problemi nisu rešeni. Poslednji lokalni izbori koji su u martu 2026. održani u 10 opština u Srbiji protekli su uz incidente, fizičke sukobe, prisustvo policije na ulicama i optužbe za brojne nepravilnosti. Posmatračka misija Kongresa lokalnih i regionalnih vlasti Saveta Evrope (SE) saopštila je da su članovi njihove delegacije bili svedoci nasilja u skoro svim opštinama koje su posetili tokom održavanja lokalnih izbora. Istovremeno, OEBS je zabeležio i "nezapamćen" nivo napada na novinare. Vladajuća Srpska napredna stranka proglasila je tada pobedu u svih 10 opština i odbacila sve kritike i optužbe za nepravilnosti.

Predsednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen (von der Leyen) sljedećeg mjeseca putuje u zemlje Zapadnog Balkana, potvrđeno je iz ove institucije. Međutim, nema potvrde da li će u okviru turneje posetiti i Srbiju. "Izbegavanje Srbije u okviru turneje je opcija koja se ne isključuje", kazao je jedan visokorangirani zvaničnik Evropske komisije za Radio Slobodna Evropa (RSE), pod uslovima anonimnosti. Da sve zemlje regiona možda neće biti obuhvaćene agendom nagovestila je i portparolka Komisije. "Mogu da potvrdim da će, kao i svake godine, predsednica posetiti Zapadni Balkan. Program se još uvek kreira i, stoga, nisam u mogućnosti da potvrdim koje će zemlje biti uključene, odnosno da li će sve zemlje Zapadnog Balkana biti obuhvaćene programom. Još uvek radimo na programu", izjavila je na konferenciji za novinare portparolka Evropske komisije Paola Pinjo. Predsednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen trebalo bi u oktobru da krene na redovnu godišnju turneju po Zapadnom Balkanu, tokom koje tradicionalno posećuje sve zemlje regiona, uključujući Srbiju. Međutim, ovog puta upravo Srbija može predstavljati problem. Ako dođe do posete Srbiji, bilo bi to samo nekoliko nedelja nakon sahrane Ratka Mladića, međunarodno osuđenog za genocid, ratne zločine i zločine protiv čovečnosti. Takođe, to bi bio period moguće predizborne kampanje, budući da postoje nagoveštaji da bi vanredni izbori mogli biti raspisani uskoro, kao i potvrde da su aktivisti i opozicioni političari bili mete špijunskog softvera uoči mogućih ključnih izbornih ciklusa. Iz redova Evropskog parlamenta već postoje pozivi da ona ovog puta ne poseti Srbiju. Ranije je evropska komesarka za proširenje Marta Kos otkazala posetu Beogradu. Ona je 4. septembra, saopštila da je veličanje Ratka Mladića, osuđenog za ratne zločine i genocid u Bosni i Hercegovini, nakon njegove smrti, "nespojivo sa vrednostima na kojima se temelji put ka Evropskoj uniji". Kos je otkazala posjetu u jeku intenziviranja glorifikacije njegovog lika i dela i nakon višednevnih najava da bi mogla biti organizovana državna sahrana. Bivši komandant Vojske Republike Srpske (RS) Ratko Mladić, kojeg je Haški tribunal osudio za genocid i druge ratne zločine u Bosni i Hercegovini, bit će sahranjen u Beogradu u ponedjeljak, 7. septembra, uz vojne i državne počasti. Na dan Mladićeve sahrane, američki kongresmeni Greg Murphy i Marc Veasey posjetili su Srebrenicu kako bi odali počast žrtvama za više od 8.300 žrtava genocida iz 1995. godine, potvrđujući predanost Amerike očuvanju istine i promovisanju odgovornosti, saopćila je američka ambasada u BiH. Mladić je preminuo 27. augusta u Hagu, gdje je izdržavao kaznu, u 85. godini, a bit će sahranjen na Topčiderskom groblju u Beogradu. Haški tribunal osudio je Mladića na doživotni zatvor 8. juna 2021. Utvrđeno je da je kriv za genocid počinjen nad oko 8.000 Bošnjaka u Srebrenici, zaštićenoj zoni UN-a, u ljeto 1995. godine.