Jermenska vladajuća partija Građanski ugovor premijera Nikola Pašinijana preuzela je vođstvo na ključnim parlamentarnim izborima, osvojivši 54,5 odsto glasova posle prebrojavanja početnih glasova. Centralna izborna komisija (CIK) je rano u ponedeljak saopštila da je, posle skoro 18 odsto prebrojanih glasova, proruski savez Jaka Jermenija na drugom mestu sa 22,2 odsto. Jermenski savez, koji predvodi bivši predsednik Robert Kočarjan i koji se takođe smatra nakolonjenim Moskvi, na trećem mestu je s 8,7 odsto. Ankete pre glasanja pokazale su da Građanski ugovor ima 24-32 odsto podrške, dok Jaka Jermenija ima 9-11 odsto. Izborni zvaničnici su izvestili o velikoj izlaznosti pošto su Jermeni glasali na testu podrške premijeru posle kontroverznog mirovnog sporazuma sa susednim Azerbejdžanom i njegovih napora da približi malu južnokavkasku zemlju Zapadu posle decenija oslanjanja na Rusiju. "Prihvatićemo svaki izbor koji narod napravi", rekao je Pašinjan novinarima pošto je glasao na biračkom mestu u glavnom gradu Jerevanu. Pašinjan je rekao da će Jermenija voditi uravnoteženu spoljnu politiku posle izbora, dodajući da "nema pitanja o izboru" između Rusije i Zapada. CIK je saopštio da je skoro 59 odsto od 2,5 miliona birača u zemlji glasalo. Oko 400 međunarodnih posmatrača je ovlašćeno da prati glasanje. CIK je saopštio da će preliminarni rezultati biti objavljeni u roku od 24 sata od zatvaranja biračkih mesta, a konačni rezultati će biti objavljeni 14. juna. Veze Jerevana s Moskvom pojavile su se kao glavno izborno pitanje, posebno posle odluke Rusije da uvede ograničenja na jermenski izvoz poslednjih nedelja kao odgovor na njeno okretanje ka Zapadu. Uoči izbora, jermenske vlasti su uhapsile šest kandidata Jake Jermenije, javili su državni mediji, bez navođenja razloga. Jaka Jermenija je saopštila da nastoji da održi ekonomske i političke veze Jerevana s Rusijom i optužila je Pašinjana za opasno neprijateljstvo prema Moskvi. Jaku Jermeniju predvodi rusko-jermenski milijarder Samvel Karapetijan, koji je u kućnom pritvoru pod optužbom da je pozivao na rušenje vlade. On je optužbe nazvao politički motivisanim. Navodi o nepravilnostimaIzborne vlasti i nezavisni posmatrači prijavili su niz navodnih nepravilnosti tokom glasanja 7. juna, pokazuju informacije koje su prikupili dopisnici RSE. Do kraja glasanja, Jermenski antikorupcijski komitet je izvestio da je pokrenuto 33 krivična postupka u vezi s navodnim izbornim krivičnim delima. Ministarstvo unutrašnjih poslova Jermenije je ranije saopštilo da je pokrenulo istrage o navodnim slučajevima dvostrukog glasanja i kršenja tajnosti glasanja. Grupa za posmatranje Nezavisni posmatrač izvestila je o poremećajima i proceduralnim problemima na nekoliko biračkih mesta. Prema navodima grupe, posmatrači su bili prisutni na 1.420 biračkih mesta širom zemlje, a navodna kršenja su zabeležena na stotinama njih. Podrška SAD i EU Pašinjanovoj stranciSAD i EU su izrazili podršku Pašinjanu, koji je preuzeo vlast 2018. godine posle uglavnom mirnog narodnog ustanka – poznatog kao Plišana revolucija – protiv prethodne vlade koja je bila prijateljska prema Moskvi. Pašinjan je započeo proces – iako se očekuje da će trajati mnogo godina – pridruživanja EU i nastavio je mirovni proces sa susednim Azerbejdžanom, kontroverznu politiku koja je ojačala opoziciju i razljutila čak i neke od njegovih bivših pristalica. Pašinjan je dobio veliku podršku SAD pošto je pristao da učestvuje u Sporazumu za međunarodni mir i prosperitet (TRIPP) predsednika SAD Donalda Trampa (Trump). Američki Stejt department je za RSE naveo da inicijativu vidi kao "ključni i trajni deo donošenja mira i prosperiteta Jermeniji i Južnom Kavkazu". Premijer je takođe pokušao da normalizuje odnose s dugogodišnjim ogorčenim rivalom i susedom Turskom, bliskim saveznikom Azerbejdžana. Njegova vlada je zamrznula učešće u Organizaciji dogovora o kolektivnoj bezbednosti (ODKB) koju predvodi Rusija. Pašinjanov cilj ulaska u EU, njegovo izbegavanje ODKB-a i odluka da Jerevan bude domaćin samiti povezanog s EU, na kojem je učestvovao i ukrajinski predsednik Volodimir Zelenski, razgnevili su Moskvu i doveli su do pretnji ukidanja ekonomskih povlastica za Jermeniju. Rusija je dugo smatrala Jermeniju delom svoje sfere uticaja. Ruski predsednik Vladimir Putin je izneo jedva prikrivenu pretnju u vezi sa zapadnim težnjama Jerevana, rekavši da bi Jermenija mogla da se suoči s "ukrajinskim scenarijem" zbog želje za evropskim integracijama. Izvori BBC i Reuters

Iako je politika državljanstva u nadležnosti Srbije, povećan broj ruskih državljana koji sticanjem srpskog državljanstva dobijaju mogućnost bezviznog ulaska u Evropsku uniju predstavlja potencijalni bezbednosni izazov za Uniju, smatra Evropska komisija. U najnovijem dokumentu Evropske komisije, kojim se procenjuje napredak Srbije u poglavljima 23 i 24 koji se odnosne na vladavinu prava, ova institucija navodi da je u proteklom periodu povećan broj dodeljenih državljanstava ruskim državljanima. "Uprkos suverenom pravu Srbije da odlučuje o svojim politikama državljanstva i naturalizacije, ubrzano sticanje prava putovanja bez viza u EU za državljane Rusije dodeljivanjem srpskog državljanstva, čiji se broj povećao u odnosu na prethodne godine, predstavlja potencijalne bezbednosne rizike za EU", navodi se u non-pejperu Evropske komisije u koji Radio Slobodna Evropa ima uvid. Ovaj dokument bio je krajem maja predmet rasprave na nivou diplomata država članica Evropske unije. "Srbija mora poboljšati proveru zahteva za vize koje podnose državljani zemalja za koje se smatra da predstavljaju rizik u pogledu iregularnih migracija ili bezbednosti", navodi se. Korupcija ne slabi, pritisak na medije raste, iz izveštaja EU o SrbijiU poslednje vreme nekoliko država članica Evropske unije vrši pritisak na Evropsku komisiju da predloži zakon kojim bi se olakšalo odbijanje turističkih viza ruskim državljanima zbog ruske invazije na Ukrajinu. Države EU se zalažu za strožija pravila za odbijanje turističkih viza RusimaPrema podacima EU, broj izdatih turističkih viza za šengenski prostor ruskim državljanima porastao je tokom 2025. godine na gotovo 480.000, što je najviši nivo od početka ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine. Predsednik Srbije Aleksandar Vučić već je najavio da Srbija neće uvoditi vize za ruske državljane. Prema uslovima iz Plana rasta, Srbija do kraja godine treba da uvede vize za najmanje tri zemlje. Vizna politika Srbije je sa viznom politikom Evropske unije "samo delimično usklađena" sa listom trećih zemalja čijim je državljanima potrebna viza za ulazak u EU, navodi se u izveštaju o vladavini prava za Srbiju. Trenutno 12 takozvanih trećih zemalja uživa bezvizni režim sa Srbijom, ali ne i sa EU: Armenija, Azerbejdžan, Bahrein, Belorusija, Kina, Indonezija, Jamajka, Kirgistan, Kazahstan, Rusija, Surinam i Turska. "Nije postignut dalji napredak u usklađivanju sa viznom politikom EU od decembra 2024. godine, kada je Srbija ispunila svoje obaveze iz Reformske agende o usklađivanju sa viznim režimom EU sa najmanje tri zemlje čijim državljanima je potrebna viza za ulazak u EU", navodi se u dokumentu. Reformskom agendom Srbija se obavezala da uvede vizni režim za najmanje tri od navedenih država. Vrednost ove obaveze u okviru Plana rasta iznosi nešto više od 27,1 miliona evra. Neispunjavanje ove obaveze do kraja 2026. godine rezultiralo bi gubitkom te sume financijskih sredstava. Primenu ove obaveze Srbija je predvidela do kraja decembra 2024. godine u svojoj Reformskoj agendi za Plan rasta. Evropska komisija je, međutim, svim državama regiona odobrila takozvani grejs odnosno produženi period. Za obaveze koje je trebalo ispuniti do kraja 2024. godine taj rok je produžen za 24 meseca, odnosno do decembra 2026. godine. U međuvremenu, pre eventualnog uvođenja viza za najmanje tri države, Evropska komisija od Srbije dokumentima traži da pooštri pravila za izdavanje viza državljanima zemalja koje još imaju bezvizni režim sa Srbijom li nemaju sa EU. Komisija smatra da bi se na taj način obezbedila veća kontrola i usklađenost sa standardima EU, kao i smanjio priliv iregularnih migranata ka Evropskoj uniji među državljanima trećih zemalja koji u Srbiju ulaze sa važećim vizama.

Građani Kosova u nedjelju glasaju na novim vanrednim parlamentarnim izborima, trećim u otprilike 18 mjeseci, nakon što nijedna stranka nije uspjela osvojiti stabilnu većinu koja bi zemlju izvukla iz političke krize. Biračka mjesta su otvorena u 7:00, a očekuje se da će biti zatvorena u 19:00 sati, saopštila je Centralna izborna komisija (CIK). Prema zvaničnim podacima CIK-a, do 17 sati glasalo je 28 posto od oko dva miliona građana s pravom glasa. Predsjednik CIK-a Krešnik Radonjići (Kreshnik Radoniqi) izjavio je na pres-konferenciji da se izborni proces odvija regularno i bez ikakvih incidenata u 38 opština u zemlji. "Prema podacima koje su dostavile opštinske izborne komisije, glasanje se do ovog trenutka odvija u regularnim uslovima i bez problema koji bi ugrozili nesmetan tok izbornog procesa", rekao je. Specijalno tužilaštvo Kosova saopštilo je da je angažovalo više od 100 državnih tužilaca i pratećeg osoblja tužilačkog sistema koji dežuraju radi praćenja izbora. Više od 900 kandidata iz 17 političkih partija i tri koalicije bori se za mjesta u Skupštini Kosova, koja broji ukupno 120 poslanika. U međuvremenu, politički lideri pozvali su na što veću izlaznost na izbore i na miran i demokratski proces. Aktuelni premijer Aljbin Kurti (Albin) iz Pokreta Samoopredjeljenje, koji teži očuvanju vlasti, izjavio je nakon glasanja u Prištini kako se nada da zemlja više neće morati ići na vanredne izbore. "Želim da se ovdje na parlamentarnim izborima vidimo tek za četiri godine", rekao je Kurti. I njegovi opozicioni konkurenti, kandidat za premijera i predsjednik Demokratske partije Bedri Hamza, te lider Demokratskog saveza Ljumir Abdidžiku (Lumir Abdixhiku), poručili su da u naredne četiri godine ne bi trebalo biti novih izbora. "Pozivam ih da iskoriste svoje pravo glasa u skladu sa svojim političkim uvjerenjima, da glasaju mirno, slobodno i demokratski. Mi danas odlučujemo o budućnosti za naredne četiri godine", rekao je Hamza. Abdidžiku je istakao da se danas, "u jednom danu, u roku od 12 sati od 7 ujutro do 7 navečer, odlučuje o sudbini Republike za naredne četiri godine". Šta se očekuje od ovih izbora?Analitičari političkih zbivanja predviđaju tri moguća scenarija nakon ovih izbora: koncentraciju vlasti u rukama Pokreta Samoopredjeljenje, iznuđeni politički kompromis ili nastavak krize uz rizik od novih izbora. Institucionalna nestabilnost, prema njihovim riječima, rizikuje usporavanje integracije u Evropsku uniju, ograničavanje fondova i investicija, kao i slabljenje podrške EU i Sjedinjenih Američkih Država. Agon Malići (Maliqi) je za Radio Slobodna Evropa upozorio da Kosovo rizikuje da sklizne ka modelu kakav je u Albaniji ili Srbiji, gdje se vlast koncentriše oko jednog lidera koji kontroliše sve, nasuprot alternativi sistema koji nameće saradnju i čuva demokratsku ravnotežu. "Vjerujem da bi bio potreban rezultat sličniji onom s februarskih izbora, koji nameće konsenzus ne samo za predsjednika, već i za vladu. Naš politički sistem je postavljen tako da jednoj stranci otežava ili onemogućava da kontroliše baš sve", ocijenio je. Analitičar Artan Muhadžiri (Muhaxhiri) tvrdi da je situacija proizvod "neodgovorne političke klase" koja, kako kaže, djeluje u neskladu s potrebama građana. Prema njegovom mišljenju, problem nije samo u učestalosti izbora, već i u nedostatku kulture kompromisa i institucionalne funkcionalnosti. Današnji izbori su treći u manje od godinu i po dana, nakon redovnih izbora održanih 9. februara 2025. godine i još jednih vanrednih održanih 28. decembra. Prvi nisu uspjeli iznjedriti vladu, dok drugi – iako su Pokretu Samoopredjeljenje donijeli preko 51 posto glasova, što je najveća većina u historiji nezavisnog Kosova – nisu rezultirali dogovorom o predsjedniku, shodno odluci Ustavnog suda. To je automatski dovelo do raspuštanja Skupštine u ponoć 28. aprila, dva i po mjeseca nakon njenog konstituisanja, a dva dana kasnije vršiteljica dužnosti predsjednika, Albulena Haxhiu (Aljbuljena Hadžiju), raspisala je nove izbore.

Biračka mjesta otvorena su širom Armenije, gdje građani glasaju na izborima koji predstavljaju test podrške premijeru nakon kontroverznog mirovnog sporazuma sa susjednim Azerbejdžanom, ali i njegovih nastojanja da ovu malu državu na Južnom Kavkazu približi Zapadu nakon decenija oslanjanja na Rusiju. Ministarstvo unutrašnjih poslova navelo je da će 2,49 miliona građana moći da glasa za 18 političkih stranaka na 2.005 birališta na parlamentarnim izborima 7. juna. Prema predizbornim anketama, vodeću poziciju ima stranka Građanski ugovor premijera Nikola Pašinjana, ispred nekoliko proruskih političkih opcija. Biračka mjesta otvorena su u 8 sati, a zatvaraju se u 20 sati. Oko 400 međunarodnih posmatrača prati izborni proces. Centralna izborna komisija najavila je da će preliminarni rezultati biti objavljeni u roku od 24 sata nakon zatvaranja birališta, dok se konačni rezultati očekuju 14. juna. Odnosi između Erevana i Rusije postali su jedno od ključnih izbornih pitanja, posebno nakon što je Moskva posljednjih sedmica uvela ograničenja na armenski izvoz kao odgovor na sve izraženije približavanje Armenije Zapadu. Ankete pokazuju da Građanski ugovor uživa podršku između 24 i 32 posto birača, dok proruska stranka Snažna Armenija ima podršku od oko 6 do 11 posto, što je svrstava na drugo mjesto. Uoči izbora armenske vlasti uhapsile su šest kandidata stranke Snažna Armenija, izvijestili su državni mediji, ne navodeći razloge hapšenja. Snažna Armenija poručila je da želi očuvati ekonomske i političke veze Erevana s Rusijom te je optužila Pašinjana za, kako je navela, opasnu neprijateljsku politiku prema Moskvi. Stranku predvodi rusko-armenski milijarder Samvel Karapetian, koji se nalazi u kućnom pritvoru pod optužbom za pozivanje na rušenje vlasti. On tvrdi da su optužbe politički motivisane. Navodi o nepravilnostimaIzborne vlasti i nezavisni posmatrači prijavili su niz navodnih nepravilnosti tokom glasanja 7. juna, prema informacijama koje su prikupili lokalni dopisnici Radija Slobodna Evropa. Ministarstvo unutrašnjih poslova Armenije izvijestilo je da je do 14 sati po lokalnom vremenu zaprimilo 29 prijava povezanih s izbornim procesom. Pokrenute su istrage u šest slučajeva sumnje na dvostruko glasanje i pet slučajeva kršenja tajnosti glasanja, navelo je ministarstvo. U vezi s tim slučajevima privedeno je šest osoba, dok se dodatna 121 prijava navodnih nepravilnosti još razmatra. Posmatračka grupa Nezavisni posmatrač prijavila je ometanja i proceduralne propuste na više biračkih mjesta. Prema njihovim navodima, posmatrači su bili prisutni na 1.420 biračkih mjesta širom zemlje, a navodne nepravilnosti zabilježene su na njih 387. Podrška Sjedinjenih Država i Evropske unije PašinjanuSjedinjene Američke Države i Evropska unija pružile su podršku Pašinjanu, koji je na vlast došao 2018. godine nakon uglavnom mirnog narodnog ustanka poznatog kao Baršunasta revolucija protiv prethodne vlade naklonjene Moskvi. Pašinjan je pokrenuo proces pristupanja Evropskoj uniji, iako se očekuje da će trajati godinama, te nastavio mirovne pregovore sa susjednim Azerbejdžanom. Ova politika izazvala je jačanje opozicije i nezadovoljstvo dijela njegovih nekadašnjih pristalica. Premijer je dobio snažnu podršku Washingtona nakon što je pristao učestvovati u inicijativi američkog predsjednika Donalda Trumpa - Trumpova ruta za međunarodni mir i prosperitet (TRIPP). Riječ je o koridoru čiji je cilj povezivanje Azerbejdžana s njegovom eksklavom Nahčivanom, uz istovremeno smanjenje logističkog i političkog uticaja i Rusije i Irana. Bilateralni proces potpisivanja završen je nakon što je američki državni sekretar Marco Rubio potpisao dokument koji je prethodno parafiran tokom posjete Erevanu prošlog mjeseca. Američki State Department naveo je da ovu inicijativu vidi kao "ključni i trajni dio procesa donošenja mira i prosperiteta Armeniji i Južnom Kavkazu". Premijer je pokušao i normalizovati odnose s dugogodišnjim regionalnim rivalom i susjedom, Turskom, bliskim saveznikom Azerbejdžana. Njegova vlada zamrznula je učešće Armenije u Organizaciji Sporazuma o kolektivnoj sigurnosti (CSTO), vojnom savezu predvođenom Rusijom. Erevan domaćin evropskih skupova i ZelenskogPašinjanov cilj ulaska u Evropsku uniju, udaljavanje od CSTO-a i organizacija skupova povezanih s Evropskom unijom u Erevanu, uključujući i događaj kojem je prisustvovao ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski, izazvali su nezadovoljstvo Moskve i doveli do prijetnji ukidanjem povlaštenih ekonomskih pogodnosti Armeniji. Rusija Armeniju već dugo smatra dijelom svoje sfere uticaja. Ruski predsjednik Vladimir Putin uputio je prikrivenu prijetnju povodom armenskih evropskih ambicija, upozorivši da bi zemlja zbog težnji ka evropskim integracijama mogla doživjeti "ukrajinski scenario". Parlamentarni izbori predstavljaju "historijski trenutak" za Armeniju, izjavio je Ulrich Schmid, profesor istočnoevropskih studija na Univerzitetu St. Gallen u Švicarskoj, za televiziju France 24. "Pašinjan je odlučno krenuo ka normalizaciji odnosa i s Turskom i s Azerbejdžanom", rekao je Schmid. "Armenska vanjska politika tradicionalno je bila zarobljena između dvije zamke – turske i azerbejdžanske." Prema njegovim riječima, premijer je spreman da zemlju usmjeri prema konceptu "realistične Armenije", zamjenjujući tradicionalne strahove i historijske zamjerke pragmatičnijim političkim pristupom.

Ukrajina je lansirala stotine dronova na ciljeve širom Rusije, uključujući desetke njih iznad regije Sankt Peterburga, i to posljednjeg dana najvažnijeg ruskog investicijskog foruma. Vlasti u Sankt Peterburgu su u subotu tokom napada nakratko naredile stanovnicima da ostanu u zatvorenom prostoru i obustavile javni prijevoz. Ministarstvo odbrane saopćilo je da je veliki broj dronova oboren ili presretnut. Jedan okrug zapadno od Sankt Peterburga blokiran je nakon što je dron pogodio neodređeni vojni objekat. Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski preuzeo je odgovornost za napad, koji je bio drugi ove vrste izveden tokom Međunarodnog ekonomskog foruma u Sankt Peterburgu, događaja koji je nekada nazivan "ruskim Davosom". Izjavio je da su meta bili ruska baza i pomorski objekt na otoku Kronštatu. "Vrijeme je da se ovaj rat okonča. No ruski vođa želi nastaviti ratovati. Zato ukrajinske 'sankcije' djeluju protiv te agresije", napisao je u objavi na Telegramu. "Na svaki čin nepravde prema Ukrajini bit će odgovoreno pravednim odgovorom." Prvog dana foruma, ukrajinski dronovi pogodili su naftni kompleks i vojnu bazu u gradu, uslijed čega se iznad regije nadvio gust crni dim. Taj napad je okarakteriziran kao signal Kijeva s ciljem da se zaplaše potencijalni investitori, ali i da se demonstrira sposobnost Kijeva da zaobiđe protuzračnu odbranu. Ruski dužnosnici saopćili su da je otkriveno više od 376 ukrajinskih dronova u više od desetak regija. Dužnosnici su naveli da je jedno skladište nafte u južnoj Krasnodarskoj oblasti djelimično zapaljeno uslijed napada ukrajinskog drona. Mnogi ukrajinski napadi posljednjih mjeseci bili su usmjereni na rusku naftnu infrastrukturu, u pokušaju da se Moskva spriječi da prodaje naftu u inostranstvu, kao i da se smanji njena sposobnost prerade benzina. Sve veći broj ruskih oblasti prijavio je nestašicu benzina posljednjih sedmica, iako se dio toga pripisuje sezonskim faktorima.

Predsednik Rusije Vladimir Putin u petak je kao besmislen odbacio predlog ukrajinskog kolege Volodimira Zelenskog da se sastanu na direktnim razgovorima kako bi se okončao rat, pozivajući rusku vojsku da "uradi posao". "Ne vidim svrhu sastanka. To ima smisla samo za ukrajinsku stranu", rekao je Putin na Međunarodnom ekonomskom forumu u Sankt Peterburgu, dodajući da bi potencijalni prekid vatre samo pomogao Kijevu da zaustavi ruske kopnene ofanzive. Zelenski je dan ranije objavio otvoreno pismo u kojem je pozvao ruskog predsednika da zaustavi rat, koji je sada u petoj godini, i ukazao da Kijev nema nameru da odustane od borbe. "Ukrajina je spremna za potpuni prekid vatre tokom trajanja pregovora", napisao je Zelenski u četvrtak, sugerišući da se situacija duž linije fronta neće promeniti u korist Rusije u doglednoj budućnosti. Posle Putinove izjave o odbijanju sastanka, Zelenski je rekao: "Nažalost, ruska strana ponovo bira rat – svi su čuli današnji odgovor." "Slab odgovor. On jednostavno ne želi da okonča rat", dodao je ukrajinski predsednik. Poziv Zelenskog za ponovno pokretanje mirovnog procesa usledio je posle diplomatskih napora koje je predvodio američki predsednik Donald Tramp (Trump), a koji su izgleda zastali poslednjih meseci, posebno od izbijanja rata na Bliskom istoku. Vašington je mesecima pokušavao da uravnoteži stavove Kijeva i Moskve kako bi se okončao rat, ali su dve strane ostale daleko jedna od druge – Kremlj se držao svog tvrdog stava i nije nudio nikakav kompromis oko kontrole nad ključnim istočnim regionom Ukrajine, Donjeckom. Iako je diplomatija izgleda izgubila zamah i bila ograničena na razmenu ratnih zarobljenika, borbe na frontu i međusobni vojni udari ne pokazuju znake jenjavanja. Dok su vojni analitičari i istraživačke grupe izveštavali da su nove prolećne ofanzive Rusije donele malo ili nimalo teritorijalnih dobitaka Moskvi, 2026. godina je, prema izveštajima, prva posle nekoliko godina da su ukrajinske snage povratile više teritorije nego što su izgubile. "Redovno odlažete, svakih nekoliko meseci, sopstvene rokove za osvajanje naših regiona – posebno Donjecke oblasti. I nećete je osvojiti ni ove godine", navodi se u pismu Zelenskog. Putin je, međutim, izneo drugačiji pogled na dinamiku fronta. Pre svog govora u Sankt Peterburgu, on je tvrdio da ruska vojska i dalje napreduje u Ukrajini. Na forumu je ponovio: "(Vojne akcije) će se završiti kada postignemo ciljeve koje smo sebi postavili." Zelenski je rekao da je Ukrajina preživela svoju "najtežu" zimu s ruskim napadima koji su uništili energetsku i civilnu infrastrukturu i ostavili hiljade stanovnika u hladnoći i mraku, ali je Moskva nastavila da napada ukrajinske gradove tokom proleća. Ranije ove nedelje, desetine ljudi su poginule i ranjene u ruskim napadima na ukrajinske gradove Ukrajine, uključujući Kijev i jugoistočni grad Dnjepar, koji je odavno ključno mesto za dobrovoljce koji prihvataju hiljade izbeglica iz Donjecke i Luganske oblasti. Iako je pismo Zelenskog označilo redak pokušaj direktne komunikacije s Putinom, u njemu je takođe istaknuto da je Ukrajina reagovala, posebno kroz napade dronovima velikog dometa koji su ugrozili rusku paradu na Dan pobede na Crvenom trgu u Moskvi i primorali Kremlj da smanji proslave. Napadajući teritorije i do 1.000 kilometara od svoje granice, Ukrajina je pojačala duboke udare na energetsku i vojnu infrastrukturu unutar Rusije, nastojeći da sputa profit Moskve od skoka globalnih cena nafte izazvanog ratom SAD sa Iranom i praktičnom blokadom Ormuskog moreuza koju je uveo Teheran. Upitan o tom pitanju na plenarnoj sednici u Sankt Peterburgu, Putin je priznao da su udari naneli određenu ekonomsku štetu Rusiji, ali je tvrdio da ne predstavljaju neposrednu pretnju po ekonomiju zemlje ili potencijalne investitore. Putin je rekao da pismo Zelenskog smatra "nepristojnim" i da to "nije način da se organizuje sastanak licem u lice". "Trebalo bi da se obraćamo ne autorima ovog pisma, niti ljubiteljima epistolarnog žanra, već našim borcima na prvoj liniji fronta", rekao je ruski predsednik. "Uradite svoj posao, braćo."

Milorad Dodik, predsjednik Saveza nezavisnih socijaldemokrata izjavio je da "niko ne može zaustaviti saradnju Republike Srpske i Ruske Federacije", nakon što se susreo u Sankt Peterburgu sa Segejem Lavrovom, 5. juna. Dodik je rekao i kako je Lavrovu prenio stav da će politika tog bh. entiteta ostati da Bosna i Hercegovina ne treba da bude članica NATO saveza. Bosna i Hercegovina se prije 21 godinu opredijelila za članstvo i nalazi se u Akcionom planu za članstvo u NATO-u (MAP) od 2010. godine. No, taj mehanizam nikada nije u potpunosti aktiviran zbog izostanka unutrašnjeg političkog konsenzusa, prvenstveno protivljenja političkih predstavnika iz bh. entiteta Republika Srpska. "Ne želimo da podržimo ni mjere sankcije prema Rusiji, kada je riječ o ratu u Ukrajini, niti Zapad u nastojanju da taj rat proširi", rekao je Dodik. BiH je, uz Srbiju, jedina zemlja Zapadnog Balkana koja nije provela sankcije prema Rusiji zbog protivljenja političkih predstavnika iz entiteta Republika Srpska, koji zagovaraju intenzivnije veze s Moskvom. Susret sa predstavnicima GaspromaDodik je rekao i kako je u Sankt Peteburgu imao sastanak i sa generalnim direktorom Gasproma Aleksejem Millerom. Kako je kazao kako je dogovoreno da će Republika Srpska produžiti ugovor sa ovom firmom od sljedećeg mjeseca na godinu dana i dobijati gas po "povlaštenim cijenama za gas", ne navodeći detalje. "Mislim da je naša šansa ovdje u Rusiji, mi ćemo nastaviti da sarađujemo po svim potanjima", rekao je Dodik koji boravi u Sankt Peteburgu na ekonomskom forumu. BiH je trenutno potpuno ovisna o ruskom gasu koji, preko Srbije, dobavlja putem Turskog toka. Godišnja plaćanja Gazpromu procjenjuju se na oko 75 miliona eura, dok je broj potrošača u RS-u zanemariv, jer taj entitet nema izgrađenu infrastrukturu. Dodikova posjeta Rusiji dolazi u vrijeme kada vlast RS-a nastavlja pripreme za izgradnju gasovoda, poznatog kao Istočna nova interkonekcija, čiju vrijednost procjenjuje na 500 miliona eura. Gasovod bi trebao povezati taj entitet s mrežom u Srbiji, putem koje se Bosna i Hercegovina trenutno snabdijeva, isključivo, ruskim gasom. Gasovod Nova istočna interkonekcija trebao bi se na postojećem ulazu u Šepku povezati s gasovodom u Srbiji. Prolazio bi kroz nekoliko gradova u RS, preko Banje Luke do Novog Grada, na sjeverozapadu zemlje. Najava izgradnje novog gasovoda u RS dolazi u trenutku kada Evropska unija planira od 2028. obustavljanje njegovog uvoza, a Sjedinjene Američke Države insistiraju na smanjenju energetske ovisnosti o Rusiji. Istovremeno, vlast u Federaciji BiH planira gradnju gasovoda Južna interkonekcija, kojim bi gas stizao da LNG terminala na otoku Krku u Hrvatskoj.

Policija Kosova privela je na razgovor gradonačelnika Severne Mitrovica Milana Radojevića i predsednika Skupštine opštine Ivana Zaporožca kada su crvenom bojom u spreju pokušali da oboje zeleno srce na znaku "Ja volim Mitrovicu", koji je postavila prethodna vlast na čelu sa albanskim gradonačelnim Erdenom Atićem (Atiq). Oni su u međuvremenu pušteni, a gradonačelnik Severne Mitrovice, Milan Radojević, je novinarima rekao da je lokalna vlast samo sprovodila odluke koje je donela. Iz Policije Kosova su naveli da su dobili informaciju o uklanjanju natpisa "Ja volim Mitrovicu", nakon čega su opštinski inspektori obavešteni da se sprovođenje navedene odluke mora odložiti dok se ne dobije odluka Ministarstva administracije lokalne samouprave. U saopštenju se precizira da su na terenu zatekli i gradonačelnika Radojevića koji je, nakon što ih je komandir policijske stanice upoznao sa situacijom, rekao: "Sada ćemo obojiti amblem". "Uprkos zahtevu i naređenju da se obustavi oštećivanje odnosno bojenje javnog objekta, prisutni su počeli da ga boje, zbog čega su policijski službenici morali da intervenišu i u policijsku stanicu privedu dve osobe", navodi se, te dodaje da je pokrenut postupak zbog vandalizma. Srpska lista, najveća stranka Srba na Kosovu koja ima podršku Beograda, na vlast u četiri opštine sa srpskom većinom na severu Kosova se vratila nakon prošlogodišnjih lokalnih izbora. Do tada su Severnu Mitrovicu, Leposavić, Zvečan i Zubin Potok vodili albanski gradonačelnici jer su oni iz Srpske liste podneli ostavke novembra 2022. u okviru kolektivnog napuštanja kosovskih institucija sa ciljem da se spreči sprovođenje odluka Vlade. U međuvremenu je Srpska lista u dva navrata pozivala i na bojkot izbora ali je potom priznala da je pogrešila zbog istupanja iz institucija, te najavljivala da će poništiti sve odluke koje je prethodna vlast donosila. Tako su odbornici u Skupštini opštine Severna Mitrovica krajem maja izglasali predlog za uklanjanje znaka "Ja volim Mitrovicu" sa zelenim srcem. Na ovom mestu je ranije postojala konstrukcija sa crvenim srcem "Ja volim K. (Kosovsku) Mitrovicu". Zakon o lokalnoj samoupravi na Kosovu ne kaže eksplicitno da li neku odluku opštine naredna vlast može poništiti ili ne. Ipak, u delu zakona koji se odnosi na "pregled zakonodavstva" piše da ukoliko nadzorni organ – u ovom slučaju Ministarstvo lokalne samouprave ili druge odgovorne institucije Vlade Kosova – smatra da je odluka ili drugi akt opštine neusaglašen sa Ustavom i zakonima, može zatražiti da opština ponovo razmotri takvu odluku ili akt. Ukoliko opštinski organ ne odgovori na zahtev ponovnog razmatranja, nadzorni organ može osporiti akt u pitanju pred Okružnim sudom nadležnim za teritoriju opštine u roku od 30 dana po ne dobijanju odgovora, obaveštenja o odbacivanju ili podržavanju sporne odluke ili akta. Okružni sud potom može naložiti, putem privremene mere, ukidanje sporne odluke ili akta ili drugih privremenih akata shodno primenljivom zakonu. Iz Evropske unije su, nakon lokalnih izbora u oktobru 2025. godine, za RSE izrazili očekivanje da će novoizabrane opštinske vlasti na severu Kosova, u saradnji sa centralnim institucijama, u narednom periodu "konstruktivno pristupiti rešavanju potreba i zahteva stanovništva kroz institucije i u skladu sa zakonima". Inače, nakon istupanja Srba iz kosovskih institucija na severu na inicijativu Srpske liste, podigle su se tenzije koje su se samo nizale nastojanjima kosovske Vlade da utvrdi vlast na severu Kosova. Situacija je kulminirala oružanim napadom Srba u Banjskoj septembra 2023, koji je predvodio tadašnji potpredsednik Srpske liste Milan Radoičić. Kosovo je za ovaj napad optužilo Srbiju, što Beograd negira.

Ujedinjeno Kraljevstvo nastavlja podržavati ulogu visokog predstavnika, s punim ovlaštenjima, kako je utvrđeno Dejtonskim mirovnim sporazumom, navodi se 5. juna iz Ambasade Velike Britanije u Bosni i Hercegovini za Radio Slobodna Evropa, nakon što Vijeće za provedbu mira u Bosni i Hercegovini nije postiglo konsenzus o imenovanju novog visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini, "Blisko sarađujemo s međunarodnim partnerima u Vijeću za implementaciju mira na imenovanju odgovarajućeg nasljednika gospodina Schmidta. Na sjednici Upravnog odbora Vijeća za implementaciju mira postojao je snažan konsenzus o značaju Ureda visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu", dodaje se. Iz Ambasade Velike Britanije poručuju kako će se konsultacije nastaviti, te da svi učesnici očekuju da će u narednim danima biti izabran kandidat uz konsenzus, i uz opredijeljenost da se tranzicija okonča do 30. juna. "Očuvanje i provedba Dejtonskog mirovnog sporazuma od značaja su za evropski mir i sigurnost, uspostavljen presedan je da visoki predstavnik bude Evropljanin. Nastavljamo podržavati napore da se u narednim danima identifikuje kandidat uz konsenzus za imenovanje od strane Upravnog odbora Vijeća za implementaciju mira", ističe se u odgovoru za RSE. Istovremeno, iz Delegacije EU u BiH je za RSE prethodno rečeno da su članice Evropske unije u okviru Upravnog odbora Vijeća za provedbu mira u cijelosti posvećene imenovanju nasljednika visokog predstavnika Christiana Schmidta do kraja mjeseca. "Cijenimo saradnju sa Sjedinjenim Američkim Državama i drugim međunarodnim partnerima u okviru Upravnog odbora, uz uvažavanje konstruktivnih razgovora vođenih tokom protekla dva dana", navedeno je u odgovoru. Prethodno je iz Ambasade SAD poručeno da evropska neodlučnost i odustajanje PIC-a od vlastite dužnosti prema BiH prisiljavaju Sjedinjene Američke Države da preispitaju svoju ulogu u trenutnom međunarodnom prisustvu u Bosni i Hercegovini. Među najčešće spominjanim kandidatima za visokog predstavnika je Antonio Zanardi Landi, 76-godišnji talijanski diplomat koji je bio ambasador Italije u Rusiji, te Srbiji i Crnoj Gori. Njegovo imenovanje podržava SAD. Istovremeno, među kandidatima za ovu poziciju je i Rene Troccaz, aktuelni posebni izaslanik Francuske za Zapadni Balkan, koji ima podršku Francuske i drugih zemalja. Inače, uoči sjednice Vijeća za provedbu mira u BiH koja je održana 3. i 4. juna, u Sarajevu su doputovali ministri za evropska pitanja Francuske, Njemačke i Velike Britanije. Oni su potvrdili podršku ovih zemalja suverenitetu, teritorijalnom integritetu i ustavnom poretku Bosne i Hercegovine, kao i njenoj evropskoj perspektivi. Istaknuli su značaj kontinuiranog međunarodnog angažmana u Bosni i Hercegovini, te važnost uloge Kancelarije visokog predstavnika do ispunjavanja ciljeva i uslova iz Agende 5+2, naglašavajući njegov doprinos provedbi Dejtonskog mirovnog sporazuma, očuvanju institucionalne funkcionalnosti i stabilnosti zemlje. Dio evropskih država predvođenih Njemačkom, Francuskom i Velikom Britanijom želi zadržati postojeći model koji visokom predstavniku omogućuje nametanje zakona i smjenu izabranih dužnosnika u slučaju političkih ili institucionalnih blokada ili narušavanja Daytonskog mirovnog sporazuma. Istovremeno, administracija u Washingtonu zagovara postupno smanjenje intervencionističke uloge OHR-a i veće oslanjanje na domaće institucije i političare.