Vršilac dužnosti premijera Kosova Albin Kurti kaže da bi iskopavanja na lokaciji gdje su pronađeni ljudski posmrtni ostaci za koje se sumnja da pripadaju osobama nestalim tokom rata 1998-99. mogla trajati mjesecima zbog njihove rasutosti i zahtjevnog terena. U obraćanju medijima tokom posjete mjestu iskopavanja u selu Mali Kaluđer na sjeveru zemlje, Kurti je rekao da bi međunarodna zajednica trebala usloviti Srbiju da otvori arhive, što bi pomoglo u rasvjetljavanju sudbine oko 1.600 osoba koje se još vode kao nestale. Iskopavanja u opštini Zubin Potok počela su ranije ove sedmice nakon gotovo dvogodišnje istrage i hapšenja dvojice osumnjičenih koje su provele kosovske vlasti. Policija je kasnije saopštila da je pronašla dokaze da je jedan od uhapšenih u Zubinom Potoku bio aktivni pripadnik Vojske Jugoslavije. Vlasti su prije nekoliko dana potvrdile da su posmrtni ostaci pronađeni u Malom Kaluđeru ljudskog porijekla. "Sada će ova iskopavanja trajati još mnogo sedmica, možda čak i mnogo mjeseci, budući da su pronađene kosti rasute i nalaze se na rubu potoka, koji je najvjerovatnije u proljetnom periodu snažan, pa tijela, čak i ako su bila ukopana na istom mjestu, možda više nisu tamo", rekao je Kurti u subotu dok je obilazio iskopavanja. Kurti je optužio Srbiju da ne samo da ne želi sarađivati, nego i da privodi ljude koji pružaju informacije o mogućim lokacijama masovnih grobnica. "Svi smo svjedoci da Srbija hapsi Srbe koji su prije više od dvije decenije UNMIK-u i međunarodnim organizacijama govorili o zločinima Srbije, i to pod optužbom za špijunažu", rekao je Kurti. Kazao je da Srbija, umjesto da otvori arhive policije, vojske i paravojnih snaga koje su počinile ratne zločine na Kosovu, "optužuje, hapsi i, moglo bi se reći, kažnjava sve one koji daju bilo kakve informacije pod optužbom za špijunažu". Iako se pitanje prisilnih nestanaka prvenstveno smatra humanitarnim pitanjem, Srbija do sada nije omogućila potpuni pristup dokumentima institucija koje su djelovale tokom rata na Kosovu, uprkos obećanjima o saradnji i razmjeni podataka. Kurti je govorio o hapšenju 46-godišnjeg muškarca s inicijalima R.T. u Kraljevu, u centralnoj Srbiji. Novinska agencija Tanjug objavila je da je uhapšen zbog sumnje na špijunažu i emitovala snimke njegovog privođenja. Ministarstvo unutrašnjih poslova Srbije, Bezbjednosno-informativna agencija i Više javno tužilaštvo u Kraljevu nisu odgovorili na upit Radija Slobodna Evropa u vezi s hapšenjem R.T.-a, niti su zvanično potvrdili tu informaciju. Prema medijskim navodima, R.T. je osumnjičen da je duže vrijeme sarađivao s obavještajnom službom na Kosovu. Također se navodi da je uhapšeni prikupljao i dostavljao podatke o aktivnostima bivših i sadašnjih pripadnika Vojske Srbije, Ministarstva unutrašnjih poslova Srbije i drugih bezbjednosnih struktura srbijanske države. Međutim, vršilac dužnosti ministra rada, porodice, socijalne zaštite i vrijednosti oslobodilačkog rata Kosova Andin Hoti tvrdi da je R.T., koji je iz Istoga, uhapšen u Srbiji nakon što je pomogao u otkrivanju masovne grobnice na Kosovu. Fond za humanitarno pravo Kosova i Fond za humanitarno pravo Srbije saopštili su da provjera informacija o masovnoj grobnici u Zubinom Potoku traje više od dvije decenije. U njihovim saopštenjima je navedeno da je informacija o mogućoj masovnoj grobnici u tom selu javno dostupna od 7. januara 2013. godine, kada je dnevni kosovski list na albanskom jeziku Zeri (Zëri) objavio izjavu R.T. o ubistvu 23 albanska civila i tajnom ukopu njihovih tijela u dolini sela Mali Kaluđer. R.T. je, prema navodima, dao izjavu istražiteljima UNMIK-a i Kosovske policije 7. februara 2003. godine. Kurti je u međuvremenu ponovio da bi posmrtni ostaci pronađeni u selu u opštini Zubin Potok mogli pripadati grupi od 23 Albanca koji su nestali na tom području 1999. godine. "Moramo sačekati DNK analize, ali je najvjerovatnije riječ o Albancima poznatim kao grupa intelektualaca, njih 23, koji su prije 27 godina, 19. aprila, bili pritvoreni, oteti i strijeljani od neprijateljskih snaga Srbije", rekao je Kurti. Institut za zločine počinjene tokom rata na Kosovu objavio je 29. jula preliminarni izvještaj u kojem se navodi da je dokumentovano 12.230 žrtava rata na Kosovu, u periodu od 1. januara 1998. do 20. juna 1999. godine. Više od 1.500 osoba, većinom Albanaca, i dalje se vodi kao nestalo, dok su posmrtni ostaci nestalih pronađeni u nekoliko masovnih grobnica u Srbiji. Ranije ove godine Kosovo je podiglo optužnicu u odsustvu protiv 21 osumnjičenog za prisilno protjerivanje više od 800.000 albanskih civila s Kosova tokom rata.

Požari koje širi snažan vjetar gore na više područja Grčke, uključujući i okolinu Atine, gdje su u toku velike vatrogasne operacije i hitne evakuacije, dok su se uslovi ponovo pogoršali u dijelovima Španije i Francuske. Evropu su ovog ljeta pogodili razorni šumski požari nakon niza uzastopnih rekordnih toplotnih valova i dugotrajnog nedostatka padavina. U Francuskoj i Španiji uništena su sela, a stotine hiljada ljudi bili su primorani napustiti svoje domove i turistički smještaj. Požari, koje su dodatno raspirivali olujni vjetrovi, izbili su širom Grčke. U Francuskoj je požar koji je bio stavljen pod kontrolu u planinskom jugoistočnom dijelu ponovo buknuo i zahvatio preko hiljadu hektara u roku od šest sati. Gotovo 2.500 ljudi evakuisano je tokom noći, a vatrogasci su dobili pojačanja jer se očekuje jačanje vjetra, što bi moglo dodatno otežati gašenje požara. Španija je nastavila borbu s nekoliko žarišta požara, dva dana nakon što je vlada proglasila kraj nacionalne vanredne situacije izazvane velikim požarima u centralnim provincijama zemlje. Grčke vlasti izdale su hitna upozorenja za više područja u subotu i upozorile na izuzetno visok rizik od šumskih požara u regijama Atika i Evija. Više od 300 vatrogasaca, 92 vatrogasna vozila, teška mehanizacija i avioni nastavili su borbu protiv velikog požara u regiji Beotija, gdje je više od 200 stanovnika mjesta Agios Vasileios, oko 80 kilometara sjeverozapadno od Atine, moralo biti evakuisano morskim putem. Još 12 osoba, koje su bježale od istog požara, evakuisano je s plaže u Porto Germenu patrolnim čamcima grčke Obalne straže i plovilom Vatrogasne službe. U Austriji je državna Agencija za zdravlje i sigurnost hrane prijavila rekordnih 395 smrtnih slučajeva povezanih s vrućinama tokom juna. Ranije ove sedmice Ujedinjeno Kraljevstvo saopštilo je da je procijenjeno da je ove godine u Britaniji od posljedica vrućina umrlo 2.877 osoba dok je Francuska prijavila 5.764 smrtna slučaja između 17. juna i 2. jula, a njemački Institut Robert Koch procijenio je da je ove godine gotovo 9.800 ljudi umrlo zbog visokih temperatura. Izvor: Reuters

Najmanje devet osoba je poginulo, a 23 ranjeno u ruskom raketnom napadu na Kijev, dok je nekoliko osoba ostalo zarobljeno u djelimično urušenoj zgradi. "Eksplozije u gradu. Kijev je pod balističkim napadom. Ostanite u skloništima!" napisao je tokom napada gradonačelnik Kijeva Vitalij Kličko na Telegramu. Reuters je, pozivajući se na svjedoke, izvijestio da se u ranim jutarnjim satima širom grada čulo više od deset eksplozija. Moskva je pojačala raketne napade na glavni grad dok se Ukrajina suočava s ozbiljnim nedostatkom sredstava protivzračne odbrane koji mogu da obaraju balističke projektile velike brzine. Molbe ZelenskogZelenski je više puta pozvao zapadne saveznike da pošalju dodatnu vojnu pomoć i pozvao Washington da ispuni obećanje o stavljanju licenci na raspolaganje Ukrajini za proizvodnju sistema protivzračne odbrane Patriot. Ukrajinski predsjednik je 9. jula rekao da su Kijev i Washington postigli dogovor o licencama za proizvodnju presretača PAC-3 Patriot, dodajući da se očekuje da dijelovi za projektile stignu u narednih nekoliko dana. Međutim, Trump je 31. jula umanjio značaj ranijih najava da je Washington spreman odobriti Kijevu licencu za vlastitu proizvodnju projektila Patriot. "Ovo oružje je nevjerovatno. Moramo biti veoma oprezni kada je riječ o tome da nekome dozvolimo da ga proizvodi", rekao je Trump novinarima na sjednici kabineta u Camp Davidu, dodajući da njegova administracija to "još nije odobrila". "Razgovaramo o tome. Ali teško je dati takvu vrstu tehnologije", rekao je. Zelenski je ranije boravio u Washingtonu, gdje su dvojica lidera razgovarala o toj mogućnosti tokom sastanka u Bijeloj kući koji je označen kao "dobar". Nakon telefonskog razgovora s američkim potpredsjednikom JD Vanceom 31. jula, Zelenski je na Telegramu rekao da, "dok se ruski zračni napadi na našu zemlju nastavljaju nesmanjenim intenzitetom, protivzračna odbrana, konkretno presretači Patriot protiv balističkih projektila, ostaje glavni prioritet." Pogođeni objekti WildberriesaUkrajinski dronovi su 31. jula nastavili napade na ciljeve u Rusiji, uključujući dodatne objekte najveće ruske internet prodavnice Wildberries, dok su regionalni zvaničnici i kanali za praćenje na Telegramu izvijestili o napadima u najmanje dvije regije. Kompanija je saopštila da su napadi izazvali požar u skladištu u Volgogradskoj oblasti, navodeći da nije bilo povrijeđenih. Još jedan napad na objekat Wildberriesa prijavljen je u Zelenodolsku u ruskoj naftom bogatoj Republici Tatarstan. Prema videosnimcima objavljenim na internetu, napad je izazvao manju količinu dima, ali nije izbio požar većih razmjera. Lokalni stanovnici također su prijavili eksplozije u Kazanju, glavnom gradu Tatarstana, dok su vlasti republike saopštile da su zbog upozorenja na napad dronovima uvedena privremena ograničenja na aerodromima u regiji, dodajući da nije prijavljena materijalna šteta niti žrtve. Reuters je prenio da je osnivačica i izvršna direktorica Wildberriesa Tatjana Kim 31. jula ukrajinske napade dronovima na njihovu kompaniju nazvala "terorističkim aktima" protiv civila koji pogađaju milione ljudi u Rusiji i drugim zemljama. Ukrajina je saopštila da je gađala Wildberries zbog njegove uloge u snabdijevanju ruske vojske. Kim je tvrdila da se kompanija ni po čemu ne razlikuje od velikih svjetskih platformi za elektronsku trgovinu kao što su Amazon ili Alibaba. Pregovori o miru bez pomakaBijela kuća od početka 2025. godine, kada je Trump preuzeo dužnost, sve više nastoji postići pregovorima rješenje za okončanje rata u Ukrajini. Međutim, uprkos brojnim sastancima održanim tokom protekle godine, Kijev i Moskva i dalje su veoma udaljeni kada je riječ o uslovima za pregovore. Dok Kremlj ostaje pri svom tvrdom stavu i, između ostalog, zahtijeva potpunu kontrolu nad ključnom istočnom ukrajinskom Donjeckom oblasti, Trump je tokom sastanka u Camp Davidu 31. jula rekao da će "obje strane morati napraviti ustupke" kako bi okončale rat koji traje više od četiri godine. Izvor: Ukrajinski servis Radija Slobodna Evropa, AFP, Reuters

Kancelarija za kontrolu strane imovine (OFAC) pri američkom Ministarstvu finansija produžila je operativnu licencu Naftnoj industriji Srbije do 28. avgusta, rekla je ministrica rudarstva i energetike Srbije Dubravka Đedović Handanović. Novom licencom Naftnoj industriji Srbije (NIS) se omogućava nastavak rada, odnosno prerada sirove nafte. Đedović Handanović je prethodno najavila da postoje indicije da će NIS od američke administracije dobiti licencu za nastavak operativnih aktivnosti, kao i da se očekuje zvanično pismo od administracije SAD-a kako bi to bilo i formalizovano. OFAC je ranije produžio operativnu licencu do 31. jula. Američka administracija uvela je početkom 2025. sankcije NIS-u kako bi spriječila da Rusija prihode od energetike koristi za rat u Ukrajini. Više od godinu dana sankcije se odlažu, a otkako se mađarski MOL pojavio kao zainteresovani kupac, OFAC-ova licenca za rad se periodično obnavlja. Pregovori o prodaji ruskog udjela u jedinoj naftnoj rafineriji u Srbiji i dalje su u toku. Ruski vlasnici imaju 56,15 posto vlasništva u NIS-u, od čega 44,85 pripada državnom Gaspromnjeftu. MOL i Vlada Srbije potpisali su 16. juna Ugovor između akcionara o budućem upravljanju Naftnom industrijom Srbije. Tim dokumentom uređuju se i struktura i način odlučivanja upravljačkih tijela, kao i strateški ciljevi kompanije, saopšteno je tada iz Vlade Srbije i MOL-a. Ugovor će početi da se primjenjuje samo ako se MOL i Gaspromnjeft dogovore oko prodaje NIS-a, a OFAC takav aranžman odobri.

Policija Kosova saopštila je u petak da je izvršila pretres kuće M. J. u Zubinom Potoku i pronašla te zaplijenila dokaze koji svjedoče da je bio "mobilisan i aktivan tokom ratnog perioda u bivšoj jugoslovenskoj vojsci". M. J. je zajedno sa M. B. uhapšen 28. jula, pod sumnjom za krivično djelo "ratni zločini protiv civilnog stanovništva". Specijalno tužilaštvo je izvijestilo da je njihovo hapšenje povezano sa iskopavanjima koja se vrše u Zubinom Potoku, gdje se sumnja na masovnu grobnicu i vjeruje da se tu nalaze žrtve posljednjeg rata na Kosovu. U međuvremenu, policija je navela da u saradnji sa Specijalnim tužilaštvom nastavlja sa provođenjem intenzivnih istraga u vezi sa dvojicom uhapšenih. "Slučaj nastavljaju da tretiraju relevantni policijski timovi, dok Policija Kosova ostaje posvećena da u saradnji sa pravosudnim organima tretira sve krivične slučajeve, uključujući i one koji se odnose na ratne zločine", saopštila je Policija Kosova. Glavni tužilac Specijalnog tužilaštva Kosova Bljerim Isufaj (Blerim) potvrdio je 30. jula da su tokom iskopavanja pronađeni posmrtni ostaci na lokaciji za koju se sumnja da je masovna grobnica ljudskog porijekla. Prema njegovim riječima, identifikacija žrtava zahtijevat će vrijeme, jer će posmrtni ostaci biti podvrgnuti DNK analizi. Kosovske institucije sumnjaju da bi lokacija mogla biti povezana sa nestankom "grupe mitrovačkih intelektualaca". Vršilac dužnosti premijera Aljbin Kurti (Albin) izjavio je 29. jula da je to prva pretpostavka institucija, ali je naglasio da će identitet pronađenih posmrtnih ostataka moći da bude potvrđen tek po okončanju svih istražnih procedura. U aprilu 1999. godine na sjeveru Kosova nestala su 23 albanska civila, među kojima su bili ljekari, profesori, advokati i drugi ugledni građani. Nekoliko dana nakon početka iskopavanja u Zubinom Potoku, u Srbiji je 30. jula uhapšena jedna osoba pod sumnjom za "špijunažu". Kosovski ministar rada, porodice, socijalne zaštite i vrijednosti oslobodilačkog rata Andin Hoti rekao je da R.T. (1980), iz Istoka na Kosovu, uhapšen u Srbiji nakon što je pomogao u otkrivanju masovne grobnice na Kosovu. Fond za humanitarno pravo Kosova i Fond za humanitarno pravo Srbije saopštili su da provjera informacije o masovnoj grobnici u Malom Kaluđeru traje duže od dvije decenije. U njihovim saopštenjima je navedeno da je informacija o mogućoj masovnoj grobnici u tom selu javno dostupna od 7. januara 2013. godine, kada je dnevni kosovski list na albanskom jeziku Zeri (Zëri) objavio izjavu R.T. o ubistvu 23 albanska civila i tajnom ukopu njihovih tijela u dolini sela Mali Kaluđer. Navedeno je da je R.T. dao izjavu istražiteljima UNMIK-a i Policiji Kosova 7. februara 2003. godine. Nema zvanične potvrde da li je riječ o istoj osobi R.T. koja je uhapšena u Kraljevu i svjedoku o grobnici na sjeveru Kosova. Institut za zločine počinjene tokom rata na Kosovu objavio je 29. jula preliminarni izvještaj u kojem se navodi da je dokumentovano 12.230 žrtava rata na Kosovu, u periodu od 1. januara 1998. do 20. juna 1999. godine. Više od 1.500 osoba, većinom Albanaca, i dalje se vodi kao nestalo, dok su posmrtni ostaci nestalih pronađeni u nekoliko masovnih grobnica u Srbiji.

U Kraljevu, u centralnoj Srbiji, uhapšen je R.T. (1980) iz Istoka, na Kosovu, zbog sumnje da je izvršio krivično delo špijunaža, prenela je agencija Tanjug emitujući snimke hapšenja. Prema saznanjima te agencije, Viši sud u Kraljevu odredio je pritvor do 30 dana za R.T. nakon saslušanja u Višem javnom tužilaštvu u Kraljevu. Ministarstvo unutrašnjih poslova (MUP) Srbije, Bezbednosno-informativna agencija i Više tužilaštvo u Kraljevu nisu odgovorili na upit RSE o hapšenju R.T., niti su zvanično potvrdili informaciju. Prema medijskim navodima R.T. se sumnjiči da je duže vreme sarađivao sa "Albanskom obaveštajnom službom", koja deluje na Kosovu. Dodaje se da je uhapšeni prikupljao i dostavljao podatke i saznanja o aktivnostima nekadašnjih i sadašnjih pripadnika Vojske Srbije, Ministarstva unutrašnjih poslova Srbije i drugih bezbednosnih struktura države. Navedeno je da je zbog njegovih aktivnosti uhapšeno više lica srpske nacionalnosti na Kosovu, te da je došlo do progona većeg broja Srba sa područja Zubinog Potoka i severa Kosova. Kosovski ministar Hoti: Hapšenje sabotaža rasvetljavanja sudbine nestalihKosovski ministar rada, porodice, socijalne zaštite i vrednosti oslobodilačkog rata Andin Hoti ocenio je da je hapšenje osobe za koju tvrdi da je pomogla u otkrivanju navodne masovne grobnice na Kosovu "pokušaj ubistva istine". "Ovo nije država koja traži pravdu. Ovo je državni aparat koji nastavlja da štiti kriminalce, zastrašuje svedoke i sprečava rasvetljavanje sudbine nestalih osoba. Svako ovakvo hapšenje šalje jasnu poruku: ko govori o masovnim grobnicama, biva kažnjen", naveo je Hoti na Fejsbuku. On je ocenio da to nije nedostatak saradnje, već "direktna sabotaža procesa rasvetljavanja sudbine nestalih osoba i kršenje duha Deklaracije o nestalim osobama, dogovorene u Briselu". Hoti nije naveo na osnovu kojih saznanja tvrdi da je osoba uhapšena zbog navodne pomoći u otkrivanju grobnice, a nije bio dostupan za dodatni komentar. Do hapšenja je došlo nekoliko dana nakon što su kosovske vlasti započele iskopavanje u Malom Kaluđeru kod Zubinog Potoka zbog sumnje na postojanje masovne grobnice. Glavni tužilac Specijalnog tužilaštva Kosova Bljerim Isufaj potvrdio je 30. jula da su tokom iskopavanja pronađeni posmrtni ostaci na lokaciji za koju se sumnja da je masovna grobnica ljudskog porekla. Prema njegovim rečima, identifikacija žrtava zahtevaće vreme, jer će posmrtni ostaci biti podvrgnuti DNK analizi. Kosovske institucije sumnjaju da bi lokacija mogla biti povezana sa nestankom "grupe mitrovačkih intelektualaca". Vršilac dužnosti premijera Aljbin Kurti izjavio je 29. jula da je to prva pretpostavka institucija, ali je naglasio da će identitet pronađenih posmrtnih ostataka moći da bude potvrđen tek po okončanju svih istražnih procedura. U aprilu 1999. godine na severu Kosova nestala su 23 albanska civila, među kojima su bili lekari, profesori, advokati i drugi ugledni građani. Bez zvanične potvrde da li je reč o istoj osobiFond za humanitarno pravo Kosova i Fond za humanitarno pravo Srbije saopštili su da provera informacije o masovnoj grobnici u Malom Kaluđeru traje duže od dve decenije. U njihovim saopštenjima je navedeno da je informacija o mogućoj masovnoj grobnici u tom selu javno dostupna od 7. januara 2013. godine, kada je dnevni kosovski list na albanskom jeziku Zeri (Zëri) objavio izjavu R.T. o ubistvu 23 albanska civila i tajnom ukopu njihovih tela u dolini sela Mali Kaluđer. Navedeno je da je R.T. dao izjavu istražiteljima UNMIK-a i Kosovskoj policiji 7. februara 2003. godine. Nema zvanične potvrde da li je reč o istoj osobi R.T. koja je uhapšena u Kraljevu i svedoku o grobnici na severu Kosova.

Dvadeset šest sadašnjih i bivših suradnika Memorijalnog centra Srebrenica pozvano je na saslušanje u lokalnu policijsku stanicu po nalogu Okružnog javnog tužilaštva u Bijeljini, objavio je u četvrtak direktor Memorijalnog centra Emir Suljagić. Prema njegovim riječima, od suradnika se traži davanje izjava radi "prikupljanja obavještenja" o njihovom angažmanu u Memorijalnom centru na osnovu tužilačke odluke donesene prošle godine. Mediji iz Republike Srpske objavili su da se radi o predistražnim radnjama pokrenutim nakon prijave podnesene 2025. godine o navodnim nepravilnostima u radu Centra. RSE je zatražio komentar Okružnog javnog tužilaštva u Bijeljini, ali odgovor nije stigao. Suljagić je naveo da su pozivi uslijedili dan nakon predstavljanja godišnjeg Izvještaja o negiranju genocida. "Doslovno, više od polovine ljudi iz Srebrenice koji su u jednom ili drugom periodu bili angažirani u Memorijalnom centru danas je pozvano u policiju", naveo je Suljagić u objavi na društvenim mrežama. On je napisao da je Memorijalni centar javna institucija čije je poslovanje dostupno javnosti te da redovno dobiva pozitivna mišljenja državnih revizora. Suljagić je također izrazio zabrinutost zbog, kako je naveo, mogućeg nezakonitog iznošenja dokumenata s imenima i ličnim podacima suradnika Memorijalnog centra. Prema njegovim riječima, pristup tim dokumentima, osim rukovodstva, imali su i članovi Upravnog odbora na vlastiti zahtjev. Nakon informacije o pozivima na saslušanja, potpredsjednik entiteta Republika Srpska Ćamil Duraković zatražio je više informacija o tome "ko je donio odluku da se protiv tih ljudi pokrene ovakva istraga i s kojim ciljem". "Ko je procijenio da je opravdano da se desetine ljudi istovremeno izlažu policijskom ispitivanju zbog njihovog angažmana u javnoj instituciji BiH? Među pozvanima nisu kriminalci niti prijetnja bilo kome. To su ljudi koji su organizovali komemoracije, radili sa preživjelim žrtvama, istraživali činjenice o genocidu, vodili projekte, pomagali povratnicima i gradili institucije. To su ljudi koji danas nose gotovo sve što postoji od građanskog aktivizma, borbe za ljudska prava i borbe za opstanak Bošnjaka na Drini", navodi Duraković. Reagirala je i zamjenica ministra za ljudska prava i izbjeglice BiH Duška Jurišić koja je ocijenila da je poziv desecima osoba, bez jasnog i zvaničnog objašnjenja "ozbiljan institucionalni propust". "Kada je riječ o instituciji koja njeguje sjećanje na genocid u Srebrenici i djeluje u jednoj od najosjetljivijih sredina u BiH, vlasti su morale biti svjesne da će takav potez izazvati ogromnu zabrinutost i unemirenost. Upravo zbog toga je postojala obaveza da se odmah, jasno i precizno saopšti pravni osnov postupanja, status pozvanih osoba i razlozi zbog kojih se provode saslušanja", napisala je Jurišić. Dodala je da tužilaštva imaju pravo i obavezu provoditi zakon, ali imaju i odgovornost da svoje postupke učine razumljivim javnosti kada oni pogađaju pitanje od izuzetnog društvenog značaja. Iz Udruženja žrtava genocida zatražila su od domaćih i međunarodnih institucija da hitno ispitaju zakonitost, opravdanost i proporcionalnost postupanja prema najmanje 26 sadašnjih i bivših zaposlenika i suradnika Memorijalnog centra Srebrenica. Zahtjev su Visokom sudskom i tužilačkom vijeću BiH (VSTV BiH), predsjednici i glavnom tužiocu Međunarodnog rezidualnog mehanizma za krivične sudove te visokom predstavniku uputili Udruženje žrtava i svjedoka genocida, Pokret Majke enklave Srebrenica i Žepa, Udruženje Žena Podrinja, Udruženje Majke Srebrenice i Udruženje Žene Srebrenice. Rukovodstvo Memorijalnog centra i direktor Emir Suljagić i ranije su više puta upozoravali na političke i institucionalne pritiske koji dolaze iz entiteta Republika Srpska zbog rada Centra, posebno njegovih aktivnosti na dokumentiraju genocida i negiranja genocida. Vlasti Republike Srpske, uključujući najviše političke zvaničnike, godinama negiraju i odbacuju presude međunarodnih i domaćih sudova o genodicu u Srebrenici. Memorijalni centar Srebrenica, otvoren 2003. godine u nekadašnjoj bazi Ujedinjenih naroda, državna je institucija posvećena sjećanju na više od 8.000 Bošnjaka ubijenih u genocidu u julu 1995. godine.

Predsedniku Upravnog odbora Asocijacije nezavisnih elektronskih medija (ANEM) Veranu Matiću ponovo su, drugi dan zaredom upućene pretnje smrću. Pretnje su upućene preko društvene mreže X, jedna sa istog naloga kao prethodnog dana, a slična i sa drugog naloga na Fejsbuku. Nezavisno udruženje novinara Srbije (NUNS) zatražilo je hitnu reakciju nadležnih institucija povodom učestalih pretnji smrću Matiću, procenu njegove bezbednosti i obezbeđivanje adekvatne zaštite njemu i njegovoj porodici. "Imajući u vidu učestalost pretnji, uvreda, napada u onlajn prostoru, ali i ranije fizičke napade kojima je Veran Matić bio izložen, on je od Ministarstva unutrašnjih poslova zatražio procenu sopstvene bezbednosti", navodi se u saopštenju. NUNS je naglasio da pretnje dolaze nakon višemesečne kampanje targetiranja, diskreditacije i govora mržnje usmerenog protiv Verana Matića u pojedinim medijima i na društvenim mrežama. Dodaje se da prema saznanjima ANEM-a, iza naloga sa kojih su pretnje upućene stoji ista osoba, koja je i ranije upućivala pretnje novinarima i medijima, ali za to nije snosila nikakve zakonske posledice. I Udruženje novinara Srbije (UNS) ponovo je pozvalo nadležne da hitno identifikuju i kazne odgovorne, naročito imajući u vidu da je to samo jedna u nizu pretnji kojima je Matić bio izložen, te da se pretnje ponavlјaju. Evropska komesarka za proširenje Marta Kos navela je nedavno da su predstavnici srpskog civilnog društva izloženi kampanjama blaćenja i ličnim napadima. "Snažno civilno društvo i angažovani građani prednost su svake demokratije i ključni za uspješan proces proširenja. Zaslužuju poštovanje i slobodu govora bez zastrašivanja ili pokušaja da se njihov rad delegitimiše", navodi se u objavi Kos 23. jula na mreži X. U nedavnoj Rezoluciji Parlamentarne skupštine Saveta Evrope izražena je zabrinutost zbog prekomerne upotrebe sile tokom antivladinih protesta, ali i drugih kršenja ljudskih prava i ugrožavanja slobode medija u Srbiji. Rezolucijom se upozorava i na pritiske, napade, targetiranja pripadnika civilnog sektora. Srbija je prema Indeksu slobode medija za 2026. godinu Reportera bez granica rangirana na 104. mesto, od ukupno 180, u grupu zemalja gde je "teška situacija".

Rusija je saopštila da je osnivača Telegrama, Pavela Durova, označila kao "teroristu" i "ekstremistu", dodatno zaoštravajući poziciju ove popularne aplikacije za razmenu poruka uoči parlamentarnih izbora u septembru. Durov, koji posjeduje francuski i pasoš UAE, reagovao je na objavu da je stavljen na zvaničnu listu "terorista" prkosnim fotografijama i video zapisima na Telegramu i drugim aplikacijama društvenih medija. Jedan objavljen na mreži X sadržao je napis "sloboda izražavanja" i prikazivao je Durova kako pleše. Oznaka, koju je 29. jula objavila glavna ruska obavještajna agencija, poznata kao FSB, proizilazi iz onoga što su vlasti nazvale širokom upotrebom aplikacije od strane ukrajinskih obavještajnih službi. Oznaka stavlja Durova u istu pravnu kategoriju kao i Alekseja Navaljnog, pokojnog advokata za borbu protiv korupcije koji je izgradio značajnu političku bazu izazivajući ruske vladajuće poslanike i Kremlj prije nego što je umro u ruskom zatvoru. Vlasti su saopštile da se oznaka neće odnositi na sam Telegram, koji je posljednjih godina bio pod pritiskom vladinih regulatora i bezbjednosnih službi kao dio šire kampanje za pokušaj kontrole onoga što Rusi čitaju i gledaju na mreži. Zajedno sa WhatsApp-om, Telegram je najpopularniji digitalni alat koji Rusi koriste za komunikaciju, dijeljenje vijesti i vođenje poslovanja, između ostalog. WhatsApp su regulatori ugušili, usporili i u velikoj mjeri blokirali. Vjeruje se da ruske obaveštajne službe takođe koriste Telegram za stvari poput regrutovanja nesvjesnih sabotera u Evropi i drugdje. A ruski ratni blogeri koriste platformu da trube o ruskim vojnim operacijama u Ukrajini, kao i da prikupljaju novac za ruske jedinice. Ruske bezbjednosne službe pokušale su da izvrše pritisak na Durova da im omogući pristup osnovnoj bezbjednosnoj infrastrukturi aplikacije, ali se Telegram tome opirao. Zvaničnici su takođe napravili ono što se nadaju da će biti alternativna aplikacija, poznata kao Mesindžer Maks. Tokom prošle godine, vladine vlasti, uključujući predsednika Vladimira Putina, pokušale su da prisile Ruse da pređu na Telegram, ali su se mnogi opirali. Unutrašnja borba oko pritisaka na Telegrama djelimično je dospjela u javnost. Onlajn novinski sajt The Bell i drugi su izvestili da je FSB predvodio napore da se pooštri kontrola nad Telegramom i širim internetom. Međutim, pokušaj je navodno naišao na odbijanje glavnog političkog odeljenja Kremlja koje nadgleda stvari poput izbora, uključujući septembarske izbore za donji dom parlamenta. Telegram ostaje ključno sredstvo za mobilizaciju izlaznosti birača i slanje političkih poruka za zvaničnike vladajuće stranke u ruskim regionima. Durov, koji je takođe pobegao iz Rusije 2014. godine nakon što je bio primoran da proda ruski ekvivalent Facebooku biznismenu povezanom sa Kremljem, suočio se sa pravnim prijetnjama i u Evropi. Francuske vlasti su 2024. godine tvrdile da nije uspio da moderira ekstremistički sadržaj na Telegramu i podnijele su krivične prijave protiv njega. Kasnije je stavljen u kućni pritvor, ali su ograničenja putovanja poslije ukinuta. Durov je takođe kritikovao evropske regulatore tehnologije, optužujući ih da pokušavaju da uguše slobodu izražavanja opterećujućim propisima.

Grafiti sa likom nekadašnjeg komandanta Vojske Republike Srpske i ratnog zločinca Ratka Mladića, ispisani su na ogradi objekta Islamske zajednice u Somboru, u Vojvodini. "Šovinizam i vandalizam ne poznaju vjeru niti imaju bilo kakve moralne granice", saopštila je Islamska zajednica u Srbiji. Na spoljašnjoj strani ogradnog zida molitvenog prostora u Somboru osvanuli su 29. jula uvredljivi i provokativni natpisi sa muralom osuđenog ratnog zločinca, navedeno je u saopštenju. Dodaje se da je to jako uznemirilo vernike Sombora i okoline. Objekat u vlasništvu Mešihata Islamske zajednice u Srbiji, koji predstavlja molitveni prostor – mesdžid, otvoren je 12. jula. U saopštenju je izraženo verovanje da je reč o sporadičnom, neljudskom postupku pojedinaca "koji nastoje iskaliti svoju mržnju i bijes na sve one koji ne misle kao oni." Islamska zajednica u Srbiji zatražila je hitnu reakciju nadležnih organa na pronalaženju i adekvatnom sankcionisanju počinioca, navodeći da će se time potvrditi briga države prema manjinskim zajednicama. U saopštenju je navedeno i da su 12. decembra 2025, na istom objektu, koji je tada bio u fazi adaptacije, na istom mestu, ogradnom zidu, ispisani provokativni grafiti, nakon čega su državni organi blagovremeno reagovali. Nekadašnji komandant Vojske Republike Srpske Ratko Mladić osuđen je u Haškom tribunalu na doživotni zatvor zbog genocida u Srebrenici, zločina protiv čovečnosti, kršenja zakona ili običaja ratovanja tokom rata u BiH 1992-1995. Skrivao se skoro 16 godina, uhapšen je u Srbiji 26. maja 2011. i šest dana kasnije izručen Međunarodnom krivičnom sudu za bivšu Jugoslaviju (ICTY) u Hagu.