Zdravstvene službe su u pripravnosti širom Evrope dok se širi smrtonosni toplotni talas, što je dovelo do zabrane alkohola i otkazivanja masovnih okupljanja u Francuskoj, te topljenja dijelova autoputa a u Njemačkoj. Naučnici kažu da je ovaj toplotni talas, koji je počeo 20. juna, najgori ikada zabilježen u Evropi, kontinentu na kojem se klima mijenja mnogo brže nego bilo gdje na planeti. Temperature su dostizale vrhunac u Francuskoj i Britaniji, gdje su oboreni rekordi za juni. Ali u Italiji se očekivalo da će se vrućina pojačati tokom vikenda, donoseći prve ljetne vrijednosti od 40 stepeni Celzijusa. Pariz je u srijedu dostigao junski rekord od 40,9 C. Iako se očekivalo blago popuštanje temperatura, vlasti se spremaju za veći broj žrtava. Brojne kulturne institucije zatvorene su širom evropskog kontinenta, a poljoprivreda je pretrpila veliku štetu. Doktori u Britaniji kažu da vrućina utiče na opremu poput MRI skenera u bolnicama. Pariška policija zatražila je od organizatora velikih događaja, uključujući muzički festival Solidays, da otkažu događaje. Organizatori Pride festivala rekli su da će ga odgoditi. Ekstremna vrućina izazvala je da se površina autoputa A2 u Njemačkoj deformiše i raspukne na više traka. U Austriji je nacionalna željeznička kompanija upozorila da bi se željezničke šine mogle deformisati u narednim danima. Crveno upozorenje izdato je za gotovo cijelu Holandiju, a mnoge škole su zatvorene jer su se očekivale temperature do 40 stepeni. Električni ventilatori rasprodani su u Britaniji, a azijski proizvođači klima-uređaja prijavili su nagli rast prodaje u Evropi. U Francuskoj je državna energetska kompanija EDF obećala da će potrošiti 80 miliona eura na rashladne sisteme za škole i vrtiće. Većina stambenog fonda u inače hladnijoj do umjerenoj sjevernoj Evropi nije izgrađena da izdrži ovakvu vrućinu, već da je zadržava. Prema najnovijim podacima Međunarodne agencije za energiju objavljenim u julu 2025., samo oko 20 posto domaćinstava u Evropi ima klima uređaje. Toplotni talas, koji je podigao temperature i do 18 stepeni iznad sezonskog prosjeka uzrokovan je vremenskim obrascem poznatim kao omega blok navodi Reuters Climate Monitor. On zadržava veliki "balon" vrućeg zraka nad određenim područjima duži period, dok se hladniji zrak nalazi na njegovim rubovima. Trenutni toplotni talas, koji se pomjerio s Iberijskog poluostrva prema zapadnoj Evropi, počeće da se premješta do kraja mjeseca, zahvatajući centralnu Evropu i Balkan, saopštila je Svjetska meteorološka organizacija. Naučnici su rekli da bi ovako rekordne vrućine bile "gotovo nemoguće" bez klimatskih promjena izazvanih ljudskim faktorom koje su učinile da ovosedmične sparne noćne temperature budu 100 puta vjerovatnije nego prije samo dvije decenije. Izvor: Reuters

Naftna industrija Srbije zatražila je u petak još jedno produženje licence za rad od američke Kancelarije za kontrolu stranih sredstava (OFAC), saopšteno je iz NIS-a. Kompanija, koja je pod američkim sankcijama zbog većinskog ruskog vlasništva, navodi da je za nju "izuzetno značajno uredno snabdevanje domaćeg tržišta i energetska stabilnost Srbije". OFAC je 16. juna poslednji put produžio operativnu, kao i licencu za pregovore o prodaji ruskog udela u NIS-u mađarskoj kompaniji MOL. Obe licence ističu 1. jula. Američka administracija uvela je početkom 2025. sankcije NIS-u kako bi sprečila da Rusija prihode od energetike koristi za rat u Ukrajini. Više od godinu dana sankcije se odlažu, a otkako se mađarski MOL pojavio kao zainteresovani kupac, OFAC-ova licenca za rad se periodično se obnavlja. Pregovori o prodaji ruskog udela u jedinoj naftnoj rafineriji u Srbiji i dalje su u toku. Ruski vlasnici imaju 56,15 odsto vlasništva u NIS-u, od čega 44,85 pripada državnom Gaspromnjeftu. MOL i Vlada Srbije potpisali su 16. juna Ugovor između akcionara o budućem upravljanju Naftnom industrijom Srbije. Tim dokumentom uređuju se i struktura i način odlučivanja upravljačkih tela, kao i strateški ciljevi kompanije, saopšteno je tada iz Vlade Srbije i MOL-a. Ugovor će, međutim, početi da se primenjuje samo ako se MOL i Gazpromnjeft dogovore oko prodaje NIS-a, a OFAC takav aranžman odobri. Ministarka rudarstva i energetike Dubravka Đedović Handanović ocenila je 17. juna, nakon novih produžavanja licenci, da je kompanija "i dalje izložena rizicima" i da Srbija mora da nastavi da radi na tome da se NIS "što pre skine sa liste sankcija".

Vojni analitičar Aleksandar Radić napustio je Srbiju nakon što su mediji objavili video-snimke njegovog praćenja na kojima je i njegova maloletna kćerka, rekao je on 26. juna u pisanoj izjavi za agenciju Beta. "Na meti se našla moja kćerka koja za nekoliko dana puni 16 godina. U utorak 23. juna TV Informer je prikazao nju na snimcima praćenja, a tokom tog dana pustili su sveže snimke kako čekam u parku da ona završi neke obaveze. Šta učiniti kada je neprijatelja puno i ugroze vam dete? Otišli smo u inostranstvo", naveo je Radić u pisanoj izjavi. On je dodao da je očekivao "udar Srpske napredne stranke i Vojno-bezbednosne agencije" ali da nije očekivao da će sprovesti akciju praćenja velikog obima sa medijskom podrškom. Govoreći o eventualnom razlogu, Radić je ocenio da vlast želi da ga ukloni sa scene kao kritički nastrojenog pojedinca koji je "duboko povezan sa vojskom" i da je priča o navodnoj upotrebi zvučnog topa dobra prilika za to. Naveo je i da je vlast možda želela da on napusti zemlju. "Jer ako me stave u pritvor zbog informacije, to bi stvorilo lošu sliku o maltretiranju novinara. Šta da učine nakon što su stvorili atmosferu linča osim da me zatvore? Neki iz bezbednosnih struktura misle da je planirano da me presretne na ulici jedan ili više batinaša i da TV Informer kaže da su to 'pravdoljubljivi' građani", naveo je on. Radić je rekao da ga ne bi iznenadilo da ga optuže za "pripremu državnog udara, špijunažu za bar tri službe i ekstremizam", nakon što pregledaju njegove računare i telefone. Navodi da je policija uzela njegove elektronske uređaje, ali da oni nisu zaštićeni jer na njima nema ničega što ugrožava državu. Šta je prethodilo Radićevom odlasku iz zemlje?Policija u Beogradu je u 22. juna pretresala stan i kancelariju vojnog analitičara Aleksandra Radića zbog istrage koju je Više javno tužilaštvo u Beogradu pokrenulo u slučaju upotrebe "zvučnog topa" na antivladinom protestu 15. marta 2025. On je nakon toga izjavio je da je dobio poziv da se u utorak, 23. juna javi u prostorije Vojne policije radi veštačenja računara koje mu je Uprava kriminalističke policije oduzela tokom pretresa stana. Tada je za Betu rekao da "veruje da iza poziva Vojne policije stoji Vojnobezbednosna agencija", dodavši da ga ta agencija već duže vreme "prati, sprečava u radu i zastrašuje". Do pretresa policije došlo je tri dana nakon saopštenja Višeg javnog tužilaštva u Beogradu da vodi istragu o povezanosti studentskog pokreta sa slučajem "zvučni top". Na masovnom antivladinom protestu 15. marta prošle godine hiljade ljudi razbežalo se sa ulice tokom odavanja pošte stradalima u padu novosadske nadstrešnice. Učesnici su svedočili o neobičnom zvuku i vibracijama koji ih je naterao da se sklone. Tužilaštvo sumnja da je događaj bio "simulacija" koju su organizovali studenti u blokadi, što oni demantuju. Beogradski vojni analitičar Aleksandar Radić jedan je od prvih koji je u javnosti govorio o upotrebi "zvučnog topa" tokom protesta 15. marta. Policijsku akciju i informativni razgovor sa Radićem komentarisao je za televiziju Informer i predsednik Srbije Aleksandar Vučić, najavom da će "svi koji su tvrdili da je vlast koristila "zvučni top" biti pozvani da daju izjave". Evropska unija i Ujedinjene nacije traže od vlasti u Srbiji da omoguće nezavisnu istragu ovog slučaja.

Evropska komisija (EK) procenjuje da li su izmene seta pravosudnih zakona, koje je usvojila Skupština Srbije, usklađene sa preporukama Venecijanske komisije, potvrđeno je Radiju Slobodna Evropa (RSE) iz ove institucije. "Usvajanje novih izmena i dopuna pravosudnih zakona važan je korak u pravom smeru", navodi se u pisanoj izjavi pres službe EK za RSE. Međutim, Komisija istovremeno poziva vlasti u Srbiji da odlože primenu januarskih izmena i dopuna do stupanja na snagu novih zakonskih rešenja. Skupština Srbije usvojila je 25. juna nove izmene pravosudnih zakona, poznatih kao "Mrdićevi zakoni", čime bi ti propisi trebalo da budu usklađeni sa nedavnim preporukama Venecijanske komisije. Reč je o pet zakona usvojenih u januaru ove godine, koje je kritikovao deo stručne javnosti, ali i Evropska unija (EU), ocenjujući ih kao udar na nezavisnost pravosuđa. U pitanju su izmene i dopune Zakona o javnom tužilaštvu, Zakona o sudijama, Zakona o Visokom savetu tužilaštva, Zakona o sedištima i područjima sudova i javnih tužilaštava, kao i Zakona o organizaciji i nadležnosti državnih organa za borbu protiv visokotehnološkog kriminala. Zakone je predložio Uglješa Mrdić, poslanik vladajuće Srpske napredne stranke, zbog čega se u javnosti kolokvijalno nazivaju "Mrdićevi zakoni". Venecijanska komisija, savetodavno telo Saveta Evrope za ustavna i pravna pitanja, saopštila je 16. juna da su vlasti u Srbiji u potpunosti sprovele značajan deo njenih ključnih preporuka u vezi sa ovim zakonima. Iz Evropske komisije ranije su upozoravali da Srbija neće primati finansijska sredstva iz Plana rasta sve dok su na snazi januarske verzije ovih zakona.

Vršiteljka dužnosti ministarke ekonomije u Vladi Kosova Artane Rizvanoli (Rizvanolli), poručila je da Kosovo nije protiv američkog tečnog prirodnog gasa (LNG), ali nije precizirala da li će se na kraju priključiti projektu snabdevanja gasom koji podržavaju Sjedinjene Američke Države. U video poruci objavljenoj u petak na Fejsbuku, Rizvanoli je navela da želi da razjasni pitanje američkog gasa, s obzirom na to da se aktuelna vlada premijera Aljbina (Albin) Kurtija suočava sa kritikama i pritiscima nakon što je pokazala rezervisanost prema tom projektu. Ambasada SAD u Prištini, privredne komore i opozicija poslednjih dana stalno pozivaju Vladu Kosova da se uključi američkim gasnim projektima. Rizvanoli je rekla da "nije tačno da je Vlada Kosova protiv američkog tečnog prirodnog gasa, kako se to predstavlja". Dodala je da Kosovo nema ni iskustvo ni infrastrukturu za snabdevanje LNG-om, zbog čega je pitanje američkog gasa, kako je rekla, "izvan okvira dnevne politike". "Kao i uvek, ovom pitanju ćemo pristupiti sa najvećom ozbiljnošću i odgovornošću, zajedno sa stručnjacima i svim relevantnim institucijama, uzimajući u obzir sve ekonomske i političke aspekte", rekla je ona. Na Kosovu se oko 90 odsto električne energije i dalje proizvodi iz uglja, dok oko 10 odsto dolazi iz obnovljivih izvora energije, poput vode, vetra i sunca. Kosovo se ipak u periodima najveće potrošnje, tokom zime i leta, oslanja i na uvoz električne energije. "Odabrali smo ugalj, obnovljive izvore energije poput vetra i sunca, kogeneraciju za daljinsko grejanje i energetsku efikasnost. Ova kombinacija se oslanja na domaće resurse i jeftinija je za naše građane i privredu", rekla je Rizvanoli. Ona je istakla da aktuelna vlada američki LNG vidi kao dodatni izvor energije, ali je ponovila da gasifikaciju uglja smatra boljim rešenjem od uvoza američkog gasa. Prema njenim rečima, gasifikacijom uglja Kosovo bi dobilo nove kapacitete koji su "tehnološki napredniji i manje zagađuju životnu sredinu". Rizvanoli je podsetila i na memorandum o saradnji koji su Kosovo i Albanija potpisali 2022. godine, a koji predviđa saradnju na projektu elektrane gasa u Valjoni. I sam premijer Aljbin Kurti ranije je gasifikaciju uglja isticao kao poželjnije rešenje od američkog LNG-a. "To smo ocenili kao najbolje, najpraktičnije, najbrže i ekonomski najisplativije rešenje. Analize koje smo sproveli pokazuju da je najbrži, najkorisniji i ekonomski najpovoljniji način da se LNG eventualno uključi u naš energetski miks upravo preko elektrane u Valjoni", rekla je ona. Rizvanoli je ocenila i da Kosovo nije zavisno od prirodnog gasa zahvaljujući velikim rezervama uglja. Ona je navela i da ne postoji bojazan da bi Kosovo moglo da naruši odnose sa Sjedinjenim Državama ukoliko ne pristupi projektu. Američka privredna komora na Kosovu i Privredna komora Kosova upozorile su pre nekoliko dana da odbijanje regionalnih LNG projekata može negativno uticati na partnerstvo Kosova sa Sjedinjenim Državama. Stručnjaci za energetiku ocenjuju da je cilj Sjedinjenih Država da umanje zavisnost zemalja Zapadnog Balkana od ruskog gasa. Više zemalja u regionu već je potpisalo sporazume sa američkim kompanijama i Sjedinjenim Državama o proširenju gasne infrastrukture. Među njima su Albanija, Hrvatska i Bosna i Hercegovina. Rizvanoli napominje da Kosovo ne bira između SAD i Rusije jer, za razliku od pojedinih zemalja u regionu, nije zavisno od ruskog gasa.

"Očekujemo da će novi visoki predstavnik preuzeti dužnost do kraja juna i da će Christian Schmidt napustiti funkciju visokog predstavnika u junu". Ovo se navodi u odgovoru State departmenta za Radio Slobodna Evropa (RSE) u vezi imenovanja novog visokog predstavnika u BiH, nakon što je postavljen politički cilj da se do 30. juna imenuje Schmidtov nasljednik. Riječ je o roku koji nije pravno obavezujući, već je definisan kao politički cilj nakon sjednice Upravnog odbora Vijeća za implementaciju mira, održane 3. i 4. juna u Sarajevu, kada nije postignut konsenzus o nasljedniku Christiana Schmidta. Nakon toga je najavljeno da će se konsultacije nastaviti do kraja mjeseca, kako bi se omogućila primopredaja dužnosti. "Bilo je javno i široko očekivano da će na sastanku 3–4. juna Vijeće za provedbu mira (PIC) izabrati novog visokog predstavnika kako bi osiguralo stabilnost u Bosni i Hercegovini. Delegacija Sjedinjenih Američkih Država nastojala je postići konsenzus oko zajedničke vizije i podrške dobro kvalifikovanom kandidatu Italije. Sjedinjene Američke Države primaju k znanju neuspjeh evropskih partnera da postignu konsenzus oko evropskog kandidata i razočarane su što su te podjele spriječile PIC da izvrši svoj zadatak izbora novog visokog predstavnika", navodi se u odgovoru State departmenta za RSE. Ističe se i kako Sjedinjene Američke Države "odaju priznanje Christianu Schmidtu za godine predane službe u Bosni i Hercegovini kao drugom najdugovječnijem visokom predstavniku od uspostavljanja te funkcije, kao i za njegov rad na izgradnji institucija suverene Bosne i Hercegovine". Iz State departmenta navode i da Sjedinjene Američke Države nastavljaju podržavati Dejtonski mirovni sporazum i teritorijalni integritet Bosne i Hercegovine. Zbog čega je spor u imenovanju?Ključni spor je oko podrške Antoniu Zanardiju Landiju, italijanskom diplomati. Prethodno je iz italijanske ambasade za RSE rečeno kako ta država i dalje stoji iza ovog kandidata. S druge strane, francuski diplomata Rene Trocaz je favorit većine članica PIC-a iz EU i Velike Britanije. Polovinom mjeseca, za RSE su iz ambasada Njemačke, Italije i Velike Britanije, naglasili da se konsultacije nastavljaju i da postoji opredijeljenost za postizanje konsenzusa. Istaknuta je važnost jedinstva međunarodne zajednice i očuvanja stabilnosti Bosne i Hercegovine, ali bez konkretnih odgovora o uzrocima neslaganja ili mogućim rješenjima. Ni jedna od ovih zemalja nije precizirala šta će se desiti ukoliko dogovor izostane do kraja juna, niti postoji li alternativni scenarij. Schmidt, koji je podnio ostavku u maju, ostaje na funkciji do izbora novog visokog predstavnika. Kancelarija visokog predstavnika uspostavljena je 1995. godine Aneksom 10 Dejtonskog mirovnog sporazuma, kao ključni mehanizam nadzora nad civilnom implementacijom mira. Od tada je ovu funkciju obavljalo osam visokih predstavnika, a Christian Schmidt, imenovan 2021. godine, deveti je na toj poziciji. Tokom godina, visoki predstavnik dobio je Bonska ovlaštenja, koje omogućavaju donošenje obavezujućih odluka, uključujući nametanje zakona i smjene zvaničnika. Iako zamišljen kao privremeni instrument, OHR i je do danas ostao ključni faktor stabilnosti Bosne i Hercegovini.

Pripadnici crnogorske policije uhapsili su u Kotoru A.B (39) lice koje Sjedinjene Države traže zbog organizovanih hakerskih napada, računarske prevare i krađe identiteta, a koje se dovodi u vezu sa Iranskom revolucionarnom gardom, saopšteno je iz Ministarstva unutrašnjih poslova Crne Gore. Hapšenje je sprovedeno u saradnji sa američkim Federalnim istražnim biroom (FBI), a A.B. koji ima državljanstvo Turske i Irana se smatra visokoprofilnom metom. Na upit Radija Slobodna Evropa (RSE) iz FBI je odgovoreno da ne žele komentarisati slučaj. On je uhapšen radi obezbjeđivanja njegovog prisustva u krivičnom postupku koji se protiv njega vodi pred Višim sudom u Njujorku, po više optužbi. Kako se navodi u saopštenju on je optužen za tri krivična djela: zavjera radi izvršenja računarske prevare i hakovanja računara, kao i krađe identiteta, i to na način što je od 2013. godine kao saradnik pravnog lica sa teritorije Irana sprovodio masovne hakerske napade na infrastrukturu Sjedinjenih Američkih Država – na preko 150 Univerziteta u Sjedinjenim Američkim Državama, uzrokujući štetu koja se procjenjuje na više od 3.4 milijarde američkih dolara. Ukradeni podaci, kao i pristup kompromitovanim univerzitetskim nalozima, korišteni su u korist Korpusa iranske revolucionarne garde (IRGC) i drugih iranskih korisnika, uključujući univerzitete sa sjedištem u Iranu, navodi se u saopštenju. Iranska revolucionarna garda su elitne vojne snage Irana koje direktno odgovaraju vrhovnom vođi Mojtabi Khamneiju. Stručnjaci kažu da su rat i sigurnost Irana nakon smrti Alija Hamneija omogućili IRGC-u da igra centralnu ulogu u unutrašnjim i spoljnim poslovima zemlje. Iz crnogorskog MUP-a su također saopštili da su tim za međunarodne potrage NCB Interpola Podgorica i FBI u prethodne tri godine sarađivali na lociranju i lišavanju sedam lica u Crnoj Gori. "A koja lica su se potraživala od strane FBI-a i pravosudnih organa Sjedinjenih Američkih Država. Sva navedena lica su u vrlo kratkom roku i na osnovu precizne razmjene obavještajnih podataka locirana i lišena slobode od strane FAST tima na našoj teritoriji", piše u saopštenju. Osoba A.B. će u zakonom previđenom roku biti sprovedeno sudiji za istragu Višeg suda u Podgorici, radi daljeg postupka u vezi sa izručenjem ove osobe nadležnim organima SAD-a.

Albanija je zabranila ulazak u zemlju na 15 godina kosovskoj vjerskoj propovjednici Iqballe Huduti, poznatoj po proiranskim i antiameričkim stavovima, optužujući je da predstavlja "prijetnju sigurnosti zemlje" nakon što je viđena na ovosemjesečnim protestima u Tirani. Huduti je učestvovala u jednom od protesta koji se već 25 dana održavaju u glavnom gradu Albanije protiv izgradnje turističkog kompleksa u zaštićenom području na jugu Albanije, koji je povezan s kompanijom Jareda Kushnera, zeta američkog predsjednika Donalda Trumpa. Ona je na svom YouTube kanalu objavila je video sa 15. dana protesta u Tirani. U reakciji na Facebooku, albanski premijer Edi Rama opisao je Huduti kao nekoga ko želi da se okoristi od protesta, naglašavajući da ona "propovijeda mržnju, poziva na ustanak protiv albanske vlade i traži osvetu protiv Amerike". U reakciji na Facebooku upućenoj premijeru Ediju Rami, Huduti je rekla da njen izlazak na protest "nema motive lične koristi, već patriotske i građanske motive". Ona je rekla da na protest ne izlazi "iz mržnje prema bilo kome", već "iz ljubavi prema svom narodu" i iz uverenja da svaki građanin ima pravo da podigne glas kada smatra da je javni interes ugrožen. Izvori su za Radio Slobodna Evropa rekli da je odluka o zabrani ulaska Huduti donesena jer se „njene aktivnosti smatraju prijetnjom zemlji, nacionalnoj sigurnosti, te javnom redu i sigurnosti“. Naredbu je potpisao ministar unutrašnjih poslova Besfort Lamallari i proslijeđena je Državnoj policiji i strukturama Direkcije za granicu i migracije radi hitne primjene. Rama je napisao da ličnosti poput Huduti "u ime religije propovijedaju mržnju, podstiču sukobe i pokušavaju iskoristiti ekološke ciljeve za političke i ideološke svrhe". Također je objavio fotografije na kojima je Huduti pored bivšeg iranskog predsjednika Mahmouda Ahmadinejada. Huduti je vjerska propovjednica s Kosova, poznata po povezanosti sa šiitskom zajednicom. Poznata je po javnim stavovima podrške ličnostima i politikama Islamske Republike Iran. Kosovske vlasti su je uhapsile 2020. godine nakon objava na društvenim mrežama u kojima je podržavala iranskog generala Qasema Soleimanija, koji je tada ubijen u američkom napadu dronom u Iraku. Bila je optužena za podsticanje terorističkih djela na Kosovu, ali je kasnije oslobođena optužbi zbog nedostatka dokaza. U međuvremenu, ovo je drugi put u nekoliko dana da je premijer Rama spomenuo učesnike protesta kao osobe povezane s Iranom. Prije dva dana, Rama je Dritana Goxhaja, koji je pročitao pet "zahtjeva demonstranata prema Vladi, nazvao glasnogovornikom iranskih interesa". Rama je na Facebooku objavio dijelove objava s naloga koji nosi Goxhajevo ime i fotografiju, gdje se nalaze objave s oštrim stavovima protiv politika Sjedinjenih Američkih Država i Izraela na Bliskom istoku, kao i tonovima podrške Iranu i Hezbollahu, koji se u jednoj objavi opisuje kao "oružani otpor". Hezbollah je militantna grupa i politička stranka koja kontrolira veliki dio južnog Libana. Sjedinjene Američke Države ga smatraju terorističkom organizacijom, dok je Evropska unija stavila njegovo oružano krilo na crnu listu. Rama je aktualne proteste protiv vlade i izgradnje turističkog kompleksa u Zvernecu predstavio ne kao spontani građanski bunt, već kao nešto potaknuto vanjskim i unutrašnjim faktorima, kao i dezinformacijama. Govorio je o "hibridnom ratu", u početku navodeći utjecaje iz Grčke i Irana, zatim propagandu koju šire blogeri i društvene mreže, kao i učešće pojedinaca s Kosova i iz Sjeverne Makedonije. On je 20. juna rekao da međunarodna pažnja za Zvernec nije povezana sa zaštitom prirode, već s uključenjem Jareda Kushnera u projekat i njegovom porodičnom vezom s američkim predsjednikom Donaldom Trumpom. Tokom protesta 21. juna, jedna djevojka je skinula izraelsku zastavu u Ambasadi Izraela u Tirani i pocijepala je dok su brojni demonstranti marširali ulicama glavnog grada Albanije. Protesti u Tirani, Vlori i drugim gradovima u Albaniji protiv radova na turističkom kompleksu u zaštićenom području Pishe Poro-Narte, na jugozapadu Albanije, usred zabrinutosti zbog utjecaja na okoliš i istraga o vlasništvu nad zemljištem – ušli su u 24. dan. Specijalno tužilaštvo provodi istrage u vezi s ugovorima o prodaji zemljišta gdje će ovaj projekat biti realiziran.

Grupa od više od 30 poslanika Evropskog parlamenta (EP) pozvala je Evropsku komisiju (EK) i institucije Evropske unije (EU) da "hitno i odlučno" intervenišu kako bi zaštitile miroljubive aktiviste, novinare i studente u Srbiji koji su, kako navode, izloženi brutalnoj odmazdi države zbog iznošenja istine. "Evropska unija ne može ostati nemi posmatrač dok zemlja kandidat koristi fabrikovane obaveštajne podatke kako bi terorisala svoje građane zato što govore istinu. Ovo je školski primer autokratske taktike kojom se guši neslaganje putem psihološkog rata i zloupotrebe pravosuđa", navodi se u pismu koje je potpisalo oko 30 evropskih zatsupnika iz pet političkih grupacija u Evropskom parlamentu. Od predsednice Evropske komisije Ursule fon der Lajen (von der Leyen), komesarke za proširenje Marte Kos i šefa Delegacije EU u Srbiji Andreasa fon Bekerata (von Beckerath) traži se da javno osude, kako se navodi, uznemiravanje aktivista, izvrše pritisak na srpske vlasti da odmah odbace sve optužbe protiv mirnih demonstranata i jasno stave do znanja da je instrumentalizacija straha protiv civilnog društva u potpunosti nespojiva sa procesom evropskih integracija. "Očekujemo vašu hitnu i nepokolebljivu reakciju kako biste zaštitili žrtve ove represije i poslali jasnu poruku hrabrim građanima koji se bore za svoja prava: demokratska Srbija zaslužuje našu punu podršku i nije sama u ovoj borbi", navodi se u pismu koje je potpisalo više od 30 poslanika Evropskog parlamenta. U pismu se podseća da su nakon protesta održanih 15. marta prošle godine u Beogradu stotine građana svedočile da su vlasti upotrebile akustično oružje protiv mirnih demonstranata. Umesto da sprovedu nezavisnu istragu, vlasti i predsednik Srbije Aleksandar Vučić, kako se navodi, pokrenuli su "orvelovsku kontraofanzivu", optužujući same demonstrante da su koristili taj uređaj. Autori pisma ocenjuju da pravni i policijski postupci protiv učesnika protesta ne predstavljaju legitiman sudski proces, već koordinisanu kampanju zastrašivanja čiji je cilj širenje straha i slanje poruke javnosti da će svako ko digne glas protiv nepravde i autokratskog režima doživeti istu sudbinu. Na masovnom antivladinom protestu 15. marta 2025. hiljade ljudi razbežalo se sa ulice, a učesnici događaja su svedočili o neobičnom zvuku i vibracijama koji su ih naterale da se sklone. Istraga o ovom događaju je još uvek u predistražnoj fazi, a Više javno tužilaštvo u Beogradu saopštilo je 19. juna da vodi novu istragu o povezanosti studentskog pokreta sa slučajem "zvučni top" navodeći da postoje informacije da je stampedo bio unapred dogovorena "simulacija". Nakon najave ove istrage, usledili su pretresi stanova i informativni razgovori sa pojedincima koji su navodno širili narativ da je vlast upotrebila zvučno oružje protiv demonstranata.

Skupština Srbije usvojila je 25. juna nove izmene seta pravosudnih zakona, poznatih kao "Mrdićevi zakoni", čime bi ti propisi trebalo da budu usklađeni sa nedavnim preporukama Venecijanske komisije, prenosi RTS. Reč je o pet zakona koji su usvojeni u januaru ove godine i koje je kritikovao deo stručne javnosti, ali i Evropska unija (EU), ocenjujući ih kao udar na nezavisnost pravosuđa. U pitanju su izmene i dopune Zakona o javnom tužilaštvu, Zakona o sudijama, Zakona o Visokom savetu tužilaštva, Zakona o sedištima i područjima sudova i javnih tužilaštava, Zakona o organizaciji i nadležnosti državnih organa za borbu protiv visokotehnološkog kriminala. Zakone je predložio Uglješa Mrdić, poslanik iz vladajuće Srpske napredne stranke , zbog čega se zakoni kolokvijalno nazivaju "Mrdićevi zakoni". Venecijanska komisija, telo Saveta Evrope za pravna i ustavna pitanja, 16. juna saopštila je da su vlasti u Srbiji u potpunosti primenile značajan deo njihovih ključnih preporuka u vezi sa tim zakonima. Preporuke koje nisu u potpunosti primenjene odnose se na kadrovska rešenja u Tužilaštvu za organizovani kriminal (TOK), te na položaj Tužilaštva za visokotehnološki kriminal. Ministar pravde Srbije Nenad Vujić je na skupštinskoj sednici izjavio da su neispunjene preporuke "temporalnog karaktera, koje traže određeno vreme". S druge strane, iz opozicije su upozorili da se ne može govoriti o nezavisnosti srpskog pravosuđa ukoliko se ne ispuni svih devet preporuka Venecijanske komisije.