Zamenica generalnog sekretara NATO-a, Radmila Šekerinska, poručila je rukovodstvu Bosne i Hercegovine da su sveobuhvatne reforme koje sprovode vlasti zemlje ključne za uspostavljanje povoljnog okvira u kojem NATO može efikasnije nastaviti da pruža svoju prilagođenu podršku. "NATO već pruža snažne mehanizme za reforme, ali njihov puni potencijal može se ostvariti samo ako su praćeni kredibilnim nacionalnim naporima, uključujući i izdvajanje većeg budžeta za podršku Oružanim snagama Bosne i Hercegovine", navela je Šekerinska. "U današnjem opasnijem svetu svi moramo više ulagati u sopstvenu odbranu i otpornost – i saveznici i partneri NATO-a", dodala je ona. Članovi Predsedništva Bosne i Hercegovine, na poziv generalnog sekretara NATO-a Mark Rutte, posetili su sedište Alijanse, gde su, osim susreta sa Šekerinskom, učestvovali i na sastanku Severnoatlantskog saveta. Kako se navodi u saopštenju iz sedišta Severnoatlantskog saveza, zamenica generalnog sekretara NATO-a naglasila je nepokolebljivu posvećenost NATO-a Bosni i Hercegovini, kao i značaj trajnog mira i bezbednosti u zemlji i stabilnosti na celom Zapadnom Balkanu za sigurnost u evroatlantskom regionu. Dodaje se da je pozdravila i važna dostignuća ostvarena tokom dugogodišnjeg partnerstva NATO-a sa Bosnom i Hercegovinom, zasnovanog na političkom dijalogu i praktičnoj saradnji, uz podršku pojačanog prisustva NATO-a u Sarajevu. Ona je naglasila spremnost NATO-a da dodatno ojača saradnju, nadovezujući se na prvi individualno prilagođeni program partnerstva Bosne i Hercegovine usvojen prošle godine, unapređenu implementaciju Programa reformi zemlje i pojačanu podršku NATO-a kroz Program izgradnje odbrambenih kapaciteta. "Šekerinska je takođe ponovila da NATO čvrsto stoji iza teritorijalnog integriteta i suvereniteta Bosne i Hercegovine i da nastavlja da podržava evropski i evroatlantski put zemlje“, navodi se u saopštenju NATO-a. BiH se još 2005. formalno opredijelila za članstvo u NATO-u, ali je posljednjih godina put prema Alijansi bio blokiran političkim neslaganjima, naročito predstavnika iz Republike Srpske, koji zagovaraju vojnu neutralnost po uzoru na Srbiju. Uprkos protivljenju, reforme sektora odbrane se sprovode. BiH ima svog vojnog i političkog predstavnika u misiji pri NATO-u u Briselu, a NATO u BiH ima svoj štab od 2004. godine sa mandatom Ujedinjenih nacija da pomaže reformu Oružanih snaga koja se provodi prema NATO-ovim standardima. Vojne jedinice iz BiH bile su dio NATO-ovih jedinica u misijama u Afganistanu, Iraku, Maliju, Kongu i drugim zemljama. Iz NATO-a su više puta naglašavali da članstvo zavisi od unutrašnje političke volje i ispunjenja reformi.

Ambasada Kine u Beogradu odbacila je kao netačne navode da je predsednik Srbije Aleksandar Vučić ambasadoru Kine obećao da kineski konzorcijum, glavni izvođač radova, neće odgovarati za pad nadstrešnice Železničke stanice u Novom Sadu. "Nedavno je jedna televizija u Srbiji emitovala intervju sa pojedinim licima, u kojem su iznete neosnovane tvrdnje u vezi sa istragom o bezbednosnoj nesreći na železničkoj stanici u Novom Sadu, navodeći da je rukovodstvo Srbije dalo relevantne poruke našoj ambasadi", navela je Ambsada na društvenoj mreži X. Profesor beogradskog Fakulteta organizacionih nauka i član neformalne Anketne komisije za ispitivanje odgovornosti za pad nadstrešnice Vladimir Obradović izjavio je 3. maja da je Vučić u razgovoru sa ambasadorom Kine nakon nesreće poručio da neće dozvoliti procesuiranje kineskog konzorcijuma koji je bio angažovan na rekonstrukciji. Obradović je dodao i da je konzorcijum CRIC&CCCC (China Railway International i China Communications Construction Company) bio "protočni bojler za korupciju". Ambasada Kine je "snažno osudila" Obradovićeve navode i pozvala "medije i pojedince u Srbiji da prestanu sa širenjem netačnih informacija". "Apelujemo na građane Srbije da ostanu budni i oprezni prema delovanjima i izjavama sa ciljem unošenja razdora u odnose Kine i Srbije i ometanja saradnje naše dve zemlje, te da zajednički čuvaju čelično prijateljstvo Kine i Srbije", dodaje se u objavi. I predsednik Srbije Aleksandar Vučić odbacio je 5. maja navode da je ambasadoru Kine obećao da kineski konzorcijum neće odgovarati za pad nadstrešnice. Betonska nadsrešnica rekonstruisane Železničke stanice u Novom Sadu obrušila se 1. novembra 2024. godine. Poginulo je 16 osoba, a jedna mlada žena je teško povređena. Tragedija se dogodila četiri meseca nakon svečanog otvaranja rekonstruisane stanične zgrade. Rekonstrukcija je urađena u okviru izgradnje brze pruge Beograd – Subotica, koja treba da bude deo međunarodne pruge do Budimpešte, kao deo kineske inicijative "Jedan pojas, jedan put". Ovaj događaj je pokrenuo talas masovnih protesta i blokada širom zemlje za zahtevima za krivičnu i političku odgovornost. Ni godinu i po dana od nesreće nije utvrđena odgovornost, a o njoj se vode tri paralelna postupka.

Američki predsjednik Donald Trump najavio je da će operacija nazvana "Projekat sloboda" za provođenje brodova kroz Hormuški moreuz biti "na kratko pauzirana" nakon što je postignut "veliki napredak ka potpunom i konačnom sporazumu s predstavnicima Irana." U objavi na Truth Socialu 6. maja, Trump je rekao da je odluka donesena na zahtjev Pakistana, koji posreduje u pregovorima između SAD-a i Irana, "kako bi se vidjelo može li sporazum biti finaliziran i potpisan." SAD su pokrenule takozvani "Projekat Sloboda" kako bi obnovile komercijalni saobraćaj kroz Hormuški moreuz koji je Iran obustavio. Na hiljade brodova sedmicama je zaglavljeno sa obje strane moreuza što utiče na globalnu ekonomiju. Iran je blokirao tranzit kroz ovaj ključni plovni put, prijeteći da će gađati sve brodove koji pokušaju proći kroz moreuz bez njihovog pristanka, kao odgovor na američku i izraelsku vojnu kampanju koja je pokrenuta 28. februara. Trumpova objava uslijedila je nakon što je na konferenciji državni sekretar SAD Marco Rubio objavio da je američka vojna kampanja protiv Irana, nazvana "Epski bijes" završena. Nekoliko sati ranije, ministar odbrane Pete Hegseth rekao je da primirje SAD-a s Iranom ostaje na snazi, iako je Iran lansirao projektile na Ujedinjene Arapske Emirate, a američka vojska potopila šest malih iranskih čamaca 4. maja. Nedugo nakon što je Hegseth govorio na konferenciji za novinare u Pentagonu 5. maja, Ujedinjeni Arapski Emirati, ključni američki saveznik u regiji Zaljeva, prijavili su još jedan talas iranskih projektila. Nije bilo neposrednih izvještaja o šteti ili povrijeđenima. Razmjena vatre podstakla je strahove da je primirje najavljeno prije gotovo mjesec dana propalo, te da bi se potpune borbe iz Teherana, kao i američkih i izraelskih snaga, mogle nastaviti. Američke pomorske snage počele su pratiti neke od komercijalnih brodova koji su bili blokirani u Perzijskom zaljevu kao rezultat iranskog zatvaranja Hormuškog moreuza, ključne pomorske tačke. Obraćajući se novinarima u Pentagonu, Hegseth je rekao da je ta operacija samo "privremeno rješenje", te je ponovo zatražio od Irana da prekine blokadu. Američki ratni brodovi također blokiraju iranske luke kao dio zastoja. "Iranu se ne može dozvoliti da blokira nevine zemlje i njihovu robu iz međunarodnog plovnog puta," rekao je Hegseth novinarima. Iranci su "rekli da kontrolišu moreuz. Ne kontrolišu," dodao je. 'Primirje nije završeno'Upitan o primirju, Hegseth je rekao: "Primirje nije završeno." "Rekli smo da ćemo se braniti i braniti agresivno, i to apsolutno i činimo. Iran to zna, a na kraju predsjednik može donijeti odluku hoće li bilo šta eskalirati u kršenje primirja," rekao je. General Dan Caine, predsjedavajući Združenog generalštaba SAD-a, rekao je da je Iran napao američke snage "više od deset puta" od primirja 8. aprila. Međutim, rekao je da je to "nedovoljno za ponovno pokretanje velikih borbenih operacija." Procjenjuje se da je 22.500 mornara i članova posade na više od 1.550 komercijalnih brodova zaglavljeno u Perzijskom zaljevu, bez mogućnosti da prođe kroz moreuz, rekao je Caine. Govoreći za Fox News 4. maja, američki predsjednik Donald Trump ponovo je upozorio Iran da ne cilja američke brodove, rekavši da bi bili "zbrisani s lica zemlje" ako to učine. Američki državni sekretar Marco Rubio, u međuvremenu, rekao je da je početna vojna operacija završena, te je insistirao da je američka blokada iranskih luka strogo odbrambena. "Mi samo ‌odgovaramo ako smo prvi napadnuti. Ovo je odbrambena operacija," rekao je Rubio novinarima. "Ako se ne puca na ove brodove i ako se ne puca na nas, mi ne pucamo, ali ako se puca na nas, odgovorit ćemo." Novi projektili prema UAEOtprilike dva sata nakon što je završeno Hegsethovo obraćanje u Pentagonu, Ministarstvo odbrane UAE objavilo je da su otkrili iranske projektile i dronove. "Protivzračna odbrana UAE aktivno djeluje protiv prijetnji projektila i dronova," navelo je ministarstvo u objavi na platformi X. "Porijeklo ovih prijetnji je Iran." Dan ranije, UAE su reagovali ljutito, prijeteći odmazdom nakon što su na njih lansirana četiri iranska projektila. Tri su presretnuta protivzračnom odbranom, dok je četvrti pao u more. Iranski dron je također pogodio luku Fujairah u UAE 4. maja, izazvavši požar i ranivši tri indijska državljana koji su tamo radili, saopćile su vlasti. Smještena na Omanskom zaljevu, luka je postala još važnija nakon što je Teheran zatvorio Hormuški moreuz. Usred krhkog primirja, Teheran i Washington razmijenili su prijedloge za mirovni sporazum. Među najvećim preprekama je sudbina iranskih nuklearnih ambicija. Washington želi da Teheran odustane od uranija, uključujući i visoko obogaćeni uranij, koji se može koristiti za izradu oružja. Portparol iranskog Ministarstva vanjskih poslova Esmail Baqaei rekao je da u ovoj fazi nema razgovora o iranskim nuklearnim kapacitetima. Govoreći u State Departmentu, Rubio je rekao da je vrijeme da Teheran "prihvati realnost situacije", te da diplomatsko rješenje mora obuhvatiti sav nuklearni materijal koji Iran još uvijek ima zakopan. "Predsjednik je bio jasan da dio pregovaračkog procesa mora biti ne samo obogaćivanje, nego i šta se dešava s tim materijalom koji je duboko zakopan negdje i kojem oni i dalje ⁠imaju pristup ako ga ikada požele iskopati," rekao je Rubio novinarima. Iranski ministar vanjskih poslova Abbas Araqchi u međuvremenu je otputovao u Peking na razgovore. Kina se u velikoj mjeri oslanja na naftu s Bliskog istoka koja se izvozi i transportuje kroz Hormuški moreuz, a kineski zvaničnici su tiho uključeni u pokušaje da pomognu postizanju sporazuma i ponovnom pokretanju brodskog saobraćaja. Uz izvještaje Reutersa

Srbija se pridružila šemi jedinstvenog područja plaćanja u evrima (SEPA), saopštila je Evropska komisija (EK). Radi se o sistemu koji omogućava da bankovne transakcije u evrima funkcionišu isto kao domaće uplate, bez obzira da li se novac šalje unutar iste države ili u drugu evropsku zemlju. Odluku je donelo Evropsko veće za plaćanja. Srbija je ušla u geografski opseg SEPA u maju 2025. godine. Srbija je sada peta zemlja iz grupe država u procesu proširenja Evropske unije koja se pridružila SEPA sistemu. Od država regiona, u ovaj sistem su već uključene Albanija, Crna Gora i Severna Makedonija. Iz država Istočnog partnerstva, Moldavija je takođe deo SEPA sistema. "Ovo će učiniti transakcije u evrima između ovih banaka i Evropske unije pouzdanijim, bržim i jeftinijim, potencijalno uštedivši do 400 miliona evra za pojedince i preduzeća. Za mala i srednja preduzeća, to će takođe pojednostaviti međunarodne transakcije i olakšati veću prekograničnu trgovinu", navodi se u saopštenju EK. SEPA je uvedena za kreditne transfere 2008. godine, praćena direktnim zaduživanjem 2009. godine, a u potpunosti je implementirana do 2014. godine u eurozoni. Zahvaljujući Jedinstvenom području plaćanja u evrima (SEPA), korisnici mogu vršiti bezgotovinska plaćanja u evrima bilo gde u Evropskoj uniji – i u brojnim zemljama izvan EU – na brz, siguran i efikasan način, isto kao u okviru sopstvene zemlje. Usklađeni standardi u svim SEPA zemljama eliminisali su razlike između domaćih i prekograničnih plaćanja. SEPA omogućava brze i standardizovane transfere u evrima i koristi se za obične uplate, za gotovo trenutno slanje novca, kao i za automatsko zaduživanje računa.

Ruske snage pogodile su najmanje tri grada širom Ukrajine, koristeći "klizne bombe" i dronove, pri čemu je ubijeno više od 20 osoba, a ranjene desetine drugih, što predstavlja jedan od najsmrtonosnijih napada na Ukrajinu u posljednjim mjesecima. Ukrajina je, u međuvremenu, lansirala svoju najnoviju krstareću raketu dugog dometa, zajedno s nizom dronova, na regiju udaljenu gotovo 1.200 kilometara od ukrajinske granice. Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski rekao je da su rakete Flamingo bile usmjerene na rusko postrojenje za proizvodnju oružja. Razmjena napada dolazi nekoliko dana prije nego što će Rusija i Ukrajina obilježiti godišnjicu poraza nacističke Njemačke u Drugom svjetskom ratu. Ukrajinske ceremonije - poznate od 2023. kao Dan sjećanja i pobjede nad nacizmom - održavaju se 8. maja i tradicionalno su uglavnom posvećene ratnim veteranima. Rusija je, s druge strane, svoj Dan pobjede 9. maja pretvorila u grandioznu manifestaciju sovjetske vojne istorije, ali i promociju aktuelnog rata protiv Ukrajine, koji je sada ušao u petu godinu. Godišnja ruska vojna parada, koja se održava na Crvenom trgu pored Kremlja, ove godine je smanjena, pri čemu su zvaničnici Kremlja kao razlog naveli opasnost od ukrajinskih dronova. Ranije ove sedmice, dron za koji se sumnja da je ukrajinski udario je u luksuznu stambenu zgradu u Moskvi, svega nekoliko kilometara od Kremlja. Dron je uspio da izbjegne brojne moskovske protivvazdušne sisteme. Predsjednik Rusije Vladimir Putin proglasio je primirje koje se poklapa s obilježavanjem 9. maja, a Ministarstvo odbrane upozorilo je Ukrajinu da ne izvodi napade tokom tog perioda, zaprijetivši da će, u slučaju kršenja, uzvratiti udarom na centralni dio Kijeva. Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski odbacio je Putinov prijedlog i umjesto toga saopštio da primirje stupa na snagu 5. maja. U Zaporožju su pripadnici hitnih službi gasili požare i zbrinjavali žrtve napada, u kojem su, prema navodima vlasti, korištene i "klizne bombe" - avionsko oružje velike razorne moći koje se ispušta s velike udaljenosti i obrušava na cilj. Najmanje 10 ljudi je poginulo, a gotovo desetak je ranjeno. Ruski dronovi su, u međuvremenu, pogodili stambene zgrade u sjevernom gradu Černjigovu, pri čemu je ranjeno najmanje 17 osoba. Zvaničnici su saopštili da je meta napada, po svemu sudeći, bila glavna administrativna zgrada u gradu. Državna gasna kompanija Naftogaz saopštila je da su tri njena radnika poginula u ruskom napadu na gasno postrojenje u blizini Poltave. U takozvanom "dvostrukom udaru" - kada drugi napad uslijedi dok vatrogasci ili spasioci zbrinjavaju žrtve - poginula su i dva pripadnika hitnih službi. U Kramatorsku, gradu u donjeckoj oblasti nadomak linije fronta, najmanje pet osoba je poginulo, a devet je ranjeno u ruskom vazdušnom napadu, saopštio je regionalni vojni čelnik Vadim Filaškin. Ukrajina je posljednjih godina značajno proširila svoje arsenale dronova i raketa, koristeći ih sve češće i na većim udaljenostima unutar Rusije. Tokom proteklih sedmica, ukrajinski dronovi su pogodili i naftna izvozna postrojenja na Baltičkom moru. Petog maja, ukrajinske rakete i veći broj dronova pogodili su ciljeve u Čeboksarima, saopštili su ruski i ukrajinski zvaničnici. Zelenski je rekao da je u napadu korišteno više krstarećih raketa Flamingo - domaće proizvodnje, koje je Ukrajina ubrzano razvila - te da je meta bila fabrika koja je snabdijevala rusku vojsku navigacionim komponentama. Lokalni mediji navode da su najmanje dvije osobe poginule, a više od 30 ranjeno. Na ratištu su ukrajinske snage u sukobima s ruskim trupama dovele situaciju gotovo do pat-pozicije, dok ruske jedinice napreduju izuzetno sporo, uz ogromne gubitke. U pojedinim područjima, ruske snage su čak bile primorane na povlačenje.

Primirje između Sjedinjenih Američkih Država (SAD) i Irana i dalje je na snazi, izjavio je američki sekretar za odbranu Pete Hegseth, dan nakon što je Iran lansirao rakete prema Ujedinjenim Arapskim Emiratima (UAE), a američka vojska potopila šest malih iranskih čamaca. Razmjena vatre 4. maja pojačala je strahove da je prekid neprijateljstava, proglašen prije gotovo mjesec dana, doveden u pitanje te da bi moglo doći do nastavka otvorenih borbi Irana, kao i američkih i izraelskih snaga. Američke pomorske snage započele su pratnju dijela trgovačkih brodova koji su bili blokirani u Persijskom zalivu, nakon što je Iran zatvorio ovaj strateški plovni prolaz. Govoreći na konferenciji za novinare u Pentagonu, Hegseth je rekao da je ta operacija samo "privremeno rješenje" i ponovo je zatražio od Irana da okonča blokadu. Američki ratni brodovi, takođe, blokiraju iranske luke u okviru tenzija između dvije strane. "Iranu se ne može dozvoliti da blokira nevine zemlje i njihovu robu na međunarodnom plovnom putu", rekao je Hegseth novinarima. Iranci su "rekli da kontrolišu moreuz. Ne kontrolišu ga", dodao je. "Primirje nije završeno"Upitan o primirju, Hegseth je rekao: "Primirje nije završeno." "Rekli smo da ćemo se braniti i braniti agresivno, i to smo apsolutno i učinili. Iran to zna i, na kraju, predsjednik može donijeti odluku o tome da li bi moglo doći do eskalacije koja bi predstavljala kršenje primirja", rekao je. General Dan Caine, predsjedavajući Združenog generalštaba Sjedinjenih Američkih Država, izjavio je da je Iran napao američke snage "više od 10 puta" od primirja 8. aprila. Ipak, rekao je da je to "ostalo ispod praga ponovnog pokretanja velikih borbenih operacija". Procjenjuje se da je oko 22.500 mornara i članova posade na više od 1.550 komercijalnih brodova zaglavljeno u Zalivu, nesposobno da prođe kroz moreuz, rekao je Caine. Govoreći za Fox News 4. maja, američki predsjednik Donald Trump ponovo je upozorio Iran da ne gađa američka plovila, rekavši da bi bio "zbrisan s lica Zemlje" ako bi to učinio. Lansiranje četiri iranska projektila prema Ujedinjenim Arapskim Emiratima izazvalo je oštru reakciju američkog saveznika, koji je zaprijetio odmazdom. Tri projektila su presretnuta protivvazdušnim sistemima, saopštila je vojska UAE, dok je četvrti pao u more. Iranski dron pogodio je i luku Fujairah u UAE, izazvavši požar i povrijedivši tri indijska državljanina koja su tamo radila, saopštile su vlasti. Smještena u Omanskom zalivu, ta luka je postala još značajnija nakon što je Teheran faktički zatvorio Hormuški moreuz. Usred krhkog primirja, Teheran i Vašington razmijenili su prijedloge za mirovno rješenje. Među najvećim preprekama je pitanje iranskih nuklearnih ambicija. Vašington želi da Teheran odustane od svog uranijuma, uključujući visoko obogaćeni uranijum, koji se može koristiti za izradu oružja. Portparol iranskog Ministarstva spoljnih poslova Esmail Baqaei citiran je kako kaže da u ovoj fazi nema razgovora o iranskim nuklearnim kapacitetima. Iranski ministar spoljnih poslova Abbas Araqchi, u međuvremenu, otputovao je u Peking na razgovore. Kina se u velikoj mjeri oslanja na naftu s Bliskog istoka koja se izvozi i transportuje kroz Hormuški moreuz, a kineski zvaničnici su, kako se navodi, tiho uključeni u pokušaje da pomognu u posredovanju rješenja i ponovnom pokretanju brodskog saobraćaja. Uz izvještavanje Reutersa

Spoljnopolitički komitet Evropskog parlamenta izglasao je godišnji izveštaj o Crnoj Gori, u kojem se zemlja prepoznaje kao najnaprednija država u procesu pristupanja Evropskoj uniji (EU). Izveštaj poziva na dalje jačanje nezavisnosti i efikasnosti pravosuđa, kao i na održive rezultate u borbi protiv korupcije na visokom nivou i organizovanog kriminala. Naglašava se potreba za smanjenjem zaostalih sudskih predmeta i obezbeđivanjem potpune usklađenosti vizne politike sa politikom EU. Autor izveštaja, evropski zastupnik Marijan Šarec, upozorio je da se Crna Gora suočava sa izuzetno zahtevnom godinom. "Vremena je malo, a posla još mnogo. Ovaj izveštaj treba da posluži i kao priznanje dosadašnjeg napretka i kao ohrabrenje za naredni period. Pre svega, treba ga shvatiti kao poziv svim zainteresovanim stranama da pokažu mudrost i odgovornost, kako bi se osiguralo da manji sporovi ne zasene – ili izbace iz koloseka – šire strateške ciljeve", izjavio je nakon glasanja Šarec. Izveštaj poziva sve državne institucije da obezbede da političke razlike ne odlažu usvajanje i sprovođenje reformi povezanih sa Evropskom unijom. Naglašava se da očuvanje strateškog cilja članstva u EU mora ostati zajednički nacionalni prioritet, iznad "partijskog interesa", uz poziv parlamentu i vladi Crne Gore da spreče da identitetska pitanja skrenu pažnju sa evropske agende. U dokumentu se navodi da, iako je Crna Gora lider u procesu pristupanja i blizu zatvaranja svih pregovaračkih poglavlja, dalji napredak ne zavisi samo od sprovođenja tehničkih reformi, već i od svakodnevne politike i unutrašnjih tenzija koje ponekad usporavaju projekte od ključnog značaja za usklađivanje sa evropskim standardima. Inače, Crna Gora je do sada privremeno zatvorila 14 pregovaračkih poglavlja od ukupno 33, koliko ih ima u procesu pregovora o članstvu sa Evropskom unijom. Crna Gora ima ambiciju da sva poglavlja zatvori do kraja ove godine, kako bi se omogućilo moguće članstvo do kraja 2028. godine. Za uspešno okončanje pregovora, kako se navodi, ključno je očuvati politički konsenzus o evropskom putu i obezbediti konstruktivnu saradnju između vlasti i opozicije. Trajni rezultati u oblasti vladavine prava i efikasna primena reformi označeni su kao glavni uslov za zatvaranje poglavlja 23 i 24. Prošlog meseca EU je donela odluku o formiranju radne grupe koja će raditi na izradi nacrta teksta Sporazuma o pristupanju sa Crnom Gorom. Od Crne Gore se očekuju brža i transparentnija imenovanja nosilaca pravosudnih funkcija, uključujući sudije Ustavnog suda i članove sudskih i tužilačkih saveta. Naglašava se potreba daljeg usklađivanja zakonodavstva sa standardima EU u pogledu nezavisnosti i profesionalnosti pravosuđa, kao i smanjenje sudskih zaostataka – naročito u predmetima korupcije i organizovanog kriminala. U izveštaju se izražava zabrinutost zbog stranog mešanja, dezinformacija i hibridnih pretnji, uz poziv da Crna Gora dodatno ojača otpornost svojih institucija. Dokument pohvaljuje usklađenost crnogorske spoljne i bezbednosne politike sa EU. Nakon glasanja na Spoljnopolitičkom komitetu Evropskog parlamenta, ovaj izveštaj će biti izglasan tokom juna na plenarnoj sednici, kada će dobiti formu rezolucije ove institucije.

U Kantonu Sarajevo je 5. maja Dan žalosti u znak sjećanja na ubijenu djecu Sarajeva tokom rata u Bosni i Hercegovini devedesetih godina prošlog vijeka. Prema zvaničnim podacima 1.601 dijete je stradalo tokom četiri godine opsade Sarajeva (1992-1995.), glavnog grada BiH. Prema sudskim presudama na međunarodnim i domaćim sudovima, najmanje 53 djece u Sarajevu je ubijeno snajperom, a više od 14 hiljada ih je ranjeno. Najviše su ubijana na igralištima ispred zgrada, gdje im je najčešće geler zauvijek prekinuo djetinjstvo. Za zločine nad djecom počinjene tokom opsade Sarajeva, za sada niko nije odgovarao. Vlada Kantona Sarajevo je 2019. godine donijela odluku da će se 5. maj obilježavati kao Dan sjećanja na ubijenu djecu Sarajeva. Historijski muzej BiH od februara 2020. godine prikuplja lične predmete ubijene djece tokom opsade Sarajeva, koji su izloženi u postavci memorijalne 'Bijele sobe'. Opsada SarajevaTeror nad građanima Sarajeva trajao je 1.425 dana. Napadi na civile s položaja Vojske Republike Srpske (VRS), prema presudama Suda u Hagu, odvijali su se svugdje i u svako doba dana ili noći. Pravosnažno, za opsadu Sarajeva, pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) u Hagu na doživotnu robiju osuđen je Stanislav Galić, dok je 29 godina zatvora dobio Dragomir Milošević, obojica nekadašnji komandanti Sarajevsko-romanijskog korpusa koji su držali pod opsadom Sarajevo 44 mjeseca. Dio doživotnih presuda Radovanu Karadžiću, ratnom predsjedniku Republike Srpske (RS), te Ratku Mladiću, ratnom komandandu Vojske RS, odnosi se upravo na terorisanje civilnog stanovništva Sarajeva. Pred domaćim pravosuđem za zločine u opkoljenim dijelovima grada, do sada je procesuirano 12 osoba. Pred Haškim tribunalom za zločine počinjene u Sarajevu bio je optužen i nekadašnji predsjednik Republike Srbije Slobodan Milošević, ali je umro tokom suđenja u martu 2006. godine, nakon čega je proces obustavljen. Biljana Plavišić, bivša predsjednica Republike Srspke, priznala je krivicu za učešće, između ostalog, u zločinima u Sarajevu, nakon čega je, pred sudijama Haškog tribunala osuđena na 11 godina zatvora.

Ustavni sud Republike Srpske odbio je zahtjev Kluba Bošnjaka i Kluba Hrvata u Vijeću naroda RS-a kojim su tražili da se utvrdi povreda vitalnog nacionalnog interesa u vezi s Rezolucijom o osudi i zabrani veličanja ideologije i simbola NDH, te ustaške, nacističke i fašističke ideologije. Radi se o rezoluciji koju je entitetska Narodna skupština usvojila polovinom marta, kao reakciju na najavljeno okupljanje bivših pripadnika Hrvatskog vijeća obrane, jedne od tri vojske u ratu 90-ih godina prošlog vijeka, u Modranu kod Dervente, 21. marta, gdje se svake godine obilježava godišnjica te jedinice, kao i pomen stradalima u Bosanskoj Posavini. Na katoličkom groblju u tom selu, na sjeveru Bosne i Hercegovine, nalazi se i spomenik u obliku slova "U" i s hrvatskom šahovnicom sa početnim bijelim poljem, za kojeg u RS tvrde da "nedvosmisleno" predstavlja ustaško obilježje. Iz Ustavnog suda RS saopšteno je 4. maja da je Vijeće tog Suda za zaštitu vitalnog interesa zaključilo da zahtjevi kojim se spori usvojena Rezolucija i zaključci nisu prihvatljivi, jer "ni po sadržini, ni po formi, nemaju karakter opštih pravnih akata". Kako se dodaje, osporenim aktima ukazuje se na konkretno stanje i probleme u društvu, utvrđuje se politika koja se treba sprovoditi u određenoj oblasti, daju se smjernice i predviđaju mjere za njihovu realizaciju. "Zbog toga je zaključeno da Ustavni sud nije nadležan da ocjenjuje njihovu saglasnost s ustavnim odredbama koje se odnose na zaštitu vitalnih nacionalnih interesa konstitutivnih naroda u Republici Srpskoj", istakli su u Ustavnom sudu RS. Uz Rezoluciju, koja je usvojena na prijedlog vladajuće koalicije RS predvođene Savezom nezavisnih socijaldemokrata na čelu s Miloradom Dodikom, usvojeni su i zaključci svih parlamentarnih stranaka u tom entitetu, koje predviđaju i izmjene pojedinih entitetskih zakona. U rezoluciji se osuđuje veličanje zločinačkih ideja iz Drugog svjetskog rata, genocida počinjenog nad Srbima u NDH, te Holokausta. Pozivaju se nadležne institucije da preduzmu mjere protiv finansiranja organizacija koje promovišu sporne ideologije, te da sankcionišu javno podsticanje na rasnu, etničku i vjersku mržnju. Istovremeno, tada su odbijeni amandmani da se u Rezoluciju uvrste i zločini četničkih jedinica, te četnička ideologija. Rezolucijom nisu obuhvaćeni ni zločini iz rata u Bosni i Hercegovini 90-ih godina prošlog vijeka. Bosna i Hercegovina do sada nije uspjela usvojiti zakon o zabrani fašističkih i nacističkih ideologija na državnom nivou, iako su takve inicijative više puta bile u proceduri Parlamentarne skupštine BiH.

Nema formalne odluke o zamrzavanju evropskih finansijskih sredstava Srbiji potvrdila je Evropska komisija. "Nije bilo odluke o zamrzavanju sredstava ili nečeg sličnog", potvrdio je portparol Komisije Markus Lamer. "Evropska komisija kontinuirano procenjuje da li su ispunjeni relevantni uslovi za podršku u okviru finansijskih instrumenata EU. Ovo je deo uobičajene implementacije ovih instrumenata i primenjuje se tokom celog procesa, uključujući i kada je u pitanju Plan rasta u fazi svakog zahteva za plaćanje", dodao je briselski portparol. On je ponovio zabrinutost evropskih institucija zbog usvajanja pravosudnih zakona, te je naveo da se očekuje od Srbije da u potpunosti primeni mišljenje Venecijanske komisije o ovom zakonodavstvu. Evropska komesarka za proširenje Marta Kos je 30. aprila izjavila da je Komisija stopirala isplatu finansijskih sredstava zbog spornih pravosudnih zakona. "Za sada smo zaustavili sve isplate iz Plana rasta zato što je Srbija nazadovala u oblasti pravosuđa i dokle god to ne popravi, neće moći da dobije finansijsku podršku EU", izjavila je komesarka Kos govoreći na Univerzitetu u Friburu u Švajcarskoj. Sporni, takozvani "Mrdićevi zakoni", usvojeni u januaru ove godine, za Evropsku uniju predstavljaju korak unazad u procesu integracija Srbije ka EU. Komesarka Kos je i ranije u više navrata upozoravala da ovi zakoni ograničavaju nezavisnost pravosuđa. Venecijanska komisija je 24. aprila ocenila da se nedavnim izmenama seta pravosudnih zakona u Srbiji uklanjaju prethodno postojeće zaštite autonomije tužilaštva. Ovo ekspertsko telo Saveta Evrope izdalo je Srbiji devet preporuka kako da otkloni nedostatke. Evropska unija traži od Srbije da u potpunosti primeni sve preporuke Venecijanske komisije u vezi sa pravosudnim zakonima i da istovremeno obustavi primenu ovih zakona do njihove izmene. Iz sredstava Plana rasta Srbija ima pravo na ukupno 1,588 milijardi evra za period između 2024. i 2027. godine. To uključuje i grantove i kredite namenjene podršci reformama, a sredstva se isplaćuju dva puta godišnje na osnovu ostvarenog napretka. Srbija je iz prve tranše isplate iz evropskog Plana rasta u januaru dobila nešto više od polovine namenjenih sredstava, jer je konstatovano da je od sedam planiranih reformi ispunila samo tri. Umesto predviđenih 112 miliona, zemlja je dobila 61,1 milion evra. Zajedno sa sredstvima iz predfinansiranja (sedam odsto od celokupne dodeljene sume), ukupna suma koju je Srbija do sada dobila iz Plana rasta iznosi 167,59 miliona evra.