06/23/2018 09:14 AM
Na Današnji Dan - 23. Jun

79. - Umro Vespazijan, rimski car.
1501. - Portugalski pomorac Pedro Kabral vratio se sa putovanja na kojem je zaposeo područje današnjeg Brazila i nazvao ga Ilha da Vera Kruz. Prva naselja na tom području Portugalci su osnovali 1521. godine.
1532. - Henrik VIII Engleski i Franjo I Francuski potpisali tajni sporazum o međusobnoj zaštiti od Karla V, cara Svetog Rimskog Carstva.
1534. - Rođen Oda Nobunaga, japanski vladar.
1537. - Na povratku u Španiju umro je španski istraživač Pedro Mendoza. Bio je vođa ekspedicije za istraživanje Južne Amerike koja je stigla do područja Rio de la Plata, a 1536. osnovao je naselje Buenos Ajres.
1611. - Engleski istraživač Henri Hadson, poznat po pokušajima da otkrije morski put iz Evrope u Aziju preko Arktika, nestao je u Hadsonovom zalivu gde ga je ostavila pobunjena posada broda 'Diskaveri'. Tokom istraživanja Severnog ledenog okeana otkrio je more i moreuz koji su po njemu dobili nazive.
1668. - Rođen je italijanski filozof, istoričar i teoretičar prava Đovani Batista Viko, osnivač filozofije istorije i preteča moderne estetike. Na univerzitetu u rodnom Napulju 1697. je postao profesor retorike. Prije toga je desetak godina izučavao Platona i Kornelija Tacita, svoje omiljene pisce, jer je, prema njegovim riječima, prvi 'opisivao idealnog čovjeka, a drugi čovjeka kakav jeste'. Napuljski kralj Karlo Treći ga je 1735. imenovao za kraljevskog istoriografa. Smatrao je da se pravo rađa iz svijesti čovječanstva i učestvuje u promjenama čovjekovog duha /mišljenja/, pa razlog promjena treba tražiti u opštoj istoriji čovjekovog razvitka. Tvrdio je da je površni osjećaj pravde nagonski i da se izražava u religijskim oblicima, da u kasnijem razvoju čovjek postaje sposoban za apstraktno mišljenje i tek potom za filozofska načela prava. U skladu s tim dijelio je rimsko pravo na božansku, herojsku i ljudsku fazu, a istoriju je - prema 'Zakonu istorijskih ciklusa' - posmatrao kao kružni tok i smjenu tih triju faza.
1753. - Rođen Antoine de Rivarol, francuski pisac.
1757. - U bitci kod Plasseya Britanci pobedom nad saveznikom Francuske, indijskim guvernerom Bengala, učvrstili vlast u istočnoj Indiji.
1763. - Na Martiniku je rođena Mari Žozef Roz de la Pageri, poznata kao Žozefina, kćerka mornaričkog poručnika i žena Napoleona Bonaparte (1796). Krunisana je za caricu 1804.
1775. - Održana je prva regata - takmičenje u veslanju i jedrenju - na Temzi u Engleskoj.
1785. - Turska vojska skadarskog vezira Mahmud paše Bušatlije ušla u Cetinje i po treći put srušila manastir koji je krajem XV veka sagradio Ivan Crnojević. Manastir u kojem je bila prva štamparija Južnih Slovena, obnovio je 1786. vladika Petar Petrović Njegoš. U njoj su od 1493. štampane ćirilične knjige, uključujući 'Oktoih prvoglasnik'.
1791. - Francuski kralj Luj XVI i kraljica Marija Antoaneta otkriveni su u pokušaju bekstva i uhapšeni kod Varena.
1848. - Počeo Junski ustanak pariskih radnika zbog izbacivanja socijalista iz privremene vlade i zatvaranja narodnih radionica. Ustanak je za tri dana ugušio general Luj Kavenjak.
1860. - Osnovana je Tajna služba SAD-a.
1862. - Turska artiljerija je s Kalemegdana bombardovala beogradsku varoš, posle čega su dobrovoljci iz Srbije i drugih srpskih krajeva pohrlili u odbranu Beograda. Legijom u kojoj je pola dobrovoljaca bilo iz Vojvodine, komandovao je pesnik Vladislav Kaćanski. Kad je s političkim rešenjem krize Legija raspuštena, deo vojvođanskih dobrovoljaca ostao je u Beogradu i stupio u srpsku vojsku.
1868. - Christopher Latham Sholes patentirao je kucaću mašinu.
1875. - Posle napada hajduka pod vođstvom Pere Tunguza na turski karavan u Binšini, izbio je Nevesinjski ustanak, najveći protiv Otomanskog carstva u BiH. Ustanak se brzo širio i posle mesec dana je buknuo i u Bosanskoj krajini, a Crna Gora je svim sredstvima pomagala ustanike. U nekoliko bojeva ustanici su odneli pobede, najveću na Muratovici, gde su Turci 10. i 11. novembra 1875. izgubili 1.325 ljudi. Ustanak je zainteresovao Evropu za stanje u zemljama pod turskom vlašću. Srbija i Crna Gora su u ljeto 1876. objavile rat Otomanskom carstvu u koji se 1877. uključila Rusija. Rat je završen za Srbe nepravednim Sanstefanskim mirom, donekle revidiranim 1878. na Berlinskom kongresu.
1894. - Osnovan Međunarodni olimpijski odbor.
1894. - Rođen je engleski kralj Edvard VIII. Na presto je stupio 1936. i iste godine abdicirao u korist brata Džordža VI, da bi mogao da se oženi sa Amerikankom Volis Simpson.
1911. - Rođen Ernesto Sabato, argentinski književnik i fizičar.
1912. - Rođen Alan Turing, britanski matematičar, logičar i kriptografer.
1913. - Rođen Danilo Lekić Španac, španski borac, partizanski komandant i narodni heroj Jugoslavije
1936. - Rođen Konstantinos Simitis, grčki političar i državnik.
1937. - Rođen Martti Oiva Ahtisaari, finski političar i državnik.
1938. - Na Floridi je otvoren 'Marineland', prvi akvarijum u SAD-u.
1943. - U Londonu je u Drugom svetskom ratu, pod predsedništvom premijera Vinstona Čerčila, na sastanku štabova britanske armije radi utvrđivanja planova za ratne operacije u Italiji i na Sredozemlju, odlučeno je da se Vrhovni štab Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije pozove da sadejstvuje, vezujući na svom bojištu što više fašističkih snaga.
1944. - Nemački književnik Tomas Man dobio je državljanstvo SAD-a.
1945. - Japanski komandant, general Micuru Ušiđima, izvršio samoubistvo posle poraza japanske vojske na ostrvu Okinava, u jednoj od najkrvavijih bitaka u Drugom svetskom ratu. Prema zvaničnim podacima, tokom borbi za Okinavu poginulo 234.183 vojnika i civila.
1947. - Kongres SAD usvojio je Taft-Hartlijev zakon, kojim je ograničeno pravo radnika na štrajk. Šef države dobio je pravo da na 80 dana suspenduje svaku štrajkačku akciju koju oceni opasnom za nacionalnu bezbednost.
1956. - Pukovnik Gamal Abdel Naser izabran za predsednika Egipta.
1960. - Patris Lumumba postao prvi predsednik vlade nove nezavisne države Demokartske Republike Kongo.
1960. - Eddie Cochran dva mjeseca nakon smrti ima svoj prvi jedini broj jedan na britanskim top ljestvicama 'Three Steps to Heaven'.
1970. - Japanski studenti se u Tokiju sukobili s policijom tokom velikih demonstracija protiv produženja američko-japanskog pakta o bezbednosti.
1972. - Rođen Zinedine Zidane, legendarni francuski fudbaler.
1980. - Upravljajući avionom poginuo Sanđaj Gandi, sin šefa indijske vlade Indire Gandi, za kojeg se verovalo da će je naslediti u vrhu indijske političke scene.
1985. - Iznad Atlantskog okeana eksplodirao boing 747 kompanije Er Indija. Pogonulo svih 329 putnika i članova posade. Za podmetanje bombe u avion optuženi separatisti Siki.
1989. - Održana je premijera film 'Betmen'.
1991. - Izdana zapovijed o ustrojavanju 105. brigade HV, Bjelovar.
1993. - Nigerijski diktator, general Ibrahim Babangida, poništio predsedničke izbore održane 12. juna i onemogućio povratak demokratije.
1994. - Južna Afrika posle decenija međunarodne izolacije zbog politike aparthejda, ponovo zauzela mesto u Generalnoj skupštini Ujedinjenih nacija.
1995. - Umro Džonas Edvard Salk, američki mikrobiolog i pronalazač vakcine protiv dečje paralize.
1995. - Čečenski islamski separatisti i ruski pregovarači sporazumeli se o produženju prekida vatre, koji su prethodno Čečeni nekoliko puta kršili.
1996. - Umro Andreas Papandreu, grčki državnik i ekonomista prvi socijalistički premijer Grčke, osnivač i lider Svegrčkog socijalističkog pokreta, PASOK. Bio je šef vlade od 1981. do 1989. i od 1993. do januara 1996, kada se povukao zbog bolesti. Predavao je na američkim univerzitetima Harvard i Berkli, a u politički život Grčke ušao je 1961. kao član Unije centra, stranke svog oca Georgiosa. U očevoj vladi bio je ministar, ali je dao ostavku zbog nesuglasica sa desnim strujama u partiji, a 1965. je napustio zemlju. Po povratku, posle vojnog puča 1967. je zatvaran kao protivnih diktature, a 1968. je dobio dozvolu da ode u SAD.
1998. - Umrla Morin O'Saliven, američka glumica irskog porekla, poznata po ulozi Džejn u filmovima o Tarzanu.
1999. - Lansiran Chandra, NASA-in satelit za promatranje svemira u rendgenskom dijelu spektra.
1999. - Jugoslovenski ekonomisti iz nevladine Grupe 17 procenili da je ukupna ekonomska šteta posle NATO-bombardovanja Jugoslavije 29 milijardi i 608 miliona dinara. A Pentagon je procenio da je na teritoriji Jugoslavije ostalo oko 11.000 neeksplodiranih delova kasetnih bombi koje je tokom 79 dana napada izbacila avijacija NATO.
2001. - Vlada Jugoslavije usvojila Uredbu o saradnji s Međunarodnim sudom za ratne zločine u Hagu.
2003 - Americčki Vrhovni sud podržao je akciju Univerziteta u Mičigenu da se favorizuju manjine koje se prijavljuju na Pravni fakultet tog Univerziteta. To je prva zvanična odluka koja se tiče građanskih prava u poslednjih 25 godina.
2004. - Međunarodni krivični sud pokrenuo je prvu zvaničnu istragu o ratnim zločinima u Demokratskoj Republici Kongo od jula 2002. u provinciji Ituri, gde je u sukobima poginulo najmanje 5.000 ljudi. Procenjuje se da je tokom desetogodišnjeg građanskog rata u Kongu stradalo više miliona ljudi.
2005. - U Srbiji je uhapšen Marokanac Abdelmadžid Bušar i izručen Španiji, u kojoj je osumnjičen za terorističke napade u Madridu 11. marta 2004. kada je poginulo preko 190 osoba.
2006. - Umro je televizijski producent Aron Spelling čije su najpoznatije serije 'Beverli Hils', 'Dinastija', 'Čarlijevi anđeli' i 'Melrouz plejs'.
2007. - Umro je Pavle Ugrinov, književnik, pozorišni i TV reditelj, urednik i dramaturg. Objavio je više od 20 knjiga poezije i proze, od kojih je najpoznatiji roman 'Zadat život'.
2007. - Za Crnu Goru je uveden predbroj +382 koji je zamijenio dotadašnji predbroj +381 jer je on bio predbroj za državnu zajednicu Srbiju i Crnu Goru, a nakon raspada te državne zajednice on je pripao Srbiji.
2012. - Predsednik Paragvaja Fernando Lugo je odlukom parlamenta smenjen, a njegov impičment je izveo na ulice veliki broj pristalica koje je policija rasterala vodenim topovima. Lugoa je zamenio potpredsednik države Frederiko Franko iz Autentične radikalne liberalne partije.
2013. - Umro je američki bluz pevač Bobi Blu Blend (83)(I'll take care of you, Turn on your love light, Call on me, that's the way love is).
2014. - Japanski proizvođači automobila Nisan, Honda i Mazda saopštili su da povlače nekoliko miliona svojih vozila zbog opasnosti od eksplozije vazdušnih bezbednosnih jastuka. Iz istog razloga desetak dana ranije Tojota je povukla preko dva miliona vozila.
2016. - Velika Britanija sa 52 odsto naprema 48 odsto glasova podržala 'Bregzit' ili za izlazak iz EU. Izlaznost na referendum bila je 71,8 odsto.